Czym jest barter i jak go ewidencjonować

Barter jest bezpieniężną wymianą dobra za dobro (towaru za towar, usługi za usługę, towaru za usługę lub odwrotnie), w której strony ustalają wartość towarów bądź usług dążąc do zerowego bilansu. Wymieniane towary/usługi, powinny być sobie równe co do wartości. Celem umów barterowych jest niedokonywanie dodatkowych rozliczeń pieniężnych pomiędzy kontrahentami, a w konsekwencji maksymalne uproszczenie obrotu gospodarczego.
Przykładem barteru może być wymiana usług pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami, które uzgodniły że strona A świadczy usługi doradztwa prawnego o wartości 200 zł za godzinę a strona B świadczy usługi informatyczne o wartości 100 zł za godzinę. Wartość umowy określono na 6000 zł.
Cechy umowy
Umowa barterowa, będąc nienazwaną, o cechach zbliżonych do umowy zamiany, jest konsensualna, odpłatna i wzajemna; rodzi skutki zobowiązujące obie strony do przeniesienia własności, a w warunkach określonych w art. 155 §1 Kodeksu Cywilnego, również skutki rozporządzające; do jej ważności nie jest wymagane przeniesienie posiadania rzeczy. Przeniesienie to wymagane jest – w warunkach określonych w art. 155 § 2 Kodeksu Cywilnego – jedynie do osiągnięcia skutku rzeczowego (przeniesienia własności), a nie do ważności samej umowy (wyrok Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2004 r. sygn. akt I CK 210/2004).
Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży (art. 603 i 604 Kodeksu Cywilnego).
Opodatkowanie podatkiem VAT
Mając na uwadze powyższe oraz zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1  ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Podatnicy (obie strony transakcji barterowej) są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku (art. 106 ust. 1 ww. ustawy).
Odnośnie powstania obowiązku podatkowego zastosowanie znajdą tu wszystkie przepisy art. 19  ustawy o VAT. W  stosunku do dostawy towaru i usług obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi (…). Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi (art. 19 ust. 1 i ust. 4 ustawy).
Podstawą opodatkowania VAT jest obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę podatku należnego (art. 29 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług). Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju oznacza wykonanie tych czynności za wynagrodzeniem. Ustawa o VAT nie wskazuje na formę odpłatności, jak również nie definiuje tego pojęcia. Zgodnie z art. 29 ust. 3 tej ustawy, jeżeli należność jest określona w naturze, podstawą opodatkowania jest wartość świadczenia obliczona na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku w dniu wykonania świadczenia, pomniejszonych o podatek.
Podatek dochodowy
Dla celów podatku dochodowego przychodem z tytułu barteru przychodem jest wartość wzajemnych świadczeń w ramach zawartej umowy. Podatek płaci się od dochodu uzyskanego przez podatnika, czyli od różnicy przychodów i kosztów nabycia towarów, pomniejszonych o koszty sprzedaży. Za datę powstania przychodu uważa się dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności (art. 14 ust. 1c)

Umowa barterowa jest umową wzajemną, a do istoty wzajemności należy, że między świadczeniami stron zachodzi stosunek ekwiwalentności, tj. równowartości. Należy podkreślić, że opodatkowana nie jest różnica wartości świadczeń wzajemnych wynikająca z umowy zawartej między kontrahentami, ale dochód uzyskany w cenie towarów i usług (wymieniane produkty powinny mieć równą wartość.
Umowa barterowa powinna określać przedmiot wymiany (jego ilość, jakość oraz wartość), terminy i warunki realizacji (dostaw lub usług) oraz zasady rozliczenia sald.

Biuro rachunkowe
już od 89zł/mc.

  • Jednolity Plik Kontrolny bez dodatkowych opłat.
  • Pełna odpowiedzialność za prowadzoną dokumentację.
  • Wygodne formy dostarczania dokumentów (online, poczta, kurier)

dowiedz się więcej