Świadczenie usług – miejsce opodatkowania

Sprzedaż na rzecz innego podatnika – zasada ogólna obowiązująca w 2014 roku – opodatkowanie po stronie nabywcy.

Zasada ogólna wyrażona w art. 28b ustawy o podatku od towarów i usług określa, iż miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności.

Miejsce świadczenia usług oznacza kraj opodatkowania podatkiem VAT. Zatem w przypadku, gdy polski przedsiębiorca świadczy usługę m.in. na rzecz innego, zagranicznego przedsiębiorstwa, taka sprzedaż nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce i obowiązek ten jest przeniesiony na nabywcę. Mechanizm ten nazywany jest “reverse charge” czyli odwrotnym obciążeniem.

Mimo braku opodatkowania podatkiem VAT w Polsce, przedsiębiorca świadczący w/w usługi zachowuje prawo do odliczenia podatku VAT związanego z osiąganiem tej sprzedaży – pod warunkiem, iż ta sprzedaż podlegałaby opodatkowaniu VAT gdyby była świadczona na rzecz kontrahenta krajowego. W przypadku odsprzedaży usług zwolnionych z VAT na rzecz innego podatnika wg wymienionej zasady ogólnej, sprzedaż taka będzie nadal nieopodatkowana podatkiem VAT w Polsce, ale nie będzie możliwe odliczenie podatku VAT naliczonego od wydatków związanych z tą sprzedażą.

Dla zastosowania w/w zasady ogólnej istotna staje się definicja podatnika i czy podmiot, dla którego dokonywana jest sprzedaż, spełnia tą definicję. Definicję zawiera art. 28a. Zgodnie z tym artykułem podatnikami są wszelkie podmioty, które prowadzą działalność gospodarczą na podstawie definicji tej działalności zawartej w ustawie VAT a także osoby prawne, które zostały zarejestrowane dla celów podatku VAT, lecz nie prowadzą działalności gospodarczej oraz inne podmioty, które prowadzą działalność lub dokonują transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług.

Polski usługodawca ma obowiązek weryfikacji rodzaju odbiorców, w szczególności czy są podatnikami wg art. 28a oraz czy są zarejestrowanymi podatnikami dla transakcji wewnątrzwspólnotowych (do weryfikacji podatników unijnych służy system VIES).

Wyjątki od ogólnej zasady opodatkowania – opodatkowanie niezależne od statusu podatnika.

Od ogólnej zasady wyrażonej w art. 28b przepisy ustawy przewiduje liczne, niżej wymienione, wyjątki.

1. Usługi związane z nieruchomościami.

Dla usług związanych z nieruchomościami, ustawodawca nie uzależnił miejsca opodatkowania usługi od statusu podatnika u stron transakcji, ale od miejsce położenia nieruchomości której usługa dotyczy.

Dla usług związanych z nieruchomościami, w tym:

  • usług świadczonych przez rzeczoznawców,

  • pośredników w obrocie nieruchomościami,

  • usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi,

  • użytkowania i używania nieruchomości oraz

  • usług przygotowywania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego,

miejscem opodatkowania usług jest miejsce położenia nieruchomości. Zasada ta ma miejsce tylko w przypadku gdy usługa związana jest z konkretną nieruchomością, którą da się zlokalizować co do miejsca jej położenia.

Jeżeli powyższe usługi nie odnoszą się do konkretnej nieruchomości, a świadczone są na rzecz podatników, opodatkowane są na zasadach ogólnych, czyli tam gdzie nabywca usługi posiada siedzibę.

2. Usługi w dziedzinie kultury, sportu, edukacji, rozrywki lub podobne.

Usługi wstępu na imprezy kulturalne, artystyczne, sportowe, naukowe, edukacyjne, rozrywkowe lub podobne, takie jak targi i wystawy, oraz usługi pomocnicze związane z usługami wstępu na te imprezy, świadczone na rzecz podatnika, są opodatkowane w miejscu, w którym te imprezy faktycznie się odbywają.

Usługi w dziedzinie kultury, sztuki, sportu, nauki, edukacji, rozrywki oraz podobne usług, takie jak targi i wystawy, oraz usługi pomocnicze do tych usług, w tym świadczenia usług przez organizatorów usług w tych dziedzinach, świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, są opodatkowane w miejscu, w którym ta działalność faktycznie jest wykonywana.

Co do zasady zatem, usługi kulturalne, rozrywkowe, edukacyjne, naukowe, sportowe, etc. świadczone dla osób niebędących podatnikami opodatkowane są w miejscu faktycznego wykonywania danych usług, natomiast usługi podobnego rodzaju świadczone dla podatników opodatkowane są przez usługobiorcę wg zasady ogólnej – za wyjątkiem przypadku gdy są to usługi wstępu oraz usługi pomocniczego do usług wstępu.

3. Usługi restauracyjne.

Usługi restauracyjne i cateringowe opodatkowane są w miejscu, w którym są faktycznie wykonywane. W przypadku wykonywania ich na pokładach statków, statków powietrznych lub pociągów podczas części transportu pasażerów wykonanej na terytorium Unii Europejskiej, miejscem opodatkowania jest miejsce rozpoczęcia transportu pasażerów.

4. Najem środków transportu.

Usługi krótkoterminowego wynajmu środków transportu (okres nieprzekraczający 30 dni, przy jednostkach pływających 90 dni) są opodatkowane w miejscu, w którym te środki transportu są faktycznie oddawane do dyspozycji usługobiorcy.

Wynajem inny niż krótkoterminowy, na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce siedziby usługobiorcy, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.

Wynajem statku rekreacyjnego, innego niż wynajem krótkoterminowy, na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym statek rekreacyjny jest faktycznie oddawany do dyspozycji usługobiorcy, pod warunkiem że usługodawca faktycznie świadczy tę usługę ze swojej siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, znajdujących się w tym miejscu.

5. Usługi transportowe.

Usługi transportu pasażerskiego, bez względu na status usługobiorcy, a więc również w przypadku świadczenia ich na rzecz podatnika, są opodatkowane w miejscu, gdzie transport się odbywa, z uwzględnieniem pokonanych odległości.

W przypadku usług transportowych świadczonych na rzecz podatników zastosowanie ma zasada ogólna. Nie ma znaczenia czy transport towarów na rzecz podatników odbywa się w ramach UE, czy tez ma miejsce poza unią.

6. Usługi turystyczne.

W przypadku świadczenia usług turystycznych, miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie świadczący usługę ma siedzibę (stałe miejsce prowadzenia działalności). Obowiązek podatkowy w przypadku świadczenia usług turystyki spoczywa na usługodawcy, a nie usługobiorcy.

Sprzedaż na rzecz podmiotów niebędących podatnikami.

1. Cele osobiste.

W przypadku świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami lub podatników, gdy usługi te przeznaczone są na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych lub członków stowarzyszenia miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania.

Podatnik nabywający usługi przeznaczone na własne cele osobiste lub pracowników (i pozostałych wymienionych w powyższym akapicie osób) zobligowany jest do przekazania tej informacji usługodawcy celem właściwego opodatkowania podatkiem VAT.

Na analogicznej zasadzie, polski usługodawca zobowiązany jest w takim przypadku wystawić zagranicznemu usługobiorcy fakturę z polskim podatkiem VAT i rozliczyć ten podatek w Polsce.

2. Usługi pomocnicze i wyceny.

Świadczenie niżej wymienionych usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami :

1) pomocniczych do usług transportowych, takich jak załadunek, rozładunek, przeładunek lub podobnych usług,

2) wyceny rzeczowego majątku ruchomego oraz na rzeczowym majątku ruchomym

jest opodatkowane w miejscu, w którym usługi są faktycznie wykonywane.

3. Usługi pośrednictwa.

Świadczenie usług przez pośredników działających w imieniu i na rzecz osób trzecich dla w/w podmiotów jest miejsce, w którym dokonywana jest podstawowa transakcja.

4. Usługi niematerialne.

Usługi niematerialne na rzecz podmiotów niebędących podatnikami opodatkowane są w zależności od miejsca zamieszkania lub zwykłego miejsca pobytu nabywcy.

Jeżeli usługobiorcą jest podmiot z kraju unijnego niebędący podatnikiem, zobligowanym do opodatkowania usługi jest usługodawca, w kraju swojej siedziby.

Jeżeli usługobiorca posiada siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu poza terytorium Unii Europejskiej, to niżej wymienione usługi są opodatkowane w miejscu, gdzie podmioty te posiadają siedzibę, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu :

1) sprzedaży praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków fabrycznych, handlowych, oddania do używania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego, albo innych pokrewnych praw,

2) reklamy,

3) doradczych, inżynierskich, prawniczych, księgowych oraz usług podobnych do tych usług,

4) przetwarzania danych, dostarczania informacji oraz usług tłumaczeń,

5) bankowych, finansowych, ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, z wyjątkiem wynajmu sejfów przez banki,

6) dostarczania (oddelegowania) personelu,

7) wynajmu, dzierżawy lub innych o podobnym charakterze, których przedmiotem są rzeczy ruchome, z wyjątkiem środków transportu, za które uznaje się również przyczepy i naczepy oraz wagony kolejowe,

8) telekomunikacyjnych,

9) nadawczych radiowych i telewizyjnych,

10) elektronicznych,

11) polegających na zapewnieniu dostępu do systemów gazowych, systemów elektroenergetycznych lub do sieci dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej,

12) przesyłowych:

a) gazu w systemie gazowym,

b) energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym,

c) energii cieplnej lub chłodniczej przez sieci dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej,

13) bezpośrednio związanych z usługami, o których mowa w pkt 11 i 12,

14) polegających na zobowiązaniu się do powstrzymania się od dokonania czynności lub posługiwania się prawem, o których mowa w pkt 1-13.

Rozpatrując opodatkowanie usług należy wziąć pod uwagę:

– strony transakcji (status podatnika lub brak statusu podatnika, aktualny numer podatnika VAT-UE),

– miejsce zamieszkania, siedziby, pobytu, prowadzenia działalności stron transakcji,

– cel zakupu w przypadku gdy kupującym jest podatnik,

– rodzaj świadczonych usług.

Joanna Pindelska

Biuro rachunkowe
już od 89zł/mc.

  • Pełna odpowiedzialność za prowadzoną dokumentację.
  • Wygodne formy dostarczania dokumentów (online, poczta, kurier)

dowiedz się więcej