Czy ZUS może udostępnić dane przedsiębiorców bankom i instytucjom finansowym? Jakie zasady będą obowiązywać?

Dane z ZUS jako tajemnica prawnie chroniona

Dane zgromadzone na kontach płatników składek (przedsiębiorców) w ZUS – zgodnie z art. 79 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – stanowią tajemnicę chronioną prawem.

W związku z tym każdy przypadek, w którym ZUS może czy ma przekazywać dane z kont płatników składek innym podmiotom, musi zostać wskazany w przepisie prawa.

Obecnie katalog uprawnionych odbiorców obejmuje podmioty publiczne m.in. sądy, prokuratury, organy podatkowe, Państwową Inspekcję Pracy, Policję, Straż Graniczną, Służbę Więzienną, komorników, ośrodki pomocy społecznej, Komisję Nadzoru Finansowego, wojewodów, Agencję Rozwoju Przemysłu S.A. i PFR S.A, czy ministra właściwego do spraw pracy i zabezpieczenia społecznego.

Zmiany 2026: Nowe podmioty uprawnione do danych ZUS

Nowe przepisy zakładają rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do danych ZUS przedsiębiorcy o dwie nowe grupy:

• banki, instytucje finansowe, kredytowe, pożyczkowe itd. (z art. 4 ustawy Prawo bankowe) – tym podmiotom ZUS będzie mógł przekazywać dane o płatniku składek (przedsiębiorcy) na potrzeby rozpatrzenia wniosku o kredyt; pożyczkę lub inną usługę bankową określoną w ustawie o Prawie bankowym;
• innych przedsiębiorców (osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące działalność gospodarczą) – ta grupa będzie mogła otrzymać z ZUS dane o płatniku składek w zakresie, w którym jest to potrzebne do weryfikacji sytuacji finansowej i gospodarczej płatnika składek (kontrahenta).

W uzasadnieniu do ustawy czytamy, że “Aktualnie brakuje systemowego mechanizmu dostępu do danych z ZUS i KAS potrzebnych do oceny sytuacji przedsiębiorców. Propozycja zakłada utworzenie cyfrowego narzędzia, które za zgodą przedsiębiorcy – umożliwi automatyczne pobieranie danych przez uprawnione instytucje To rozwiązanie ograniczy biurokrację, przyspieszy procesy decyzyjne i zwiększy efektywność gospodarki. (…) Przewiduje się, że wdrożenie projektowanych zmian przyczyni się przede wszystkim do: automatyzacji i przyspieszenia procesów oceny wiarygodności finansowej, zmniejszenia obciążenia administracyjnego dla przedsiębiorców, ułatwienia pozyskiwania danych przez banki, instytucje finansowe, kontrahentów, większej przejrzystości i rzetelności informacji gospodarczej, wzrostu efektywności procesów kredytowych (…)”.

Jakie dane będą udostępniane?

Zakres udostępnianych danych obejmie wyłącznie:

• dane identyfikacyjne płatnika składek (NIP, REGON, a w razie ich braku – PESEL lub dane dokumentu tożsamości);
• nazwę skróconą lub imię i nazwisko;
• okres rozliczeniowy;
• stan rozliczeń należnych składek, do poboru których uprawniony jest ZUS (m.in. składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, FGŚP, Fundusz Emerytur Pomostowych).

Jak podkreśla Sebastian Gajewski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, nowe rozwiązanie ma zdjąć z przedsiębiorców biurokratyczny obowiązek osobistego pozyskiwania zaświadczeń z ZUS i przekazywania ich bankom czy kontrahentom. Cyfrowy, automatyczny dostęp do danych – za zgodą zainteresowanego – pozwoli:

• skrócić czas analizy wniosków kredytowych,
• ograniczyć obciążenia administracyjne przedsiębiorców,
• zwiększyć przejrzystość informacji gospodarczej,
• poprawić płynność obrotu gospodarczego.

Zgoda przedsiębiorcy kluczowym warunkiem!

Dostęp do danych będzie możliwy wyłącznie za zgodą przedsiębiorcy.

Zgoda będzie zapisywana na koncie płatnika składek i będzie uprawniać do jednorazowego dostępu do danych i będzie mogła być udzielona na dwa sposoby, albo: osobie lub podmiotowi uprawnionemu, który przekaże ją do ZUS razem z wnioskiem o udostępnienie danych lub może być udzielona bezpośrednio do ZUS.

ZUS będzie ewidencjonował na koncie płatnika informację o udzielonej zgodzie oraz dane podmiotu, który ją otrzymał.

Podsumowanie

Zmiany ZUS 2026 obejmą zarówno rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do pozyskiwania danych z ZUS, jak i zakres informacji ewidencjonowanych na koncie płatnika składek, w tym danych dotyczących udzielonej zgody.

Dane będą udostępniane wyłącznie w formie elektronicznej, z zachowaniem przepisów o ochronie danych osobowych. ZUS będzie mógł udostępniać wybrane dane przedsiębiorców bankom, instytucjom finansowym oraz innym firmom, ale tylko za każdorazową zgodą przedsiębiorcy.

“Głównie chodzi nam o to, ażeby umożliwić udostępnianie przez ZUS nieodpłatnie danych w celu, po pierwsze, oceny zdolności kredytowej płatnika składek, a po drugie, w celu przeprowadzenia weryfikacji rzetelności partnera biznesowego, czyli tzw. procedury know your customer, którą muszą stosować takie podmioty jak banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, ale także podmioty prowadzące działalność kantorową czy podmioty, które zajmują się działalnością gospodarczą w zakresie obrotu antykami, dziełami sztuki. (…) Jak te rozwiązania mają działać? Podmiot uprawniony będzie mógł wystąpić do ZUS o udostępnienie tych danych, bez względu na to, do której grupy należy, czy to jest np. bank, instytucja finansowa czy po prostu osoba prawna prowadząca działalność gospodarczą będąca przedsiębiorcą. Przy czym dane te będą udostępniane jednorazowo i, co najważniejsze, w każdym przypadku za zgodą zainteresowanego płatnika składek. Czyli operacjonalizując to np. na wniosek kredytowy, płatnik składek będzie przychodził do banku, razem z wnioskiem kredytowym będzie mógł złożyć oświadczenie o wyrażeniu zgody na udostępnienie bankowi przez ZUS danych z jego konta płatnika składek, ten podmiot uprawniony (bank) wystąpi do ZUS i w drodze elektronicznej otrzyma żądane dane. Zdejmujemy więc z płatników składek, którzy ubiegają się np. o kredyty czy pożyczki pieniężne biurokratyczny, ciężar polegający na tym, że taka osoba musiała pójść do ZUS i wystąpić o stosowne zaświadczenia, a następnie przekazać je do banku czy do instytucji kredytowej, pożyczkowej albo do innego podmiotu”. – wyjaśnia Sebastian Gajewski podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Kiedy przepisy wejdą w życie?

Przepisy zaczną obowiązywać od pierwszego dnia miesiąca po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia, z uwagi na konieczność zagwarantowania niezbędnego czasu do dostosowania systemu informatycznego przez ZUS do realizacji przepisu – zaznaczają ustawodawcy.

Ustawa została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dniem 20.10.2025 roku, a zatem nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1.11.2026 roku.