Fałszowanie faktur – przestępstwo od 1 marca 2017 r.

Ustawa z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 poz. 244 ) wprowadziła dodatkowe sankcje za określone działania podatników związane z wystawianiem faktur.

Ustawa zmieniająca wprowadziła w rozdziale „Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów” art. 270a oraz 271a wskazujący na rodzaje czynności związanych z wystawianiem faktur uznanych za przestępstwa. Są nimi:

  1. podrabiania i przerabianie faktur (art. 270a)
  2. wystawianie fikcyjnych faktur (art. 271a).

Dodatkowo w art. 115 Kodeksu karnego pojawiła się definicja faktury odsyłająca do pojęcia zawartego w art. 2 pkt. 32 ustawy o VAT. Dodanie tej definicji wskazuję, iż przestępstwa związane z fakturami obejmują wszystkie rodzaje faktur, bez względu na to w jakiej formie zostały wystawione.

Zgodnie z art. 270a przestępstwo podrabiania i przerabiania faktur popełniają osoby, które:

  • w celu użycia za autentyczną podrabiają lub przerabiają faktury w zakresie okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenia dla określenia wysokości należności publicznoprawnej lub jej zwrotu lub zwrotu należności o charakterze podatkowym.
  • wskazanych wyżej faktur, używają jako autentycznych. Jest to przestępstwo tzw. fałszu materialnego w postaci faktury. Do jego popełnienia wystarczy przerobić lub podrobić fakturę w celu użycia jej jako autentyczną.

Natomiast w oparciu o art. 271a przestępstwo wystawiania fikcyjnych faktur popełniają osoby, które:

  • wystawiają fakturę lub faktury, których wartość lub łączna wartość jest znaczna, poświadczając nieprawdę co do okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej lub jej zwrotu albo zwrotu innej należności o charakterze podatkowym,
  • wskazanych wyżej faktur używają. Jest to przestępstwo tzw. fałszu intelektualnego dokumentu jakim jest faktura. Polega ono na wystawianiu faktur poświadczających nieprawdę co do okoliczności mogących mieć wpływ na określenie wysokości podatku. Zgodnie z powyższym przepisem karalne jest również posługiwanie się takim dokumentem.

W wyżej wspomnianych przepisach pojawia się określenie używania faktur. Przez użycie faktury należy rozumieć jej ujęcie w rejestrze podatkowym, na podstawie którego sporządzona jest deklaracja podatkowa określająca wartość zobowiązania podatkowego lub jego zwrot, albo na podstawie którego ustalana jest wartość zobowiązania lub kwoty zwrotu (w sytuacji kiedy kwota zobowiązania jest ustalana bezpośrednio na podstawie rejestrów podatkowych).

Dodatkowo warto wyjaśnić czym jest przerobienie dokumentu a czym podrobienie.
Podrobienie dokumentu – to jego sporządzenie stwarzające pozory, iż dokument pochodzi od innej osoby niż ta, która faktycznie go wystawiła.
Przerobienie dokumentu – polega na zmianie jego treści przez osobę nieupoważnioną.

Faktury podrobione należy odróżnić od faktur nierzetelnych. Fakturą nierzetelną jest faktura wystawiona przez rzeczywistego podatnika, który wykazał na niej czynność podlegającą podatkowi lecz zawiera ona dane niezgodne z rzeczywistością. Natomiast fakturą „podrobioną” jest dokument umyślnie sporządzony jako „podróbka”. Fakturę nierzetelną może wystawić jedynie podatnik, który faktycznie wykonał czynność będącą przedmiotem faktury. Jeśli taki dokument wystawia inny podmiot (podmiot nie będący podatnikiem lub będący podatnikiem lecz nie wykonał czynności wskazanej na fakturze) jest to faktura podrobiona.

Zgodnie z art. 115 § 7, pojawiające się powyżej określenie znaczna wartość wskazuje na kwotę przekraczającą 200 tys. zł.

Kary jakie mogą być nałożone na podmiot dokonujących powyższych przestępstw przedstawia poniższa tabela.


Wystawianie fikcyjnych faktur
Wystawianie fikcyjnych faktur
  • podstawowy wymiar kary: pozbawienie wolności na okres od 6 miesięcy do 8 lat
  • w przypadku mniejszej wagi czynu: kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat
  • podstawowy wymiar kary: pozbawienie wolności na okres od 6 miesięcy do 8 lat
  • w przypadku mniejszej wagi czynu: pozbawienie wolności na czas nie krótszy od 3 lat
Podrabianie i przerabianie faktur
Wystawianie fikcyjnych faktur
Faktura (faktury), zawierająca kwotę należności ogółem, której wartość (lub łączna wartość) jest większa niż 5 *kwota określająca mienie wielkiej wartości, lub podatnik z dokonania przestępstwa uczynił sobie źródło dochodu
  • pozbawienie wolności na czas nie krótszy od lat 3
  • w przypadku mniejszej wagi czynu: kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat
  • pozbawienie wolności na czas nie krótszy od lat 3
  • w przypadku mniejszej wagi czynu: pozbawienie wolności na czas nie krótszy od 3 lat
Wystawianie fikcyjnych faktur
Wystawianie fikcyjnych faktur
Faktura (faktury), zawierająca kwotę należności ogółem, której wartość (lub łączna wartość) jest większa niż 10 *kwota określająca mienie wielkiej wartości
  • Kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze 25 lat pozbawienia wolności
  • W przypadku mniejszej wagi czynu: kara pozbawienia wolności do 5 lat

Dodatkowo zgodnie z dodanym art. 227b kodeksu karnego w przypadku kiedy podmiot zostanie skazany za przestępstwa wymienione w tabeli może na niego zostać wymierzona kara grzywny w wysokości do 3000 stawek dziennych.

Kary za przestępstwa związane z wystawianiem faktur nakładane są niezależnie od kar nakładanych za te przestępstwa na podstawie Kodeksu karnego skarbowego. Możliwość taka wynika z art. 8 § 1 Kodeksu karnego skarbowego.

W związku z określeniem wielkości kary jaka zostanie nałożona na podatnika popełniającego powyższe przestępstwa pojawia się pojęcie „mienie wielkiej wartości”. Wyjaśnienie tego terminu znajduje się w art. 115 § 6 Kodeksu karnego. Zgodnie z nim mieniem wielkiej wartości jest mienie, którego wartość w czasie popełnienia czynu zabronionego przekracza 1 000 000 zł.

W przypadku wspomnianych wyżej przestępstw sąd na wniosek prokuratora stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary lub może odstąpić od jej wymierzenia. Warunki na jakich taka możliwość pojawia się zależą od rodzaju przestępstwa. Poniżej zestawienie.


Rodzaj przestępstwa
Warunki jakie muszą być spełnione
Złagodzenie kary
  • przerabianie lub podrabianie faktur
  • wystawianie fikcyjnych faktur
  • przerabianie lub podrabianie faktur lub wystawienia fikcyjnych faktur zawierających kwotę należności ogółem, której wartość lub wartość łączna jest większa niż pięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości lub podatnik uczynił sobie z tych przestępstw stałe źródło dochodu
  • sprawca zawiadomił o przestępstwie właściwy organ
  • sprawca ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa oraz czyny pozostające w związku z popełnionym przez niego przestępstwem oraz ich sprawców
  • czynności powyższe zostały dokonane zanim organ dowiedział się o przestępstwie
Sąd na wniosek prokuratora stosuje nadzwyczajnie złagodzenie kary
  • przerabianie lub podrabianie faktur
  • wystawianie fikcyjnych faktur
  • przerabianie lub podrabianie faktur lub wystawienia fikcyjnych faktur zawierających kwotę należności ogółem, której wartość lub wartość łączna jest większa niż pięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości lub podatnik uczynił sobie z tych przestępstw stałe źródło dochodu
  • przerabianie lub podrabianie faktur lub wystawienia fikcyjnych faktur w przypadku gdy jest to czyn mniejszej wagi
  • przerabianie lub podrabianie faktur lub wystawienia fikcyjnych faktur zawierających kwotę należności ogółem, której wartość lub wartość łączna jest większa niż dziesięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości w przypadku czynu mniejszej wagi
  • warunki wymienione powyżej
  • sprawca zwrócił korzyść majątkowa osiągniętą z przestępstwa w całości lub istotnej części
Sąd na wniosek prokuratora może odstąpić od wymierzenia kary
  • przerabianie lub podrabianie faktur lub wystawienia fikcyjnych faktur zawierających kwotę należności ogółem, której wartość lub wartość łączna jest większa niż dziesięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości
Sąd na wniosek prokuratora stosuje nadzwyczajnie złagodzenie kary

Dodatkowo zgodnie z art. 277d nadzwyczajnie złagodzenie kary stosowane jest także w przypadku przestępcy, który po wszczęciu postępowania ujawnił właściwemu organowi wszelkie znane jemu a nie znane dotychczas organowi istotne okoliczności przestępstwa oraz wskazał czyny pozostające w związku z popełnionym przez niego przestępstwem i ich sprawców.

Z powyższych informacji wynika, iż sprawca czynu, który sam ujawnił przestępstwo, przekazał właściwym organom informację na ten temat a także zwrócił uzyskaną korzyść majątkową może liczyć na złagodzenie kary lub odstąpienie od jej wymierzenia. Na złagodzenie kary może liczyć także przestępca, który już po wszczęciu postępowania ujawnia nieznane organom fakty związane z popełnionym przestępstwem.


UWAGA

Zachęcamy do komentowania naszych artykułów. Wyraź swoje zdanie i włącz się w dyskusje z innymi czytelnikami. Na indywidualne pytania (z zakresu podatków i księgowości) użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon – skontaktuj się z nami.

Biuro rachunkowe
już od 89zł/mc.

  • Pełna odpowiedzialność za prowadzoną dokumentację.
  • Wygodne formy dostarczania dokumentów (online, poczta, kurier)

dowiedz się więcej