AI Act od 2 sierpnia 2026 r. – co zmieniają nowe obowiązki dotyczące sztucznej inteligencji?

×

Rozwój technologii oznacza jednak również nowe wyzwania prawne, bowiem unijne regulacje dotyczące sztucznej inteligencji stopniowo nakładają na przedsiębiorców kolejne obowiązki związane z bezpieczeństwem, przejrzystością i odpowiedzialnym wykorzystywaniem systemów AI. Akt w sprawie sztucznej inteligencji zaczął mieć szczególne znaczenie dla przedsiębiorców od dnia 2 sierpnia 2026 r., kiedy zaczynają być stosowane kolejne istotne przepisy, w tym obowiązki dotyczące przejrzystości korzystania ze sztucznej inteligencji. Jednocześnie zmiany wprowadzone przez Digital Omnibus on AI przesunęły część obowiązków dotyczących systemów AI wysokiego ryzyka na późniejsze terminy.

Co dokładnie zmienia się od 2 sierpnia 2026 r.? W poniższym artykule omówimy najważniejsze regulacje sztucznej inteligencji, wskażemy aktualne terminy ich stosowania oraz wyjaśniamy, na co przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę.

AI Act – co to jest?

AI Act (Artificial Intelligence Act), to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 ustanawiające zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji, jest pierwszym na świecie kompleksowym aktem prawnym regulującym wykorzystywanie sztucznej inteligencji. Celem AI Act jest stworzenie jednolitych zasad wykorzystywania sztucznej inteligencji na rynku Unii Europejskiej, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa użytkowników, ochrony praw podstawowych oraz wspieraniu innowacji.

Więcej na temat: Akt prawny w sprawie sztucznej inteligencji (AI ACT) – główne założenia

AI Act – od kiedy obowiązuje?

Choć AI Act wszedł w życie w dniu 1 sierpnia 2024 r., to nie wszystkie jego przepisy zaczęły obowiązywać jednocześnie. Rozporządzenie przewiduje stopniowe wdrażanie obowiązków, dzięki czemu przedsiębiorcy i dostawcy systemów AI mają czas na dostosowanie się do nowych wymagań.

Z koeli w lipcu 2026 r. Unia Europejska przyjęła rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI), które zmieniło harmonogram stosowania części najbardziej wymagających przepisów, przede wszystkim dotyczących systemów AI wysokiego ryzyka. Oznacza to, że przedsiębiorcy zyskali więcej czasu na przygotowanie się do nowych obowiązków, ale nie zostali zwolnieni z konieczności stosowania przepisów dotyczących przejrzystości.

W praktyce najważniejszą datą dla większości przedsiębiorców jest data 2 sierpnia 2026 r. – to właśnie od tego dnia zaczynają obowiązywać przepisy dotyczące przejrzystości korzystania ze sztucznej inteligencji, określone w przepisie art. 50 AI Act. Jednocześnie dzięki zmianom wprowadzonym przez rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI) większość obowiązków dotyczących systemów AI wysokiego ryzyka została przesunięta odpowiednio na dzień 2 grudnia 2027 r. i dzień 2 sierpnia 2028 r. Oznacza to, że przedsiębiorcy powinni już teraz wdrożyć obowiązki związane z transparentnym korzystaniem z AI, jednocześnie wykorzystując dodatkowy czas na przygotowanie się do wymagań dotyczących systemów wysokiego ryzyka.

AI Act – co zmienia się od 2 sierpnia 2026 r.?

Najważniejsze zmiany wynikają z przepisu art. 50 AI Act, który wprowadza obowiązki dotyczące przejrzystości korzystania ze sztucznej inteligencji. Przepisy te mają zapewnić, że użytkownicy będą wiedzieli, kiedy komunikują się z systemem AI oraz kiedy mają do czynienia z określonymi treściami wygenerowanymi lub zmodyfikowanymi przez sztuczną inteligencję.

Od dnia 2 sierpnia 2026 r. zaczęły obowiązywać przede wszystkim:

• obowiązek informowania o kontakcie z systemem AI, jeżeli nie jest to oczywiste dla użytkownika;
• obowiązki związane z ujawnianiem wykorzystania deepfake’ów;
• obowiązki dotyczące systemów rozpoznawania emocji i kategoryzacji biometrycznej;
• obowiązki dotyczące wybranych treści wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez AI;
• kompetencje Komisji Europejskiej w zakresie egzekwowania obowiązków wobec modeli AI ogólnego przeznaczenia zgodnie z art. 101 AI Act.

W praktyce oznacza to, że nowe regulacje dotyczą nie tylko producentów systemów sztucznej inteligencji, ale również przedsiębiorców korzystających z gotowych narzędzi, takich jak chatboty, voiceboty, generatory treści czy systemy automatyzujące komunikację z klientami. Nie oznacza to jednak, że każda treść przygotowana z wykorzystaniem AI będzie musiała być oznaczona. Zakres obowiązków zależy od sposobu wykorzystania systemu oraz rodzaju publikowanych materiałów.

Kwestię tę szczegółowo reguluje art. 50 AI Act, który rozróżnia obowiązki dostawców systemów AI od obowiązków podmiotów stosujących te systemy.

Obowiązki przejrzystości – co musi zrobić przedsiębiorca od 2 sierpnia 2026 r.?

Zakres obowiązków od 2 sierpnia 2-26 r. zależy jednak od tego, w jaki sposób przedsiębiorca wykorzystuje sztuczną inteligencję. AI Act rozróżnia bowiem obowiązki dostawców systemów AI od obowiązków podmiotów korzystających z tych systemów.

Dla przedsiębiorców korzystających z gotowych narzędzi AI szczególne znaczenie mają przede wszystkim obowiązki związane z informowaniem użytkowników o kontakcie z AI oraz ujawnianiem wykorzystania AI w określonych rodzajach treści.

Jakie obowiązki dotyczą przedsiębiorcy?

I. INFORMOWANIE UŻYTKOWNIKA, ŻE MA KONTAKT Z AI

Zgodnie z art. 50 ust. 1 AI Act, jeżeli osoba fizyczna korzysta bezpośrednio z systemu AI, należy ją poinformować, że ma do czynienia z systemem sztucznej inteligencji.

Obowiązek ten dotyczy sytuacji, w których charakter kontaktu nie jest oczywisty dla użytkownika. Informacja powinna zostać przekazana najpóźniej przy pierwszym kontakcie z systemem oraz w sposób jasny i zrozumiały. W praktyce może to dotyczyć m.in.:

• chatbotów obsługujących klientów,
• voicebotów odbierających połączenia,
• wirtualnych asystentów,
• automatycznych systemów odpowiadających na wiadomości klientów.

Jeżeli jednak z okoliczności kontaktu jednoznacznie wynika, że użytkownik komunikuje się z systemem AI, dodatkowe informowanie nie jest konieczne.

II. UJAWNIENIE WYKORZYSTANIA AI PRZY OKREŚLONYCH TREŚCIACH

Kolejna grupa obowiązków dotyczy treści wygenerowanych lub zmanipulowanych przez AI. Nie oznacza to obowiązku oznaczania każdej treści stworzonej przy pomocy sztucznej inteligencji.

Obowiązek ujawnienia dotyczy określonych kategorii treści, w szczególności:

• obrazów, nagrań audio i materiałów wideo stanowiących deepfake;
• określonych treści syntetycznych;
• tekstów wygenerowanych lub zmanipulowanych przez AI, które są publikowane w celu informowania społeczeństwa o sprawach dotyczących interesu publicznego.

W przypadku przedsiębiorcy oznacza to konieczność każdorazowej oceny, czy dana treść mieści się w kategorii objętej obowiązkiem przejrzystości.

III. ZAPEWNIENIE ODPOWIEDNIEGO OZNACZENIA TREŚCI

Jeżeli w danym przypadku obowiązek ujawnienia wykorzystania AI znajduje zastosowanie, informacja powinna zostać przedstawiona w sposób jasny, czytelny i zrozumiały dla odbiorcy. W zależności od rodzaju treści może to być np. oznaczenie: „Grafika wygenerowana przy użyciu AI” lub „Treść wygenerowana przy użyciu sztucznej inteligencji”.

Należy przy tym podkreślić, że AI Act nie wprowadza generalnego obowiązku oznaczania wszystkich tekstów, grafik, zdjęć czy innych treści przygotowanych przy wykorzystaniu ChatGPT, Copilota, Gemini lub innych narzędzi generatywnej AI. Sam fakt wykorzystania narzędzia AI nie oznacza zatem automatycznie konieczności dodania informacji o jego zastosowaniu.

Zakres obowiązku przejrzystości zależy przede wszystkim od rodzaju treści, sposobu jej wykorzystania oraz okoliczności, w których jest ona publikowana. Powoływany już art. 50 AI Act rozróżnia przy tym obowiązki dostawców systemów AI od obowiązków podmiotów korzystających z tych systemów.

Obowiązki w zakresie oznaczania dotyczą w szczególności określonych kategorii treści, takich jak:

• deepfake, tj. obrazy, treści audio lub wideo, które zostały wygenerowane lub zmanipulowane przez AI i mogą sprawiać wrażenie autentycznych;
• określone treści syntetyczne, w szczególności obrazy, nagrania audio i materiały wideo, w przypadku których AI Act przewiduje obowiązek ujawnienia wykorzystania AI;
• teksty wygenerowane lub zmanipulowane przez AI, które są publikowane w celu informowania społeczeństwa o sprawach dotyczących interesu publicznego, z uwzględnieniem wyjątku dotyczącego odpowiedniej kontroli człowieka i odpowiedzialności redakcyjnej.

Obok oznaczenia widocznego dla odbiorcy AI Act przewiduje również techniczne mechanizmy oznaczania treści, umożliwiające ich wykrycie przez maszyny. Mogą one obejmować m.in. metadane, watermarking czy inne rozwiązania techniczne. Obowiązki w tym zakresie dotyczą przede wszystkim dostawców systemów AI, którzy powinni zapewnić odpowiednie rozwiązania umożliwiające rozpoznanie treści wygenerowanych lub zmanipulowanych przez AI.

W konsekwencji przedsiębiorca korzystający z narzędzi AI powinien każdorazowo ocenić, czy charakter wykorzystywanej treści oraz sposób jej publikacji powodują powstanie obowiązku jej oznaczenia. Samo wykorzystanie AI jako narzędzia wspierającego pracę nie oznacza jeszcze obowiązku informowania odbiorcy o tym fakcie.

Więcej na temat: Treści generowane przez sztuczną inteligencję. Czy i jak należy oznaczać treści stworzone przez AI?

IV. WERYFIKACJA SPOSOBU WYKORZYSTANIA AI W PRZEDSIĘBIORSTWIE

Przedsiębiorca powinien przede wszystkim ustalić, gdzie i w jakim celu wykorzystuje AI. W praktyce warto przeanalizować co najmniej:

• chatboty i systemy obsługi klienta,
• voiceboty,
• automatyczne generowanie treści,
• grafiki i materiały reklamowe,
• materiały audio i wideo,
• systemy wykorzystywane do komunikacji z klientami,
• treści publikowane w internecie.

Nie każde wykorzystanie AI będzie powodowało obowiązek oznaczania treści. Kluczowe jest ustalenie, czy konkretny sposób wykorzystania systemu mieści się w zakresie art. 50 AI Act.

AI w e-commerce – czy nowe obowiązki dotyczą sklepów internetowych?

Sztuczna inteligencja jest coraz częściej wykorzystywana w działalności sklepów internetowych -zarówno w bezpośredniej komunikacji z klientami, jak i przy tworzeniu treści oraz materiałów marketingowych. AI może służyć m.in. do:

• obsługi klienta za pośrednictwem chatbotów i voicebotów,
• generowania i redagowania opisów produktów,
• przygotowywania kampanii reklamowych,
• tłumaczenia ofert,
• tworzenia grafik i materiałów promocyjnych,
• automatyzacji odpowiedzi na pytania klientów.

W kontekście e-commerce również kluczowe jest ustalenie, w jaki sposób AI jest wykorzystywana w sklepie online oraz czy konkretny przypadek mieści się w zakresie obowiązków przejrzystości określonych w art. 50 AI Act. Zatem szczególne znaczenie mogą mieć przede wszystkim chatboty i voiceboty, realistyczne materiały reklamowe oraz treści, których odbiorca może nie być w stanie odróżnić od treści autentycznych.

Co powinien sprawdzić przedsiębiorca prowadzący sklep internetowy?

Od 2 sierpnia 2026 r. przedsiębiorca powinien zweryfikować przede wszystkim, czy w ramach prowadzonej działalności:

• I. KLIENT MA BEZPOŚREDNI KONTAKT Z SYSTEMEM AI – jeżeli sklep wykorzystuje chatbota, voicebota lub inny system AI do komunikacji z klientami, należy ocenić, czy użytkownik jest odpowiednio poinformowany o tym, że komunikuje się ze sztuczną inteligencją.
• II. SKLEP WYKORZYSTUJE MATERIAŁY WYGENEROWANE LUB ZMANIPULOWANE PRZEZ AI – w przypadku obrazów, nagrań audio i materiałów wideo należy ustalić, czy mogą one zostać uznane za deepfake lub inną kategorię treści objętą obowiązkiem ujawnienia wykorzystania AI.
• III. SKLEP PUBLIKUJE TREŚCI DOTYCZĄCE SPRAW INTERESU PUBLICZNEGO – jeżeli przedsiębiorca wykorzystuje AI do tworzenia lub modyfikowania tekstów publikowanych w celu informowania społeczeństwa o sprawach dotyczących interesu publicznego, konieczne może być zastosowanie obowiązków określonych w art. 50 ust. 4 AI Act, z uwzględnieniem przewidzianego w tym przepisie wyjątku.
• IV. SKLEP KORZYSTA Z SYSTEMÓW ROZPOZNAWANIA EMOCJI LUB KATEGORYZACJI BIOMETRYCZNEJ – jeżeli takie systemy są wykorzystywane w działalności przedsiębiorcy, zastosowanie może znaleźć obowiązek informacyjny określony w art. 50 ust. 3 AI Act.

Jak przygotować firmę do AI Act?

Przedsiębiorcy wykorzystujący sztuczną inteligencję powinni potraktować okres przejściowy jako czas na uporządkowanie procesów związanych z AI.

W pierwszej kolejności warto ustalić, jakie rozwiązania wykorzystuje organizacja i czy powodują one powstanie obowiązków wynikających z AI Act.

Pobierz naszą checklistę dla sprzedawców i sprawdź jak przygotować się na zmiany w przepisach

Takie działania pozwolą ograniczyć ryzyko naruszeń oraz ułatwią przygotowanie organizacji do kolejnych etapów stosowania AI Act.

Kary za naruszenie AI Act

Końcowo, warto również zwrócić uwagę, iż AI Act przewiduje wysokie administracyjne kary pieniężne za naruszenie jego przepisów. W przypadku naruszenia obowiązków przejrzystości wynikających z art. 50 AI Act, zgodnie z art. 99 ust. 4 AI Act, kara może wynieść:

• do 15 mln euro, albo
• do 3% całkowitego światowego rocznego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku obrotowego,

w zależności od tego, która z tych wartości jest wyższa.

Wysokość kary będzie uzależniona od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności:

• charakteru naruszenia,
• czasu jego trwania,
• liczby osób, których dotyczyło,
• działań naprawczych podjętych przez przedsiębiorcę,
• stopnia współpracy z organem nadzoru.

Naruszenie AI Act nie wyklucza również odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów, np. RODO lub regulacji dotyczących ochrony konsumentów i nieuczciwych praktyk rynkowych.

Podsumowanie

Data 2 sierpnia 2026 r. to jedna z najważniejszych dat w harmonogramie stosowania AI Act, bowiem od tego dnia przedsiębiorcy korzystający ze sztucznej inteligencji muszą zwrócić szczególną uwagę na obowiązki dotyczące przejrzystości, które obejmują m.in. informowanie o kontakcie z systemem AI, ujawnianie wykorzystania deepfake’ów oraz określone obowiązki związane z publikowaniem treści wygenerowanych przez sztuczną inteligencję. Jednocześnie Digital Omnibus przesunął terminy stosowania przepisów dotyczących większości systemów AI wysokiego ryzyka. Dodatkowy czas nie powinien jednak być traktowany jako powód do odkładania przygotowań. Warto już teraz przeanalizować wykorzystywane rozwiązania AI, wdrożyć odpowiednie procedury oraz przygotować organizację do pełnego stosowania przepisów AI Act w kolejnych latach.