Wszystko, co musisz wiedzieć o Akcie o rynkach cyfrowych! DMA 2026

×

Przepisy DMA mają bezpośredni wpływ nie tylko na gigantów technologicznych, takich jak Google, Apple, Meta, Amazon czy TikTok, ale również na sklepy internetowe, reklamodawców, software house’y, twórców aplikacji i użytkowników końcowych. W praktyce DMA zmienia zasady działania rynku cyfrowego w UE. Rozporządzenie ogranicza możliwość nadużywania dominującej pozycji przez największe platformy internetowe oraz zwiększa prawa przedsiębiorców i konsumentów korzystających z usług cyfrowych.

Więcej na temat DMA przeczytasz w poniższym artykule!

Czym jest Akt o rynkach cyfrowych (DMA) i jaki jest cel rozporządzenia UE?

Akt o rynkach cyfrowych (DMA – Digital Markets Act) to unijne rozporządzenie mające na celu ograniczenie praktyk monopolistycznych największych platform technologicznych oraz zwiększenie konkurencji na rynku cyfrowym. Podstawę prawną stanowi Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1925 z dnia 14 września 2022 r. w sprawie kontestowalnych i uczciwych rynków w sektorze cyfrowym oraz zmiany dyrektyw (UE) 2019/1937 i (UE) 2020/1828, powszechnie określane jako Akt o rynkach cyfrowych (DMA).

Celem rozporządzenia jest zapewnienie bardziej uczciwych zasad funkcjonowania rynku cyfrowego, w szczególności wobec największych platform internetowych posiadających dominującą pozycję rynkową. Regulacja ma chronić zarówno przedsiębiorców działających online, jak i użytkowników końcowych korzystających z usług cyfrowych.

DMA zmienia ten model i działa zapobiegawczo – oznacza to, że rozporządzenie z góry określa katalog zakazanych praktyk oraz obowiązków dla największych platform cyfrowych, określanych jako strażnicy dostępu (gatekeepers).

Dlaczego Unia Europejska wprowadziła DMA?

Głównym celem DMA jest stworzenie bardziej konkurencyjnego i przejrzystego rynku cyfrowego. Rozporządzenie ma ograniczyć sytuacje, w których największe platformy technologiczne wykorzystują swoją przewagę rynkową kosztem przedsiębiorców, reklamodawców i konsumentów.

DMA ma przede wszystkim:

• Zwiększyć konkurencję na rynku cyfrowym.
• Ograniczyć praktyki monopolistyczne Big Tech.
• Zapewnić uczciwe zasady dla firm działających online.
• Zwiększyć transparentność usług cyfrowych.
• Lepiej chronić użytkowników oraz ich dane osobowe.

W praktyce przepisy mają ułatwić rozwój mniejszych firm oraz ograniczyć nadmierną dominację największych platform internetowych.

Jakie usługi obejmuje DMA?

DMA obejmuje wyłącznie największe usługi cyfrowe, określane w rozporządzeniu jako podstawowe usługi platformowe (core platform services).

Do najważniejszych usług objętych DMA należą:

• Internetowe platformy handlowe (marketplace)
• Wyszukiwarki internetowe
• Systemy operacyjne
• Sklepy z aplikacjami
• Komunikatory internetowe
• Media społecznościowe
• Usługi reklamy internetowej
• Usługi przetwarzania w chmurze
• Przeglądarki internetowe
• Platformy udostępniania wideo
• Wirtualni asystenci

W praktyce DMA dotyczy przede wszystkim największych platform technologicznych, takich jak Google, Apple, Meta, Amazon, Microsoft czy TikTok.

Kim są strażnicy dostępu (gatekeepers) w świetle przepisów DMA?

Zgodnie z Rozporządzeniem DMA przepisy nie są skierowane do małych i średnich przedsiębiorstw. Regulacja obejmuje wyłącznie największe podmioty cyfrowe, które ze względu na swoją skalę i wpływ na rynek uzyskują status tzw. strażników dostępu (gatekeepers).

Kryteria uznania za strażnika dostępu – art. 3 DMA

Status gatekeepera jest przyznawany podmiotom spełniającym łącznie lub w określonej konfiguracji kryteria ilościowe dotyczące skali działalności i pozycji rynkowej, w szczególności:

• Skala ekonomiczna – roczny obrót w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) na poziomie co najmniej 7,5 mld EUR w ostatnich trzech latach lub kapitalizacja rynkowa przekraczająca 75 mld EUR.
• Skala użytkowników – co najmniej 45 mln aktywnych użytkowników końcowych miesięcznie w UE oraz minimum 10 000 aktywnych użytkowników biznesowych rocznie.
• Kontrola podstawowej usługi platformowej – podmiot musi świadczyć jedną lub więcej tzw. podstawowych usług platformowych (core platform services), które pełnią istotną rolę w dostępie do rynku cyfrowego.

Obowiązki strażników dostępu – co DMA oznacza dla firm i przedsiębiorców?

Przedsiębiorcy korzystający z usług platform cyfrowych są w przepisach DMA określani jako użytkownicy biznesowi. Obejmuje to m.in. sklepy internetowe, twórców aplikacji, agencje marketingowe oraz dostawców usług cyfrowych. DMA wprowadza wobec strażników dostępu szereg obowiązków o charakterze zakazów i nakazów, których celem jest zapewnienie równego dostępu do rynku oraz eliminacja nieuczciwych praktyk platformowych.

Kluczowe obowiązki i zakazy dla gatekeeperów

1. OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH (ART. 5 UST. 2 DMA)
   • Zakaz łączenia danych osobowych użytkowników z różnych usług w celu profilowania i targetowania reklam bez wyraźnej, świadomej i możliwej do wycofania zgody użytkownika.
   • Odmowa zgody nie może wpływać na jakość świadczonej usługi.
2. ZAKAZ SELF-PREFERENCING (ART. 6 UST. 5 DMA)
   • Zakaz faworyzowania własnych produktów lub usług w wynikach wyszukiwania, rankingach, indeksowaniu lub prezentacji ofert względem podmiotów zewnętrznych.
3. SWOBODA MULTI-HOMING I KONKURENCJI CENOWEJ
   • Zakaz ograniczania przedsiębiorcom możliwości oferowania tych samych produktów lub usług w różnych kanałach sprzedaży, w tym po niższych cenach poza platformą.
4. ODINSTALOWYWANIE I USTAWIENIA DOMYŚLNE
   • Obowiązek umożliwienia użytkownikom końcowym:
   • Łatwego odinstalowania preinstalowanych aplikacji.
   • Zmiany ustawień domyślnych (np. przeglądarki lub wyszukiwarki).
   • Korzystania z ekranów wyboru (choice screens).
5. DOSTĘP I PRZENOSZENIE DANYCH
   • Obowiązek zapewnienia użytkownikom biznesowym oraz końcowym bezpłatnego i ciągłego dostępu do danych generowanych w ramach korzystania z platformy, w tym w czasie rzeczywistym.
6. INTEROPERACYJNOŚĆ KOMUNIKATORÓW
   • Obowiązek umożliwienia interoperacyjności podstawowych funkcji komunikatorów internetowych na wniosek innych dostawców.
7. TRANSPARENTNOŚĆ REKLAMY
   • Obowiązek zapewnienia reklamodawcom i wydawcom pełnej informacji o:
   • Cenach.
   • Opłatach.
   • Metodach kalkulacji.
   • Łańcuchu świadczenia usług reklamowych.
8. KONTROLA KONCENTRACJI RYNKOWEJ
   • Obowiązek informowania Komisji Europejskiej o planowanych przejęciach w sektorze cyfrowym.

Wybrane szczególne zakazy DMA – znaczenie praktyczne

1. ZAKAZ KLAUZUL NAJWYŻSZEGO UPRZYWILEJOWANIA (ART. 5 UST. 3 DMA)
   • DMA zakazuje stosowania tzw. MFN clauses (most favoured nation)
   • w praktyce oznacza to, że platformy nie mogą zabraniać sprzedawcom oferowania niższych cen poza marketplace’em
   • skutek dla e-commerce – większa swoboda cenowa i możliwość sprzedaży taniej we własnym sklepie internetowym niż na platformie pośrednika
2. SWOBODA MARKETINGU BEZPOŚREDNIEGO (ART. 5 UST. 4 DMA)
   • przedsiębiorcy zyskują prawo do komunikacji z klientami pozyskanymi na platformach cyfrowych, w tym do informowania o ofertach poza ekosystemem gatekeepera
   • skutek – brak blokowania działań marketingu direct oraz większa niezależność od platform sprzedażowych
3. ZAKAZ NARZUCANIA WŁASNYCH SYSTEMÓW PŁATNOŚCI (ART. 5 UST. 7 DMA)
   • zakazane jest wymuszanie korzystania z systemów płatności kontrolowanych przez platformę (np. wewnętrznych systemów App Store)
   • skutek dla SaaS i developerów –
     • niższe koszty prowizji
     • możliwość korzystania z zewnętrznych operatorów płatności
     • większa elastyczność modeli biznesowych.
4. OCHRONA DANYCH BIZNESOWYCH (ART. 6 UST. 2 DMA)
   • zakaz wykorzystywania niepublicznych danych handlowych użytkowników biznesowych przez operatorów platform do tworzenia konkurencyjnych produktów
   • skutek – ochrona tajemnic handlowych i danych sprzedażowych.
5. ZAKAZ SELF-PREFERENCING W PRAKTYCE (ART. 6 UST. 5 DMA)
   • platformy nie mogą sztucznie promować własnych usług w wynikach wyszukiwania lub rankingach kosztem ofert konkurencji
   • skutek dla SEO i e-commerce –
     • większa przejrzystość rankingów
     • ograniczenie faworyzowania usług własnych platform
6. DOSTĘP DO DANYCH ANALITYCZNYCH (ART. 6 UST. 9-10 DMA)
   • użytkownicy biznesowi mają prawo do dostępu do danych dotyczących ich działalności na platformie
   • skutek:
     • większa transparentność kampanii reklamowych
     • możliwość lepszej optymalizacji działań marketingowych
     • ograniczenie „czarnych skrzynek” danych Big Tech

Prawa konsumenta w internecie – co DMA zmienia w codziennym życiu użytkowników?

Akt o rynkach cyfrowych (DMA) wzmacnia pozycję użytkowników końcowych w relacji z największymi platformami cyfrowymi, ograniczając praktyki oparte na nadmiernym gromadzeniu danych, zamykaniu ekosystemów oraz utrudnianiu wyboru usług. W praktyce oznacza to większą kontrolę nad prywatnością, urządzeniami oraz sposobem korzystania z usług cyfrowych.

1. WZMOCNIONA PRYWATNOŚĆ I OGRANICZENIE ŚLEDZENIA – ART. 5 UST. 2 DMA
   • w praktyce konsumenckiej oznacza to ograniczenie tzw. profilowania międzyusługowego bez wyraźnej zgody użytkownika
   • duże platformy nie mogą bez twojej świadomej i dobrowolnej zgody:
   • łączyć danych z różnych usług (np. komunikatora, wyszukiwarki i mediów społecznościowych)
   • tworzyć szczegółowych profili behawioralnych w oparciu o aktywność w całym ekosystemie
   • wykorzystywać tych danych do personalizacji reklam
   • jeżeli użytkownik nie wyrazi zgody, usługa nadal musi działać w pełni funkcjonalnie, bez pogorszenia jakości
2. OGRANICZENIE PREINSTALOWANEGO OPROGRAMOWANIA (BLOATWARE) – ART. 6 UST. 3 DMA
   • DMA wzmacnia kontrolę użytkownika nad urządzeniem końcowym
   • w praktyce oznacza to, że:
   • preinstalowane aplikacje muszą być możliwe do usunięcia
   • użytkownik nie może być zmuszany do korzystania z domyślnych aplikacji systemowych
   • przy pierwszym uruchomieniu urządzenia musi być dostępny ekran wyboru (tzw. choice screen), umożliwiający wybór domyślnej przeglądarki, wyszukiwarki lub innych usług
   • celem regulacji jest zwiększenie realnej swobody wyboru i ograniczenie zamkniętych ekosystemów producentów urządzeń i systemów operacyjnych
3. DOSTĘP DO ALTERNATYWNYCH SKLEPÓW I INSTALACJI APLIKACJI (SIDELOADING) – ART. 6 UST. 4 DMA
   • DMA otwiera systemy operacyjne na większą konkurencję w dystrybucji oprogramowania.
   • w praktyce użytkownik:
   • może instalować alternatywne sklepy z aplikacjami
   • może pobierać aplikacje bezpośrednio od ich dostawców
   • nie jest całkowicie uzależniony od jednego oficjalnego sklepu
   • skutkiem jest większy wybór aplikacji oraz większa konkurencja cenowa, co może prowadzić do niższych kosztów subskrypcji i usług cyfrowych
4. INTEROPERACYJNOŚĆ KOMUNIKATORÓW INTERNETOWYCH ART. 7 DMA
   • DMA wprowadza zasadę interoperacyjności podstawowych funkcji komunikatorów
   • w praktyce oznacza to, że:
   • użytkownik jednego komunikatora będzie mógł komunikować się z użytkownikami innego
   • nie będzie konieczności korzystania z jednej, dominującej aplikacji
   • wiadomości i pliki mogą być wymieniane pomiędzy różnymi usługami
   • celem jest zmniejszenie tzw. efektu zamknięcia platform (lock-in effect) i ułatwienie swobodnej komunikacji między użytkownikami różnych usług
5. PRAWA UŻYTKOWNIKÓW I KONSUMENTÓW WYNIKAJĄCE Z DMA
   • DMA wzmacnia również szereg ogólnych praw użytkowników w środowisku cyfrowym, w tym:
   • prawo użytkowników biznesowych do swobodnego promowania ofert oraz zawierania umów poza platformą strażnika dostępu
   • prawo do łatwej rezygnacji z subskrypcji lub zamknięcia konta, które nie może być bardziej skomplikowane niż jego założenie
   • prawo do zgłaszania nieuczciwych praktyk, naruszeń oraz skarg do właściwych organów publicznych i sądów bez ryzyka ograniczeń umownych lub sankcji ze strony platformy

Jakie są kary za naruszenie DMA i ile wynoszą grzywny finansowe?

Kary za naruszenie DMA są jednymi z najbardziej rygorystycznych w unijnym prawie cyfrowym i mają na celu zapewnienie realnego egzekwowania obowiązków nakładanych na tzw. strażników dostępu (gatekeepers).

Przykład – kary za naruszenie DMA

Dobrym przykładem zastosowania Aktu o rynkach cyfrowych (DMA) w praktyce jest decyzja Komisji Europejskiej wobec Apple i Meta, w której stwierdzono pierwsze naruszenia nowych przepisów. W przypadku Apple Komisja uznała, że spółka naruszyła obowiązek tzw. „anti-steering”, czyli zakaz ograniczania deweloperom możliwości informowania użytkowników o tańszych ofertach poza App Store oraz kierowania ich do alternatywnych kanałów zakupu. W efekcie użytkownicy nie mieli pełnego dostępu do konkurencyjnych cen i rozwiązań, a deweloperzy byli ograniczani w komunikacji z klientami. Za to naruszenie na Apple nałożono karę w wysokości 500 mln euro.

Z kolei Meta została ukarana za stosowany w UE model „zgoda albo płatność”, w ramach którego użytkownicy Facebooka i Instagrama musieli wybrać między wyrażeniem zgody na łączenie danych osobowych w celu personalizacji reklam a opłaceniem abonamentu za wersję bez reklam. Komisja uznała, że taki model nie zapewniał realnej, równoważnej alternatywy korzystania z usług przy ograniczonym przetwarzaniu danych, a tym samym naruszał wymogi DMA dotyczące dobrowolnej zgody użytkownika. W rezultacie Meta otrzymała karę w wysokości 200 mln euro.

Więcej na ten temat przeczytasz tutaj.

Jaka jest różnica między DMA a DSA ?

W praktyce często dochodzi do mylenia dwóch kluczowych aktów prawnych Unii Europejskiej – Aktu o rynkach cyfrowych (DMA) oraz Aktu o usługach cyfrowych (DSA). Choć oba rozporządzenia tworzą wspólny unijny pakiet regulacji cyfrowych i obowiązują bezpośrednio we wszystkich państwach UE, mają one odmienne cele, zakres oraz adresatów.

Co reguluje Akt o rynkach cyfrowych (DMA)?

DMA (Digital Markets Act) koncentruje się na regulacji struktury rynku cyfrowego oraz ograniczaniu przewagi największych platform technologicznych. Jego głównym celem jest zapewnienie uczciwej konkurencji oraz zapobieganie sytuacjom, w których tzw. strażnicy dostępu (gatekeepers) wykorzystują swoją dominującą pozycję do eliminowania konkurencji.

DMA:

• ma charakter ekonomiczny i strukturalny,
• dotyczy wyłącznie największych platform cyfrowych (gatekeepers),
• reguluje relacje między platformami a przedsiębiorcami oraz użytkownikami biznesowymi.

W praktyce DMA ma zapobiegać nadużywaniu pozycji rynkowej przez największe podmioty, takie jak wyszukiwarki internetowe, marketplace’y, systemy operacyjne czy sklepy z aplikacjami.

Co reguluje Akt o usługach cyfrowych (DSA)?

DSA (Digital Services Act) koncentruje się na bezpieczeństwie środowiska cyfrowego oraz odpowiedzialności pośredników internetowych za treści publikowane przez użytkowników. Jego celem jest zapewnienie bezpiecznego, przejrzystego i przewidywalnego środowiska online, w szczególności w zakresie ochrony użytkowników przed nielegalnymi treściami i manipulacją.

DSA:

• ma charakter społeczno-regulacyjny i ochronny,
• dotyczy wszystkich dostawców usług pośrednich, niezależnie od ich wielkości,
• obejmuje m.in. platformy społecznościowe, hosting, fora internetowe oraz sklepy online,
• koncentruje się na treściach, moderacji i bezpieczeństwie użytkowników.

W szczególności DSA reguluje:

• zwalczanie nielegalnych treści (np. mowa nienawiści, treści terrorystyczne, podróbki),
• obowiązki moderacji treści,
• przejrzystość systemów rekomendacji,
• zakaz stosowania tzw. dark patterns (manipulacyjnych interfejsów),
• zwiększenie ochrony konsumentów i użytkowników platform.

Więcej na temat: DSA czyli Akt o usługach cyfrowych – co reguluje nowa konstytucja Internetu?

Kluczowe różnice między DMA a DSA

Podsumowanie

DMA to jedna z najważniejszych regulacji wpływających na rynek cyfrowy w Unii Europejskiej. Akt o rynkach cyfrowych ma zwiększyć konkurencyjność rynku, ograniczyć praktyki monopolistyczne oraz zapewnić większą transparentność działania największych platform technologicznych. Przepisy DMA mają ogromne znaczenie dla branży e-commerce, marketingu internetowego, reklamy cyfrowej oraz rynku aplikacji mobilnych. Dlatego tak ważne jest, aby przedsiębiorcy online monitorowali zmiany regulacyjne, analizowali swoje relacje z platformami cyfrowymi oraz dostosowywali procesy biznesowe do nowych wymogów rynku UE.