Ulga na złe długi w ustawie o VAT

Sprzedaż towaru lub usługi wiąże się z powstaniem obowiązku podatkowego u sprzedawcy. Sprzedaż musi zostać wykazana w ewidencji i w deklaracji składanej za okres, gdy ten obowiązek podatkowy powstał. Jednocześnie podatnik (sprzedawca) powinien wystawić fakturę VAT potwierdzającą dokonanie sprzedaży. Zdarza się, że podatnik nie otrzyma zapłaty za swój towar (lub usługę) a mimo tego, w związku z powstaniem obowiązku podatkowego, musi VAT należny od transakcji odprowadzić. Jednak, jeżeli kontrahent nie reguluje swojego zobowiązania w określonym terminie, podatnik może skorzystać z tzw. „ulgi na złe długi”, która umożliwia skorygowanie VAT należnego. Szczególne uregulowania tej kwestii zawiera art. 89a i 89b ustawy o podatku od towarów i usług.

Jak stosować ulgę na złe długi?
W przypadku gdy dłużnik nie ureguluje swojej należności w ciągu 180 dni po upływie terminu płatności, wierzyciel ma prawo odzyskać VAT, który wpłacił do US z tytułu tej transakcji, a dłużnik ma obowiązek oddać kwotę VAT, którą otrzymał od budżetu państwa w formie odliczenia VAT naliczonego. Przykład: kontrahent kupuje usługę o wartości 100 plus 22 proc. VAT. Sprzedawca wystawia fakturę. W związku z dokonaniem sprzedaży i wystawieniem faktury wpłaca do urzędu skarbowego VAT w kwocie 22. Jeszcze nie otrzymał żadnej płatności od kontrahenta. Z kolei kontrahent, otrzymawszy fakturę, odlicza wykazany na niej VAT. W ten sposób otrzymuje od budżetu państwa kwotę 22. Jeszcze żadnej kwoty nie zapłacił sprzedawcy. Stosowanie tzw. ulgi na złe długi umożliwia faktyczne odzyskanie przez wierzycieli kwot VAT, które zapłacili za nierzetelnych kontrahentów.

Warunki, jakie muszą być spełnione, aby podatnik mógł skorygować VAT należny

Wierzyciel będzie mógł skorygować podatek należny jeżeli nieściągalność jego należności została uprawdopodobniona oraz jeżeli spełnione zostaną wszystkie wskazane niżej warunki. Nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze (art. 89a ust. 1a ustawy o VAT). Przepisy ustawy o VAT nie wymagają od podatnika posiadania jakichś dodatkowych dowodów nieściągalności wierzytelności. Dla ustalenia nieściągalności wierzytelności wystarczy więc, aby podatnik posiadał faktury lub umowy, z których wynikać będzie termin płatności.
Warunki do skorzystania z ulgi to m.in.:

  • dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz czynnego podatnika, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji;
  • wierzytelności zostały uprzednio wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany i podatek należny;
  • wierzyciel i dłużnik na dzień dokonania korekty, o której mowa powyżej, są podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni;
  • wierzytelności nie zostały zbyte;
  • od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona ; Okres, w którym można dokonać korekty należnego VAT, został zawężony do 2 lat, licząc od końca roku, w którym została wystawiona faktura. W okresie tych dwóch lat mieści się jeszcze 180 dni, gdy faktura nie jest płacona i które uprawdopodobniają nieściągalność wierzytelności,
  • wierzyciel zawiadomił dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego, a dłużnik w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nie uregulował należności w jakiejkolwiek formie.

Zasady dokonywania korekty

  1. Dostawca ma obowiązek powiadomienia dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego i w razie nieotrzymanie zapłaty w ciągu 14 dni od daty dostarczenia zawiadomienia na prawo do naliczenia korekty.
  2. Korekty można dokonać w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym upłynął 14. dzień od dnia otrzymania zawiadomienia przez dłużnika, nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym wierzyciel uzyskał potwierdzenie odbioru tego zawiadomienia. Nowe przepisy wprost wskazują, że warunkiem dokonania korekty jest uzyskanie przez wierzyciela potwierdzenia odbioru zawiadomienia przez dłużnika.
  3. Podatnik (wierzyciel) obowiązany jest wraz z deklaracją podatkową, w której dokonuje korekty podatku należnego, zawiadomić o dokonanej korekcie właściwy dla podatnika urząd skarbowy wraz z podaniem kwot korekty podatku należnego.
  4. Po dokonaniu korekty (czyli po złożeniu deklaracji z wykazaną kwotą korekty wraz z zawiadomieniem urzędu skarbowego) podatnik (wierzyciel) ma 7 dni na zawiadomienie dłużnika o dokonanej korekcie.
  5. Kopię zawiadomienia dłużnika o dokonanej korekcie VAT podatnik (wierzyciel) ma obowiązek przesłać do właściwego dla podatnika (wierzyciela) urzędu skarbowego.
  6. Dłużnik, który otrzyma zawiadomienie, ma obowiązek korekty podatku naliczonego w okresie, w którym został odliczony, jeśli nie uregulował on należności w ciągu 14 dni.
  7. Jeżeli po złożeniu deklaracji VAT dłużnik ureguluje należność w jakiejkolwiek formie, podatnik (wierzyciel) ma obowiązek zwiększyć VAT należny w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana. W przypadku częściowego uregulowania należności podatnik (wierzyciel) zwiększa VAT należny o kwotę tego podatku przypadającą na część uregulowanej należności. Oznacza to, że nawet w przypadku gdy podatnik (wierzyciel) uzyska w końcu zapłatę należności od dłużnika, nie dokonuje korekty należnego VAT wstecz, ale zwiększa podatek należny w bieżącej deklaracji – składanej za miesiąc, w którym otrzymał należność.

Problemy związane z korzystaniem z ulgi na złe długi w praktyce
Wraz z nowelizacją ustawy o VAT, która została dokonana w końcówce 2008 r. podatnicy zyskali faktyczną możliwość stosowania ulgi na złe długi w VAT.
Instytucja taka była zapisana w ustawie o VAT już od czerwca 2005 r., jednak z uwagi na zastosowane przez ustawodawcę konstrukcje faktyczne jej stosowanie było niemal niemożliwe. W szczególności problemem była konieczność udokumentowania nieściągalności należności na potrzeby podatku dochodowego i jednoczesne wypełnienie innych warunków zapisanych w ustawie o VAT.
Obecnie dla rozliczenia ulgi na złe długi w VAT wystarczy, jeżeli zostanie uprawdopodobniona nieściągalność należności. Warunek ten jest realizowany automatycznie wraz z upływem 180 dni od terminu płatności.

W jaki sposób zastosować ulgę, gdy kontrahent nie chce odebrać wezwania
Jednym z warunków natury formalnej, który musi być wypełniony, aby można było zastosować korektę na złe długi w VAT, jest skuteczne doręczenie dłużnikowi zawiadomienia o zamiarze skorzystania z ulgi. Niewątpliwie ten właśnie warunek może być główną przyczyną problemów podatników ze stosowaniem ulgi na złe długi.
W art. 89b ust. 5 ustawy o VAT ustawodawca wskazał, że do zawiadomień o zamiarze korekty należnego VAT mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach. Przepisy te wprowadzają domniemanie doręczenia pisma, które może być pomocne przy skorzystaniu z prawa do ulgi na złe długi. Z przepisów Ordynacji podatkowej wynika, że pisma doręcza się za pokwitowaniem przez pocztę. W razie niemożności doręczenia pisma za pokwitowaniem poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma. Gdy adresat (dłużnik) nie podejmie pisma, pomimo podwójnego awizowania, pismo (w tym przypadku zawiadomienie o zamiarze skorzystania z ulgi) uznaje się za doręczone (doręczenie dorozumiane). Jeżeli więc dłużnik uchyli się od przyjęcia zawiadomienia (nie odbierze pisma na poczcie), skutek doręczenia nastąpi 14. dnia przechowywania pisma na poczcie. Szczegółowe zasady doręczeń regulują art. 144-154c Ordynacji podatkowej.

Ograniczenia w prawie do skorzystanie z ulgi
Z prawa do ulgi na złe długi w dalszym ciągu nie będą mogły skorzystać te podmioty, między którymi występują powiązania o charakterze kapitałowym lub rodzinnym. Z ulgi tej nie można także skorzystać w przypadku likwidacji firmy dłużnika, ponieważ jednym z warunków jest, że dłużnik musi być podatnikiem VAT czynnym ( w momencie kiedy miała miejsce dostawa towaru dłużnik nie może być w upadłości, ogłoszenie upadłości dłużnika będącego czynnym podatnikiem VAT w momencie skorzystania z ulgi przez wierzyciela nie wyklucza prawa do niej)

Biuro rachunkowe
już od 89zł/mc.

  • Jednolity Plik Kontrolny bez dodatkowych opłat.
  • Pełna odpowiedzialność za prowadzoną dokumentację.
  • Wygodne formy dostarczania dokumentów (online, poczta, kurier)

dowiedz się więcej