Czas pracy – praca w nocy, niedziele i święta.

Według Kodeksu Pracy czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonania pracy.
W podstawowym systemie czasu pracy nie może on przekroczyć 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin na tydzień.
Wymiar czasu pracy
Na podstawie Kodeksu Pracy ustala się liczbę godzin do przepracowania przez pracownika w danym okresie rozliczeniowym (w miesiącu) czyli tzw. wymiar czasu pracy, który oblicza się w następujący sposób (na przykładzie stycznia 2009):
1. 40 godzin mnożymy przez liczbę pełnych tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym (4x 40 = 160)
2. 8 godzin mnożymy przez ilość dni w niepełnych tygodniach liczonych od poniedziałku do piątku (8 x 2 = 16 n – za 1. i 2. stycznia)
3. od sumy 1. i 2. odejmujemy iloczyn 8 godzin i liczby świąt przypadających w innym dniu niż niedziela. (1 x 8 = 8 za 1.stycznia)
W styczniu 2009 miesiąc pracy miał 168 godzin.

System czasu pracy
To zbiór reguł określających sposób organizacji pracy w przedsiębiorstwie. Kodeks Pracy przewiduje różne systemy, szczegółowo opisane w rozdziale IV:

– system podstawowy,
– równoważnego czasu pracy,
– w ruchu ciągłym,
– przerywanego czasu pracy,
– zadaniowy,
– skróconego tygodnia pracy,
– „pracy weekendowej”.

Ewidencja czasu pracy
Dla każdego pracownika pracodawca jest zobowiązany prowadzić ewidencję czasu pracy. Wpisy sumuje się w cyklach miesięcznych i rocznych miesięczną. Można ją prowadzić w formie elektronicznej.
W ewidencję czasu pracy podaje się:
-dzień, którego dotyczy zapis
-godziny pracy wg planu
-godziny przepracowane
-nadgodziny
-urlopy płatne i bezpłatne ,okolicznościowe
-zwolnienia chorobowe i inne.

Praca nocna
Oprócz tego,że pracownik wykonuje pracę w ciągu dnia może też pracować w nocy. Aby pracownik otrzymał status osoby pracującej w nocy, jego rozkład czasu pracy musi obejmować w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub co najmniej 1/4 jego czasu pracy w okresie rozliczeniowym musi przypadać na porę nocną .Pora nocna obejmuje 8 godzin między godzinami 21.00 a 7.00.
Według Kodeksu pracy za pracę w porze nocnej pracownikowi przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za każdą godzinę pracy w tym czasie w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę .Podstawę prawną ustalania minimalnego wynagrodzenia stanowi ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Od 1 stycznia 2009 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 1.276 zł.
Aby obliczyć wysokość dodatku za pracę w nocy, wykonujemy kolejno następujące działania:
1.kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę (1.276 zł) dzielimy przez wymiar czasu pracy w danym miesiącu,
2.obliczamy 20% otrzymanej stawki godzinowej,
3.otrzymany wynik mnożymy przez liczbę godzin przepracowanych w porze nocnej w danym miesiącu.

W przypadku pracowników wykonujących pracę w porze nocnej stale poza zakładem pracy, dodatek może zostać zastąpiony ryczałtem. Wysokość ryczałtu odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej.

Pracownik może też wykonywać pracę w niedzielę i święta.
Co prawda niedziele i święta są z reguły dniami wolnymi, podczas których świadczenie pracy jest generalnie niedozwolone, ale są od tej reguły wyjątki. W przypadku wykonywania pracy w niedziele i święta, jeżeli nie są one dla pracownika dniami pracy, należy mu się w zamian inny dzień wolny lub dodatek do wynagrodzenia.
Kodeks Pracy podkreśla, że niedziele i święta są dniami wolnymi od pracy, jak zostało to określone w przepisach o dniach wolnych od pracy. Za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę wykonywaną między godziną 6.00 w tym dniu a godziną 6.00 w następnym dniu, chyba że u danego pracodawcy została ustalona inna godzina.
Zgodnie z Kodeksem Pracy praca w niedziele i święta jest dozwolona:
– w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
– w ruchu ciągłym,
– przy pracy zmianowej,
– przy niezbędnych remontach,
– w transporcie i w komunikacji,
– w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych,
– przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób,
– w rolnictwie i hodowli,
– przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, w szczególności: w zakładach świadczących usługi dla ludności;
– w stosunku do pracowników zatrudnionych w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta.

Pracownikom świadczącym pracę dozwoloną w niedziele i święta (z wyjątkiem osób zatrudnionych w systemie pracy weekendowej) należy zapewnić inny dzień wolny od pracy. Przy czym, zgodnie z Kodeksem pracy, w zamian za pracę w niedzielę pracownik powinien otrzymać dzień wolny w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli, a w zamian za pracę w święto – w ciągu okresu rozliczeniowego.
Gdyby jednak okazało się, że pracownik nie może wykorzystać dnia wolnego w zamian za pracę w niedzielę w terminie opisanym powyżej może z niego skorzystać do końca okresu rozliczeniowego. Natomiast w przypadku braku możliwości udzielenia dnia wolnego od pracy i w tym terminie pracownikowi należy się dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę. Dodatek ten przysługuje w wysokości 100% wynagrodzenia (oprócz normalnego wynagrodzenia).

Małgorzata Michalak

Biuro rachunkowe
już od 89zł/mc.

  • Pełna odpowiedzialność za prowadzoną dokumentację.
  • Wygodne formy dostarczania dokumentów (online, poczta, kurier)

dowiedz się więcej


  • Rymeq

    a co w przypadku kiedy noc wypada w weekend? Ja pracuję w weekendy po 12 godzin i pracując od 19:00 w sobotę do 7:00 w niedzielę powinienem mieć obydwa dodatki za godziny od 00:00 do 06:00 w niedzielę czy liczy się tylko jeden dodatek a jak tak to który?

    bo za niedzielę dostaję +100% a za noc +20% to czy za te godziny powinienem dostawać +120%? w końcu jest to i noc i niedziela.

  • M.Michalak

    Odpowiedź na pytanie: Rymeq
    Cytuje z artykułu:
    „Pracownikom świadczącym pracę dozwoloną w niedziele i święta (z wyjątkiem osób zatrudnionych w systemie pracy weekendowej) należy zapewnić inny dzień wolny od pracy. Przy czym, zgodnie z Kodeksem pracy, w zamian za pracę w niedzielę pracownik powinien otrzymać dzień wolny w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli, a w zamian za pracę w święto – w ciągu okresu rozliczeniowego.
    Gdyby jednak okazało się, że pracownik nie może wykorzystać dnia wolnego w zamian za pracę w niedzielę w terminie opisanym powyżej może z niego skorzystać do końca okresu rozliczeniowego. Natomiast w przypadku braku możliwości udzielenia dnia wolnego od pracy i w tym terminie pracownikowi należy się dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę. Dodatek ten przysługuje w wysokości 100% wynagrodzenia (oprócz normalnego wynagrodzenia). „

    Natomiast jeżeli chodzi o dodatek nocny to jest on uzależniony tylko od tego, czy praca wystąpiła w godzinach wyznaczonych w danym zakładzie jako pora nocna.
    Oba te dodatki występują niezależnie od siebie. Tak więc możliwa jest zarówno sytuacja, że pracownik otrzyma tylko jeden z tych dodatków, jak i oba jednocześnie.
    Czyli, jeżeli pracownik będzie wykonywał pracę w porze nocnej i równocześnie będzie to praca w godzinach nadliczbowych, pracodawca ma obowiązek wypłacić mu wynagrodzenie oraz dodatki za pracę w porze nocnej, jak i z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych.