Nowe zasady wydawania Niebieskiej Karty UE od 1 czerwca

Nowe zasady wydawania Niebieskiej Karty UE – omówione zagadnienia:

Pokaż więcej ↓

Zmiany obejmują m.in. nową definicję wysokich kwalifikacji, możliwość mobilności w ramach UE bez dodatkowych zezwoleń, preferencyjne warunki uzyskania pobytu długoterminowego oraz łatwiejsze łączenie rodzin.

Nowe przepisy dotyczące cudzoziemców

W dniu 7 stycznia 2025 r. wpłynął rządowy projekt ustawy dotyczący wdrożenia dyrektywy 2021/1883/UE i przyjęcia rozwiązań prawnych dotyczących kwestii wjazdu, praw oraz udzielania zezwoleń pobytowych do celów zatrudnienia cudzoziemców w zawodach, które wymagają wysokich kwalifikacji Niebieskiej Karty UE. Dotyczy to także warunków wjazdu, pobytu i praw członków ich rodzin.

Projekt ustawy z dnia 24 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw ma na celu:

wdrożenie do polskiego prawa dyrektywy 2021/1883/UE, która określa warunki wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich zatrudnianych w zawodach wymagających wysokich kwalifikacji (tzw. Niebieska Karta UE). Dyrektywa ta zastępuje dotychczasową dyrektywę 2009/50/WE;
realizację wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dotyczących m.in. zasad udzielania ochrony międzynarodowej, praw członków rodzin cudzoziemców oraz warunków pobytu i wydaleń. Wyroki te zostały wydane w latach 2018–2024 w sprawach C-233/18, C-422/21, C-710/19, C-279/20, C-459/20 oraz C-560/20.

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw wprowadza następujące zmiany:

wprowadzenie nowych definicji w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;
zmiany w zakresie zadań Szefa Urzędu związanych z przemieszczaniem się posiadaczy Niebieskiej Karty UE wewnątrz Unii Europejskiej oraz sprawozdawczością względem Komisji Europejskiej;
zmiany w przepisach ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach dotyczących przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej;
zmiany w przepisach ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach dotyczących ubiegania się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;
zmiany w zakresie łączenia rodzin;
zmiany w zakresie udzielania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE cudzoziemcowi posiadającemu zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji lub zezwolenie na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE;
zmiany w przepisach ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w zakresie wydawania kart pobytu;
zmiany w przepisach ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w zakresie zobowiązania cudzoziemca do powrotu;
zmiany w innych ustawach niż ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, które mają na celu wdrożenie dyrektywy 2021/1883/UE.

Nowe zasady wydawania Niebieskiej Karty UE

Zgodnie z dyrektywą 2021/1883/UE niebieska karta UE „oznacza dokument pobytowy opatrzony napisem „Niebieska karta UE”, który uprawnia posiadacza do pobytu i podjęcia pracy na terytorium państwa członkowskiego na warunkach określonych w niniejszej dyrektywie”.

Zgodnie z dyrektywą 2021/1883/UE, aby otrzymać Niebieską Kartę UE, należy spełnić następujące warunki.

WAŻNA UMOWA LUB OFERTA PRACY – wnioskodawca musi mieć ważną umowę o pracę lub wiążącą ofertę pracy na co najmniej 6 miesięcy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji.
DOKUMENTY POTWIERDZAJĄCE KWALIFIKACJE
- W zawodach nieregulowanych – wymagane są dokumenty potwierdzające odpowiednie wyższe kwalifikacje związane z planowaną pracą.
- W zawodach regulowanych – wymagane jest spełnienie warunków określonych przez prawo krajowe dla wykonywania danego zawodu.
DOKUMENT PODRÓŻY I WIZA – wnioskodawca musi posiadać ważny dokument podróży, a jeśli prawo tego wymaga – odpowiednią wizę lub dokument pobytowy.
UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE – należy udowodnić objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym obejmującym wszystkie ryzyka, podobne do ubezpieczenia obywateli danego państwa.
WARUNKI ZATRUDNIENIA I WYNAGRODZENIE
- Praca musi spełniać warunki wynikające z układów zbiorowych lub praktyk zawodowych.
- Wynagrodzenie roczne brutto musi być co najmniej na poziomie średniego wynagrodzenia krajowego (minimalnie równe średniej krajowej, maksymalnie do 1,6-krotności tej kwoty).
- W niektórych zawodach z deficytem pracowników możliwe jest obniżenie progu do 80% tej kwoty (z zachowaniem minimalnego progu na poziomie średniej krajowej).
- Podobna obniżka dotyczy osób z dyplomem wyższym zdobytym nie wcześniej niż 3 lata przed wnioskiem.
UPROSZCZENIA DLA OSÓB Z KRAJOWYM POZWOLENIEM NA PRACĘ – jeśli wnioskodawca już posiada krajowy dokument pobytowy na pracę w zawodzie wysokich kwalifikacji, nie musi ponownie przedstawiać niektórych dokumentów.
ADRES ZAMIESZKANIA – państwo może wymagać podania adresu na swoim terytorium (jeśli nieznany w momencie składania wniosku – akceptowany jest adres tymczasowy).

WAŻNE – do nowych warunków uzyskania Niebieskiej Karty UE, zgodnie z nowelizowanym przepisem art. 127 ustawy o cudzoziemcach, dochodzi posiadanie umowy o pracę na minimum 6 miesięcy (a nie 12 miesięcy jak w poprzednim stanie prawnym). W zakresie zawodów regulowanych wymagane są odpowiednie uprawnienia, z kolei w zakresie zawodów nieregulowanych nie są wymagane udokumentowane wysokie kwalifikacje.

Mobilność krótkoterminowa i długoterminowa

Kolejną zmianą w ustawie o cudzoziemcach jest dodanie:

po pkt 7e pkt. 7ea w brzmieniu: „7ea) mobilność długoterminowa posiadacza Niebieskiej Karty UE – mobilność posiadacza dokumentu pobytowego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1030/2002, z adnotacją “Niebieska Karta UE”, przez okres przekraczający 90 dni w danym państwie członkowskim Unii Europejskiej”;
po pkt 7h pkt. 7ha w brzmieniu: „7ha) mobilność krótkoterminowa posiadacza Niebieskiej Karty UE – mobilność posiadacza dokumentu pobytowego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1030/2002, z adnotacją “Niebieska Karta UE” lub z adnotacją “Były posiadacz Niebieskiej Karty UE”, przez okres nieprzekraczający 90 dni w dowolnym okresie liczącym 180 dni w każdym państwie członkowskim Unii Europejskiej w celu wykonywania działalności zawodowej”.

MOBILNOŚĆ KRÓTKOTERMINOWA (DO 90 DNI W CIĄGU 180 DNI):

Posiadacze Niebieskiej Karty UE wydanej przez państwo stosujące Schengen w pełni mogą przez okres do 90 dni w ciągu 180 dni wjechać i pracować w innym państwie UE (również stosującym Schengen) bez konieczności uzyskiwania dodatkowych zezwoleń.
Posiadacze Niebieskiej Karty wydanej przez państwo, które nie stosuje w pełni Schengen, mają podobne prawa, ale jeśli wjeżdżają do państwa stosującego Schengen, mogą być poproszeni o udowodnienie celu pobytu zawodowego.

MOBILNOŚĆ DŁUGOTERMINOWA (PO 12 MIESIĄCACH LEGALNEGO POBYTU):

Po roku legalnego pobytu na podstawie Niebieskiej Karty w jednym państwie UE posiadacz może przejść do innego państwa UE i tam podjąć pracę wymagającą wysokich kwalifikacji.
Jeśli pierwszy kraj nie stosuje w pełni Schengen, a drugi tak, to przy przekraczaniu granicy mogą wymagać okazania Niebieskiej Karty oraz umowy lub oferty pracy na co najmniej 6 miesięcy.
W ciągu miesiąca od przyjazdu do drugiego kraju należy złożyć wniosek o wydanie tamtejszej Niebieskiej Karty UE, dołączając odpowiednie dokumenty (m.in. umowę o pracę, dokumenty potwierdzające kwalifikacje, dowód ubezpieczenia zdrowotnego itp.).
Drugi kraj może wymagać dodatkowych dokumentów (np. potwierdzenie kwalifikacji, ubezpieczenia zdrowotnego).

Zezwolenie na pobyt czasowy

Cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji lub zezwolenia na pobyt czasowy w celu mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE, składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, dołącza do niego załącznik zawierający:

informacje dotyczące cudzoziemca:
- imię (imiona) i nazwisko;
- datę urodzenia;
- obywatelstwo;
informację o:
- posiadanych przez cudzoziemca wyższych kwalifikacjach zawodowych niezbędnych do wykonywania pracy w przypadku zamiaru wykonywania pracy w zawodzie niebędącym zawodem regulowanym w rozumieniu art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej;
- posiadanych przez cudzoziemca formalnych kwalifikacjach i spełnieniu innych warunków, które są wymagane, w przypadku zamiaru wykonywania pracy w zawodzie regulowanym w rozumieniu art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej;
- zamieszkiwaniu przez cudzoziemca w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej co najmniej przez okres 12 miesięcy na podstawie wydanego przez to państwo dokumentu pobytowego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1030/2002, z adnotacją „Niebieska Karta UE”;
- zamieszkiwaniu przez cudzoziemca w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej co najmniej przez okres 6 miesięcy na podstawie wydanego przez to państwo dokumentu pobytowego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1030/2002, z adnotacją „Niebieska Karta UE”, w związku z korzystaniem z mobilności długoterminowej posiadacza Niebieskiej Karty UE.”

Nowe obowiązki przy wjeździe do Polski

Nowe regulacje przewidują również nowe obowiązki dla cudzoziemca przy wjeździe do Polski:

Dowód celu przyjazdu – osoby posiadające Niebieską Kartę UE wydaną przez państwo spoza strefy Schengen muszą udokumentować, że celem wjazdu do Polski jest wykonywanie pracy.
Ułatwienia w mobilności krótkoterminowej – wjazd do Polski bez wizy będzie możliwy dla posiadaczy Niebieskiej Karty UE, nawet jeśli:
- przekroczono limit 90 dni w strefie Schengen,
- brak ważnego dokumentu wjazdowego,
o ile wjazd dotyczy mobilności zawodowej do 90 dni w innym państwie UE.
Obowiązek przyjęcia cudzoziemca z powrotem – Polska musi przyjąć cudzoziemca, któremu inne państwo UE odmówiło dalszego pobytu, jeśli wcześniej udzieliła mu ochrony międzynarodowej.
Rozszerzenie przepisów o ponownym wjeździe – nowe przepisy pozwalają na powrót do Polski posiadaczom:
- zezwolenia na pracę w zawodzie wysokich kwalifikacji,
- zezwolenia na mobilność długoterminową .

Cofnięcie i odmowa udzielenia zezwolenia

Zezwolenia nie otrzymają osoby:

przebywające na podstawie pobytu tolerowanego, humanitarnego, azylu lub ochrony czasowej,
zatrudniane przez podmioty fikcyjne lub zalegające z ZUS/podatkami.

Z kolei cofnięcie zezwolenia może nastąpić, gdy:

cudzoziemiec nie pracuje w zawodzie wysokich kwalifikacji,
występują inne przesłanki ustawowe (np. fałszywe dane).

Jednakże należy zapamiętać, że wojewoda nie cofa zezwolenia, jeśli cudzoziemiec zgłosił bezrobocie lub zgłoszenie nie dotarło z przyczyn od niego niezależnych. Po utracie pracy możliwe jest pozostanie w Polsce przez:

3 miesiące (jeśli zatrudnienie trwało ≥2 lata),
6 miesięcy (jeśli dłużej).

Łączenie rodzin

Uproszczono zasady łączenia rodzin dla:

posiadaczy Niebieskiej Karty UE,
cudzoziemców w mobilności długoterminowej.

Wśród najważniejszych zmian znalazło się ograniczenie wymagań formalnych – wystarczy udokumentowanie więzi rodzinnych oraz posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego. Wnioski członków rodziny są rozpatrywane równolegle z głównym wnioskiem cudzoziemca, a cała procedura powinna zostać zakończona w terminie 30 dni, z możliwością jego przedłużenia w uzasadnionych przypadkach.

Oznaczenia w dokumentach pobytowych

Zgodnie z dyrektywą 2021/1883/UE:

dokumenty muszą zawierać adnotację: „Niebieska Karta UE”;
w szczególnych przypadkach dodaje się adnotacje:
- „ochrona międzynarodowa przyznana przez […]”,
- „zawód niewymieniony w załączniku I”,
- „były posiadacz Niebieskiej Karty UE”.

Podsumowanie

Nowe przepisy niewątpliwie świadczą o tym, że Polska otwiera się na wysoko wykwalifikowanych cudzoziemców, starając się stworzyć bardziej przyjazne, stabilne i konkurencyjne warunki do życia i pracy. Implementacja dyrektywy 2021/1883/UE pozwoliła Polsce wzmocnić swoja pozycję jako kraju odpowiedniego dla wysoko wykwalifikowanych cudzoziemców. Nowe przepisy wprowadzają szereg udogodnień dla wysoko wykwalifikowanych cudzoziemców poprzez skrócenie minimalnego okresu umowy z 12 do 6 miesięcy, uznanie mobilności długoterminowej i uproszczone zasady łączenia rodzin.