Ulga na start – kto może z niej skorzystać w 2026 roku?

---

Ulga na start 2026 a przepisy prawa

Ulga na start została uregulowana w przepisie art. 18 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym:

• Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej [por. ustęp 1];
• Przedsiębiorca może zrezygnować z uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, przez dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych [por. ustęp 2];
• Przepisu ust. 1 nie stosuje się do przedsiębiorców spełniających warunki określone w art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 197, 620, 621 i 1160). [por. ustęp 3].

Z powyższych przepisów wynika:

• możliwość skorzystania z ulgi na start:
  • przedsiębiorca będący osobą fizyczną, jeśli podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy lub ponownie po przerwie wynoszącej co najmniej 60 miesięcy (5 lat) od ostatniego zawieszenia lub zakończenia działalności, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez pierwsze 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej;
  • warunkiem zwolnienia z obowiązku ubezpieczenia społecznego jest, aby przedsiębiorca nie wykonywał tej działalności na rzecz swojego byłego pracodawcy, u którego przed rozpoczęciem działalności wykonywał czynności związane z zakresem działalności gospodarczej, w ciągu bieżącego lub poprzedniego roku kalendarzowego;
  • Przykład 1: Tomek Nowak założył działalność gospodarczą w styczniu 2026 roku po raz pierwszy. Nie świadczy usług na rzecz swojego byłego pracodawcy. Dzięki temu może skorzystać z ulgi na start i przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne.
  • Przykład 2: Anna Wieczorek założyła działalność gospodarczą w marcu 2026 roku i wykonuje usługi dla swojego byłego pracodawcy, takie same jak wcześniej na etacie. W tej sytuacji nie może skorzystać z ulgi na start.
• rezygnacja z uprawnienia:
  • przedsiębiorca może zrezygnować z tego uprawnienia (czyli z okresu 6 miesięcy zwolnienia z ubezpieczenia społecznego) przez dokonanie odpowiedniego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych;
• wyjątek dla rolników:
• przepis nie dotyczy przedsiębiorców spełniających warunki określone w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc jeśli przedsiębiorca jest rolnikiem, przepisy te mogą go nie dotyczyć.

Warunki skorzystania z ulgi na start

Aby skorzystać z ulgi na start w 2026, należy spełnić następujące warunki, tj.:

• być osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą – ulga dotyczy wyłącznie osób fizycznych, które prowadzą działalność gospodarczą.
• podjąć działalność gospodarczą po raz pierwszy lub wznowić jej po przerwie wynoszącej co najmniej 60 miesięcy (5 lat) – ulga przysługuje, jeśli osoba podejmuje działalność po raz pierwszy lub ponownie, ale po przerwie wynoszącej co najmniej 5 lat od ostatniego zawieszenia lub zakończenia działalności.
• nie wykonywac działalności na rzecz byłego pracodawcy – przedsiębiorca musi spełnić warunek, że działalność gospodarcza, którą podejmuje, nie jest świadczona na rzecz byłego pracodawcy, u którego przed rozpoczęciem działalności wykonywał czynności związane z tą działalnością.
• nie wykonywać czynności związanych z działalnością gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym – warunkiem jest, aby przedsiębiorca w ostatnich dwóch latach kalendarzowych nie świadczył dla byłego pracodawcy usług, które mieszczą się w zakresie prowadzonej działalności.
• mieć zamiar skorzystania z ulgi na start – przedsiębiorca decyduje się na skorzystanie z ulgi, co oznacza, że przez pierwsze 6 miesięcy nie będzie opłacał składek na ubezpieczenia społeczne.

Jeśli przedsiębiorca spełnia określone warunki, może skorzystać z ZUS ulgi na start, co zwalnia go z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności. W tym czasie może zaoszczędzić na składkach ZUS, ale ma również możliwość rezygnacji z ulgi i od razu zacząć je płacić.

Kto może skorzystać z ulgi na start w 2026 roku?

Z ulgi na start mogą skorzystać przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi prowadzący jednoosobową działalność albo są wspólnikami spółek cywilnych pod warunkiem, że:

• podejmują działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmują ją ponownie, po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia;
• nie wykonują działalności na rzecz byłego pracodawcy, u którego w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym pracowali na etacie i wykonywali czynności wchodzące w zakres obecnie wykonywanej działalności.

Kto nie może skorzystać z ulgi na start?

Co do zasady, z ulgi na start w ZUS nie mogą skorzystać osoby, które:

• w ciągu ostatnich 60 miesięcy przed rozpoczęciem nowej działalności gospodarczej prowadziły już pozarolniczą działalność – oznacza to, że ulga nie przysługuje tym, którzy w ostatnich 5 latach byli już przedsiębiorcami.
• rozpoczynają działalność na rzecz byłego pracodawcy, u którego w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym świadczyły w ramach umowy o pracę (lub spółdzielczego stosunku pracy) czynności pokrywające się z zakresem nowej działalności – czyli jeżeli nowa firma ma świadczyć usługi analogiczne do tych wykonywanych wcześniej jako pracownik, ulga nie będzie przysługiwać.

Kto jeszcze nie może skorzystać z ulgi na start? Z ulgi na start nie mogą również skorzystać również rolnicy i domownicy, którzy podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dotyczy to sytuacji, w której:

rolnik lub domownik nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata był objęty ubezpieczeniem rolniczym, oraz rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub podejmuje współpracę przy jej prowadzeniu.

W takim przypadku nadal podlega ubezpieczeniu w KRUS, pod warunkiem łącznego spełnienia następujących kryteriów:

• złożenie w KRUS oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia działalności lub współpracy;
• prowadzenie działalności rolniczej lub praca w gospodarstwie rolnym o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego (lub w dziale specjalnym);
• brak zatrudnienia w ramach stosunku pracy lub stosunku służbowego;
• brak ustalonego prawa do emerytury, renty ani innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
• nieprzekroczenie kwoty 4 713 zł podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy z tytułu działalności pozarolniczej.

W związku z tym osoby spełniające powyższe warunki nie mogą korzystać z ulgi na start w ZUS, gdyż pozostają ubezpieczone w systemie rolniczym.

Jak długo można korzystać z ulgi na start?

Ulga na start przysługuje przedsiębiorcy przez maksymalnie 6 pełnych miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej. Oznacza to, że jeśli działalność zostanie rozpoczęta w trakcie miesiąca, ten miesiąc nie jest wliczany do okresu ulgi, a liczenie rozpoczyna się od pierwszego dnia kolejnego pełnego miesiąca.

Warto pamiętać, że zawieszenie działalności w trakcie korzystania z ulgi nie przerywa biegu tego okresu. Oznacza to, że nawet jeśli przedsiębiorca czasowo zawiesi działalność, okres 6 miesięcy nie ulega przedłużeniu i biegnie dalej.

Przykład:

Jan Kowalski rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej 10 marca 2026 r. Ponieważ działalność została rozpoczęta w trakcie miesiąca, marzec nie jest wliczany do okresu ulgi. W efekcie ulga na start będzie przysługiwać od 1 kwietnia 2026 r. do 30 września 2026 r. i obejmie 6 pełnych miesięcy kalendarzowych.

Ulga na start a zwolnienie ze składek ZUS

Z przepisu art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców wynika, że przedsiębiorca, który spełnia określone przesłanki nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej. Ulga dotyczy wyłącznie składek na ubezpieczenie społeczne, co oznacza, że składka na ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowa, ale jeśli przedsiębiorca będzie chciał, zrezygnować z tego uprawnienia, to może w każdym czasie to uczynić i zgłosić się do ubezpieczeń społecznych.

Należy mieć jednak świadomość, że niepodleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym uniemożliwia otrzymanie świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, tj. zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku macierzyńskiego czy też zasiłku opiekuńczego.

Z jakich składek zwalnia ulga na start?

Ulga na start zwalnia przedsiębiorcę z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, w tym:

• składki emerytalnej;
• rentowej;
• wypadkowej;
• Funduszu Pracy;
• Funduszu Solidarnościowego.

Należy jednak pamiętać, że składka chorobowa jest dobrowolna i przedsiębiorca może zdecydować, czy chce ją opłacać.

Przedsiębiorca korzystając z ulgi na start wciąż jednak musi opłacać składkę zdrowotną, która jest obowiązkowa. Co więcej, przedsiębiorca, który korzysta z ulgi, nie może liczyć na świadczenia z ZUS (np. zasiłek chorobowy, zasiłek macierzyński, opiekuńczy, rehabilitacyjny) oraz nie gromadzi składek na przyszłą emeryturę.

Dodatkowo, zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności dotyczy osób, które spełniają jedno z powyższych kryteriów, w tym emerytów, rencistów, osoby niepełnosprawne, osoby pobierające zasiłek macierzyński oraz pracowników o określonych dochodach i formie opodatkowania.

RODZAJ SKŁADKI	CZY TRZEBA PŁACIĆ W TRAKCIE ULGI NA START?	UWAGI
SKŁADKA EMERYTALNA	❌ NIE	zwolnienie w ramach ulgi na start
SKŁADKA RENTOWA	❌ NIE	zwolnienie w ramach ulgi na start
SKŁADKA WYPADKOWA	❌ NIE	zwolnienie w ramach ulgi na start
SKŁADKA CHOROBOWA	❌ NIE	nie obowiązuje (i tak jest dobrowolna)
FUNDUSZ PRACY (FP)	❌ NIE	zwolnienie w ramach ulgi na start
FUNDUSZ SOLIDARNOŚCIOWY (FS)	❌ NIE	zwolnienie w ramach ulgi na start
SKŁADKA ZDROWOTNA	✅ TAK	obowiązkowa – zależna od formy opodatkowania

Zatem istnieją określone warunki, które pozwalają na zwolnienie z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej.

Można skorzystać z tego zwolnienia, o ile spełnia się co najmniej jeden z poniższych warunków:

• jeśli osoba fizyczna jest emerytem lub rencistą:
  • świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznego minimalnego wynagrodzenia, a przychody z działalności nie przekroczą 50% minimalnej emerytury
  • lub opłacany jest podatek dochodowy w formie karty podatkowej
• jeśli osoba fizyczna jest osobę niepełnosprawną:
  • posiada się niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym lub znacznym, a przychody z działalności nie przekroczą 50% minimalnej emerytury
  • lub opłacany jest podatek dochodowy w formie karty podatkowej
• jeśli osoba fizyczna pobiera zasiłek macierzyński, którego wysokość nie przekracza kwoty świadczenia rodzicielskiego;
• jeśli osoba fizyczna jest pracownikiem:
  • opłacane są składki na ubezpieczenie zdrowotne od wymiaru nie wyższego niż minimalne wynagrodzenie,
  • uzyskiwane są miesięczne przychody z działalności gospodarczej nieprzekraczające 50% minimalnego wynagrodzenia,
  • opłacany jest podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Opłacanie składek ZUS po upływie okresu ulgi na start

Przedsiębiorca może opłacać składki na ubezpieczenie społeczne:

• przed upływem okresu 6 miesięcy – w wybranym przez niego momencie;
• po upływie okresu 6 miesięcy.

W obu powyższych przypadkach przedsiębiorca będzie mieć możliwość opłacania obniżonych składek społecznych przez okres 24 miesięcy (składki będą liczone od zadeklarowanej przez przedsiębiorcę kwoty jednak nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia).

Więcej na temat: Składki ZUS 2026 – ile wynoszą aktualne składki ZUS dla przedsiębiorców

Jak się zgłosić do ulgi na start?

Aby skorzystać z ulgi na start, należy dokonać zgłoszenia na formularzu ZUS ZZA. Zgłoszenie można złożyć:

• bezpośrednio w ZUS;
• lub podczas rejestracji działalności gospodarczej w systemie CEIDG.

Ulga na start a działalność nierejestrowana

Z powyższej części niniejszego artykuły wynika, że ulga na start dotyczy wyłącznie przedsiębiorców, którzy są zobowiązani do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ale są zwolnieni z tych składek przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności. Składka zdrowotna jest obowiązkowa przez cały okres, jednak przedsiębiorca może zrezygnować z ubezpieczenia społecznego w każdym czasie.

Tym samy, ulga na start jest dostępna tylko dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w formie zarejestrowanej, a osoby prowadzące działalność nierejestrowaną (tzw. działalność nierejestrowaną), czyli drobne działalności o niskich przychodach, nie mogą z niej skorzystać. Działalność nierejestrowana nie wiąże się z obowiązkiem opłacania składek na ZUS, a zatem ulga na start, która zwalnia z tych składek, nie może być stosowana w tym przypadku.

Co szczególnie istotne, wybór ulgi na start oznacza brak prawa do świadczeń z ZUS, takich jak zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne czy zasiłek macierzyński, ponieważ przez ten okres przedsiębiorca nie opłaca składek na ubezpieczenie społeczne. Jednak składka na ubezpieczenie zdrowotne pozostaje obowiązkowa, co daje możliwość zgłoszenia do tego ubezpieczenia także członków najbliższej rodziny przedsiębiorcy.

A jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat dofinansowania na działalność nierejestrowaną, to przeczytaj ten artykuł.

Co dzieje się po zakończeniu ulgi na start?

Po upływie okresu korzystania z ulgi na start przedsiębiorca traci zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Nie oznacza to jednak, że od razu musi opłacać pełne składki ZUS. Jeżeli spełnia ustawowe warunki, może skorzystać z kolejnej preferencji, czyli preferencyjnych składek ZUS, które przysługują przez 24 miesiące.

Przedsiębiorca może również zrezygnować z ulgi na start przed upływem 6 miesięcy. Zarówno po zakończeniu okresu ulgi, jak i w przypadku wcześniejszej rezygnacji, istnieje możliwość przejścia na preferencyjny ZUS. Warto jednak pamiętać, że 24-miesięczny okres opłacania preferencyjnych składek liczony jest wyłącznie w pełnych miesiącach kalendarzowych. Jeżeli zatem rezygnacja z ulgi nastąpi w trakcie miesiąca, okres preferencyjnego ZUS rozpocznie się dopiero od pierwszego dnia kolejnego miesiąca.

Po wykorzystaniu preferencyjnych składek przedsiębiorca może – po spełnieniu określonych w przepisach warunków – skorzystać z Małego ZUS Plus, który pozwala opłacać składki społeczne w wysokości uzależnionej od osiąganych dochodów.

Wiecej na temat: Mały ZUS Plus 2026 – kto może skorzystać i jak długo?

Jak zgłosić przejście na preferencyjne składki ZUS?

Po zakończeniu ulgi na start albo po rezygnacji z niej przedsiębiorca powinien zgłosić zmianę tytułu do ubezpieczeń w ZUS. W tym celu należy:

• Wyrejestrować się z dotychczasowego ubezpieczenia na formularzu ZUS ZWUA.
• Zgłosić się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZUA, wybierając właściwy kod tytułu ubezpieczenia.

Dzięki temu przedsiębiorca może rozpocząć opłacanie preferencyjnych składek ZUS, które obowiązują przez kolejne 24 miesiące i pozwalają obniżyć koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Po zakończeniu tego okresu możliwe jest również przejście na Mały ZUS Plus, o ile zostaną spełnione ustawowe warunki.

ETAP	CO ROBI PRZEDSIĘBIORCA?	CO WARTO WIEDZIEĆ?
1. KONIEC ULGI NA START	Upływa 6-miesięczny okres zwolnienia ze składek społecznych lub przedsiębiorca rezygnuje z ulgi wcześniej.	Od tego momentu należy zgłosić się do ubezpieczeń społecznych.
2. ZGŁOSZENIE DO ZUS	Składa formularze ZUS ZWUA i ZUS ZUA.	Zmienia się kod tytułu ubezpieczenia i przedsiębiorca zostaje objęty ubezpieczeniami społecznymi.
3. PREFERENCYJNE SKŁADKI ZUS	Przedsiębiorca opłaca składki społeczne od obniżonej podstawy wymiaru.	Z preferencji można korzystać przez 24 pełne miesiące kalendarzowe, jeśli spełnione są ustawowe warunki.
4. MAŁY ZUS PLUS	Po zakończeniu preferencyjnych składek przedsiębiorca może przejść na Mały ZUS Plus.	Jest to możliwe wyłącznie po spełnieniu warunków określonych w przepisach, m.in. dotyczących przychodów i okresu prowadzenia działalności.
5. PEŁNE SKŁADKI ZUS	Po zakończeniu wszystkich dostępnych preferencji przedsiębiorca opłaca składki ZUS na zasadach ogólnych.	Wysokość składek zależy od obowiązujących przepisów.

Podsumowanie

Skorzystanie z ulgi na start oznacza brak obowiązku opłacania składki na ubezpieczenia społeczne przez okres 6 miesięcy dla osoby fizycznej rozpoczynającej działalność gospodarczą albo ponownie podejmującej taką działalność po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia. W czasie korzystania z ulgi na start przedsiębiorca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.Warto również zapamiętać, że ulga na start przysługuje osobom prowadzącym działalność gospodarczą, zarejestrowaną w CEIDG, co oznacza, że nie przysługuje osobom prowadzącym działalność nierejestrowaną.

Więcej o składach ZUS w 2026 roku przeczytasz tutaj.