Drobny przedsiębiorca a VAT – czy i kiedy musisz się zarejestrować?

Drobny przedsiębiorca a podatek VAT w 2026 – czy i kiedy musisz się zarejestrować?

Jeżeli prowadzisz własną firmę lub dopiero planujesz jej założenie, pewnie zastanawiasz się, jakie obowiązki w zakresie podatku VAT Cię dotyczą. W 2026 roku przepisy w tym zakresie pozostają korzystne dla małych przedsiębiorców, a drobny przedsiębiorca wciąż może korzystać ze zwolnienia podmiotowego.

Drobny przedsiębiorca a podatek VAT w 2026 – omówione zagadnienia:

Pokaż więcej ↓

W tym artykule wyjaśnimy krok po kroku, kto może skorzystać ze zwolnienia, jakie limity obowiązują i jak wygląda rejestracja VAT w praktyce.

Kogo zaliczamy do drobnych przedsiębiorców?

Do drobnych przedsiębiorców zaliczamy firmy, których roczna sprzedaż netto za poprzedni rok podatkowy nie przekroczyła określonego limitu. Od 2026 roku jest to kwota 240 000 zł (art. 113 ustawy o VAT).

Nie wlicza się przy tym m.in.:

sprzedaży wewnątrzwspólnotowej towarów na odległość, która nie podlega opodatkowaniu VAT w Polsce
sprzedaży zwolnionej od podatku (z pewnymi wyjątkami, np. nieruchomości lub usługi ubezpieczeniowe)
odpłatnej dostawy towarów zaliczanych do środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji

Jeżeli wartość sprzedaży przekroczy wspomniany limit, zwolnienie podmiotowe traci moc od czynności, która go przekroczyła. W praktyce oznacza to obowiązek rejestracji jako czynny podatnik VAT i rozliczania podatku od kolejnych sprzedaży.

Drobny przedsiębiorca VAT – kto nie może korzystać ze zwolnienia?

Nie każdy drobny przedsiębiorca w podatku VAT może liczyć na preferencje. Ustawodawca przewidział listę branż i rodzajów działalności wykluczonych ze zwolnienia, w tym:

sprzedaż nowych środków transportu, części samochodowych, sprzętu elektronicznego, komputerów i urządzeń elektrycznych,
świadczenie usług prawniczych, doradczych (z wyjątkiem doradztwa rolniczego), jubilerskich czy factoringowych.

Pełny katalog znajduje się w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT i warto go dokładnie sprawdzić przed rozpoczęciem działalności. Dzięki temu od razu wiesz, czy możesz korzystać ze zwolnienia.

Zwolnienie z VAT dla drobnych przedsiębiorców z UE – procedura SME

Od 1 stycznia 2025 r. wprowadzono specjalną procedurę dla drobnych przedsiębiorców mających siedzibę w innym państwie UE. W ramach procedury SME możesz ubiegać się o zwolnienie z VAT w Polsce, jeśli spełniasz kilka warunków:

całkowita roczna wartość dostaw towarów i usług w UE nie przekracza 100 000 euro,
nie wykonujesz czynności wykluczonych ze zwolnienia (np. sprzedaży nowych środków transportu lub usług prawniczych),
wartość sprzedaży w Polsce nie przekracza krajowego limitu, proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności.

Zwolnienie podmiotowe – jakie przywileje mają drobni przedsiębiorcy?

Status drobnego przedsiębiorcy wiąże się z realnymi korzyściami, bowiem możliwy jest wybór między byciem podatnikiem VAT czynnym a korzystaniem ze zwolnienia podmiotowego. Zwolnienie podmiotowe VAT oznacza:

brak rozliczania VAT od sprzedaży,
brak możliwości odliczania VAT od zakupów,
niewysyłanie cyklicznie pliku JPK_VAT.

Co ważniejsze, zwolnienie podmiotowe można w każdej chwili zrezygnować, stając się podatnikiem VAT czynnym. W takiej sytuacji możliwe jest odliczanie VAT naliczonego od zakupów, a jednocześnie należy regularnie wysyłać plik JPK_VAT z deklaracją.

Drobny przedsiębiorca a pierwszy rok działalności

Wielu przedsiębiorców startujących z własnym biznesem zadaje pytanie: czy zwolnienie z VAT przysługuje od pierwszego dnia działalności? Odpowiedź brzmi: tak, pod warunkiem że:

działalność nie znajduje się na liście wykluczeń ze zwolnienia,
przewidywana sprzedaż w pierwszym roku nie przekracza limitu proporcjonalnego do okresu prowadzenia działalności (200 000 zł w 2025 roku, 240 000 zł od 2026 roku).

Chcesz wiedzieć, czy korzystanie z KSeF może wpłynąć na termin otrzymania zwrotu nadwyżki podatku? Jeśli tak, to przeczytaj ten artykuł.

Jak prowadzić ewidencję i rejestrację VAT?

Jeżeli korzystasz ze zwolnienia podmiotowego:

prowadzisz ewidencję sprzedaży (nie ewidencję VAT)
nie musisz informować urzędu skarbowego przy zakładaniu działalności
rejestrujesz się jako czynny podatnik VAT dopiero po przekroczeniu limitu lub z własnej woli, korzystając z formularza VAT-R

Co daje bycie drobnym przedsiębiorcą w 2026 roku?

Drobny przedsiębiorca w podatku VAT w 2026 roku może korzystać z wielu udogodnień:

prawo do zwolnienia podmiotowego przy sprzedaży poniżej limitu
brak obowiązku prowadzenia rejestru VAT i przesyłania JPK_VAT,
możliwość wyboru momentu rejestracji jako czynny podatnik VAT.

To realne ułatwienie dla małych firm, bowiem pozwala skupić się na prowadzeniu biznesu i jego rozwoju, zamiast na formalnościach podatkowych.

Zastanawiasz się, czy rejestracja do VAT oznacza obowiązek korzystania z KSeF? Jeśli tak, to przeczytaj ten artykuł.

Podsumowanie

Drobny przedsiębiorca 2026, który nie przekracza rocznego limitu sprzedaży, ma prawo do zwolnienia podmiotowego od VAT i nie musi martwić się o comiesięczne deklaracje. Wystarczy prowadzić prostą ewidencję sprzedaży i pamiętać o limicie, aby w razie jego przekroczenia zarejestrować się jako czynny podatnik VAT. Dzięki tym przepisom małe firmy mogą rozwijać działalność w bardziej przyjaznych warunkach i skupić się na tym, co najważniejsze w prowadzeniu biznesu.