Urlop wychowawczy

Urlop wychowawczy jest udzielany pracownicy w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Prawo do tego urlopu ma również pracownik. Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie pracują to z urlopu może korzystać tylko jedno z nich. Mogą korzystać też z urlopu wychowawczego razem, ale przez okres nie dłuższy niż 3 miesiące.
Urlop wychowawczy przysługuje pracownicy (pracownikowi ) zatrudnionej na podstawie umowy o pracę, kiedy łącznie są spełnione warunki:

  • pracownica/pracownik ma co najmniej 6 miesięczny staż pracy ( zaliczamy wszystkie poprzednie okresy pracy ),
  • pracownica/pracownik złoży wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego,
  • urlop ma zostać udzielony w celu sprawowania bezpośredniej opieki nad dzieckiem do lat 4,
  • drugie z rodziców nie korzysta z urlopu wychowawczego.

Urlop wychowawczy wynosi maksymalnie 3 lata i może być podzielony na 4 części.

Jeżeli pracownica/pracownik sprawuje opiekę nad dzieckiem, które wymaga osobistej opieki pracownika z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności to urlop może być udzielony do ukończenia przez dziecko osiemnastego roku życia.

Wniosek o urlop wychowawczy
Wniosek o urlop wychowawczy powinien być złożony w formie pisemnej na dwa tygodnie przed terminem rozpoczęcia urlopu.
Wniosek taki powinien zawierać datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu.
Do wniosku powinno być dołączone oświadczenie drugiego rodzica dziecka lub opiekuna o braku zamiaru korzystania z tego urlopu w okresie wskazanym we wniosku.
W przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka niepełnosprawnego wymagane jest dodatkowo orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka.

Składki ZUS
Pracownik, który przebywa na urlopie wychowawczym, podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, jeżeli nie ma ustalonego prawa do emerytury i renty oraz nie ma innych tytułów , z powodu których byłby objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami.
Pracownik taki nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu.
Za pracownika przebywającego na wychowawczym płatnik nie opłaca składek ,tylko wykazuje je w odpowiednich dokumentach ubezpieczeniowych. Składki za osoby przebywające na urlopie wychowawczym są finansowane z budżetu państwa. Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym podlega również ubezpieczeniu zdrowotnemu o ile nie ma innego tytułu do tego ubezpieczenia. Składka ta też jest finansowana przez budżet państwa.
Przechodząc na urlop wychowawczy, pracownica uzyskuje tytuł ubezpieczeń przebywanie na urlopie wychowawczym. Co prawda, w dalszym ciągu jest zgłoszona do ubezpieczeń jako pracownik, ale z tytułu pracowniczego ma wykazywaną na raportach przerwę w opłacaniu składek.
Do ZUS wykazujemy to na raporcie ZUS RSA z kodem pracowniczym -01 10 00 i kodem świadczenia przerwy -121. Natomiast z tytułu urlopu wychowawczego na raporcie ZUS RCA z innym kodem tytułu niż pracowniczy, a mianowicie -12 11 00 będą wykazywane składki emerytalne, rentowe i zdrowotne finansowane z budżetu państwa. Wykazujemy to też w części IV na deklaracji ZUS DRA -składki finansowane z budżetu państwa.

Praca w czasie urlopu wychowawczego
W czasie urlopu wychowawczego pracownik może podjąć pracę zarówno u swojego dotychczasowego pracodawcy albo u innego podmiotu.
Może pracować na podstawie umowy o pracę jak i również na podstawie umów cywilnoprawnych np. umowy zlecenia. Na podjęcie pracy nie jest potrzebna zgoda pracodawcy. Ale jest ważne, że podczas urlopu wychowawczego pracownik może pracować tylko pod warunkiem, iż nie wyłącza to sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Jeżeli pracownik podejmie dodatkowe zatrudnienie na urlopie wychowawczym to musi to zgłosić swojemu pracodawcy ponieważ będzie miał inny tytuł do ubezpieczeń. Pracodawca wykazuje taką osobę wtedy tylko na raporcie ZUS RSA z kodem pracowniczym -01 10 00 i kodem świadczenia przerwy -350 ( inne świadczenia/przerwy ).

Ważne!
Od 1 stycznia 2009 pracodawca nie opłaca składek na Fundusz Pracy i FGŚP za zatrudnionych pracowników powracających z urlopu wychowawczego w okresie 36 miesięcy począwszy od pierwszego miesiąca po powrocie do pracy.

Jak to wykazać w serwisie
Jeżeli urlop wychowawczy będzie cały miesiąc to w serwisie wprowadzamy w ten sposób:

Dla pracownicy nie musimy wystawiać rachunku. Ale musimy tę osobę wykazać w raportach i deklaracji do ZUS. W serwisie wchodzimy na zakładkę < deklarację >wygeneruj deklaracje ZUS> zatwierdzamy. Utworzy się deklaracja ZUS DRA za dany miesiąc i raporty RCA, RZA, RSA .

Wchodzimy na raport ZUS RCA dodaj osobę ubezpieczoną >otworzy się raport który należy uzupełnić. Podajemy dane pracownika, kod tytułu ubezpieczeń, podstawę składek i składki a następnie zatwierdzamy.
Uzupełniamy poszczególne punkty:
pkt.01 – wpisujemy kod -12 11 0 0
pkt.04 – podajemy -podstawę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Od stycznia 2011 r. -podstawa wynosi – 1.386,00 zł ( kwota najniższego wynagrodzenia w 2011 r.).
pkt.11- podajemy -składkę emerytalną finansowaną przez płatnika -270,55 zł
pkt.12- podajemy -składkę rentową finansowaną przez płatnika -83,16 zł
pkt.06- podajemy- podstawę na ubezpieczenie zdrowotne -520,00 zł
pkt.10- podajemy -składkę na ubezpieczenie zdrowotne -46,80 zł
pkt.15- podajemy – razem składka : 400,51 zł.
Zatwierdzamy.

Wchodzimy na raport ZUS RSA :
otworzy się nam strona z RSA< edytuj> dodaj osobę ubezpieczoną>uzupełniamy dane
pkt.01 – wpisujemy kod – 01 10 00
pkt.02- wpisujemy kod świadczenia przerwy -121 ( wybieramy z listy )
pkt.03-podajemy okres świadczenia przerwy -data -od…
pkt.04-podajemy okres świadczenia przerwy -data – do…
Zatwierdzamy.

Teraz należy to jeszcze wykazać w deklaracji ZUS DRA.
Wchodzimy na zakładkę < deklaracje> DRA < należy ją edytować i wpisać:
część IV -składki finansowane z budżetu państwa
pkt. 10 -składka na emerytalne -19,52% – wpisujemy – 270,55 zł
pkt.11-składka na rentowe- 6%- wpisujemy – 83,16 zł
pkt. 12- suma -353,71 zł
część VII pkt. 03- podajemy -46,80 zł.
Zatwierdzamy.

Art. o zbliżonej tematyce:
Urlop macierzyński i ojcowski – “tacierzyński”

Na co może liczyć prowadząca działalność gospodarczą będąc w ciąży?

Małgorzata Michalak

Biuro rachunkowe
już od 89zł/mc.

  • Pełna odpowiedzialność za prowadzoną dokumentację.
  • Wygodne formy dostarczania dokumentów (online, poczta, kurier)

dowiedz się więcej


  • Rafal

    Cos zapominacie o przedsiebiorcach – bardzo dobre opracowanie tematu w przypadku pracownika zatrudnionego na umowie, a co z pracodawcami? Prowadzacymi DG? Warto tez opracowywac tematy takie dla nich (bo choc nie ma zapewne dla nich urlopu wychowawczego, ale moze sa inne furtki, by z nich korzystac – jak chocby “tacierzynski”).

  • Natalisza

    Czy prowadząca działalność ma prawo do urlopu wychowawczego? słyszałam że od 2013 będzie taka możliwość..

  • Natalisza

    dziękuje za odpowiedz.. sama ja sobie znalazłam msp.money.pl/wiadomosci/kadry/artykul/zmiany;w;urlopach;wychowawczych;kto;zyska,95,0,1195103.html

  • M.Michalak

    Odpowiedź na pytanie Pani Nataliszy:
    Jeżeli chodzi o osoby prowadzące działalność gospodarczą to nie miały one do tej pory prawa do urlopu wychowawczego, ponieważ prawo to przysługuje tylko pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. Od 2013 r. ma się to zmienić o czym mówi projekt ustawy który przyjął rząd. Nie jest jeszcze określone od kiedy wejdą te zmiany. Proszę śledzić to w prasie , telewizji czy internecie. Na pewno pojawi się też artykuł na ten temat na naszym blogu jeżeli takie zmiany zostaną wprowadzone.

  • A co jeżeli nasz pracownik na wychowawczym w podanym przykładzie ma ustalone prawo do renty. W takim przypadku przygotowane DRA powinno zawierać RCA czy RZA dla tego pracownika?

  • M.Michalak

    Odpowiedź na pytanie Pani Żanety:
    To zależy jaką rentę taka osoba otrzymuje. Jeżeli będzie to renta socjalna albo wyrównawcza to będzie tak samo jak w podanym przykładzie powyższego artykułu, czyli wykazujemy taką osobę na DRA, RCA i RSA.
    Natomiast jeżeli będzie to renta z tytułu niezdolności do pracy to taką osobę przebywającą na urlopie wychowawczym wykazujemy tylko na DRA i RSA. Nie wykazujemy tego na raporcie RCA. Przypadek został skonsultowany z Infolinią ZUS.

  • M.Michalak

    Odpowiedź na pytanie Pani Żanety:
    To zależy jaką rentę taka osoba otrzymuje. Jeżeli będzie to renta socjalna albo wyrównawcza to będzie tak samo jak w podanym przykładzie powyższego artykułu, czyli wykazujemy taką osobę na DRA, RCA i RSA.
    Natomiast jeżeli będzie to renta z tytułu niezdolności do pracy to taką osobę przebywającą na urlopie wychowawczym wykazujemy tylko na DRA i RSA. Nie wykazujemy tego na raporcie RCA. Przypadek został skonsultowany z Infolinią ZUS.

  • A jak wygląda sprawa ubezpieczenia kiedy mialam umowę do czasu porodu. Czy kiedy skończy mi się urlop macierzyński i przepiesze sie do krusu to będe mogła dostać jakieś świadczenia??

  • M.Michalak

    Odpowiedź na pytanie Pani Dominiczki.
    W tej sytuacji jeżeli miała Pani przedłużoną umowę o pracę do dnia porodu to po urodzeniu dziecka ma Pani prawo do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia, czyli po zakończeniu umowy o pracę. Zasiłek macierzyński po ustaniu ubezpieczenia wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie złożonych dokumentów.
    Natomiast jak przepisze się Pani do KRUS gdy skończy się Pani zasiłek macierzyński i jeżeli będzie podlegać Pani w KRUS do ubezpieczeń z mocy ustawy to może skorzystać Pani np. z zasiłku chorobowego. Ale więcej informacji na ten temat uzyska Pani w oddziałach KRUS.