Emerytura nawet 7 lat wcześniej? Emerytura stażowa – ZUS szykuje dużą zmianę!

×

Wiek emerytalny odchodzi do lamusa?

Dla wielu osób wizja pracy aż do ustawowego wieku emerytalnego – obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn – wydaje się coraz trudniejsza do zaakceptowania. Wieloletnia presja zawodowa, stres, zmęczenie pracą czy wypalenie zawodowe sprawiają, że część pracowników marzy o możliwości zakończenia aktywności zawodowej nieco wcześniej. W debacie publicznej coraz częściej pojawia się więc pytanie: czy da się „uciec” z rynku pracy kilka lat przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego?

Jednym z rozwiązań, które ma na to odpowiedzieć, jest koncepcja emerytury stażowej. W przeciwieństwie do obecnego systemu, w którym kluczowym kryterium jest wiek, w tym modelu najważniejszy byłby staż pracy i liczba lat opłacania składek. Oznacza to, że osoba, która zaczęła pracę bardzo wcześnie i przez wiele lat odprowadzała składki do ZUS, mogłaby przejść na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem ustawowego wieku.

W praktyce realizacja tego pomysłu oznaczałaby możliwość zakończenia aktywności zawodowej kilka lat wcześniej – w niektórych przypadkach mówi się nawet o około 7 latach różnicy względem obecnych zasad.

Warto jednak pamiętać, że wcześniejsza emerytura ma swoją cenę. Pojawia się więc pytanie, jak potencjalne zmiany w tym obszarze mogą wpłynąć na wysokość świadczenia z ZUS i sytuację finansową przyszłego emeryta.

ZUS ma prosty wzór na Twoją emeryturę

Choć system emerytalny wydaje się skomplikowany, w rzeczywistości sposób liczenia świadczenia jest dość prosty. ZUS bierze pod uwagę dwie rzeczy: ile pieniędzy zgromadziliśmy na koncie emerytalnym oraz ile statystycznie lat będziemy jeszcze żyć.

W dużym uproszczeniu działa to tak:

Emerytura = zgromadzony kapitał ÷ dalsze średnie trwanie życia

Kapitał to wszystkie składki emerytalne odprowadzane przez lata pracy – zarówno z etatu, jak i działalności gospodarczej – powiększone o waloryzację i tzw. kapitał początkowy za okres pracy sprzed 1999 roku.

Drugi element to średnie dalsze trwanie życia, które co roku ogłasza GUS. ZUS używa tych danych, aby określić, na ile miesięcy trzeba „rozłożyć” zgromadzone pieniądze.

Niby lepiej, a jednak “podwójna kara”?

W przypadku wcześniejszego zakończenia pracy system działa w sposób, który eksperci często nazywają mechanizmem podwójnej kary.

Dzieje się tak z dwóch powodów:

• mniej składek na koncie ZUS – wcześniejsze przejście na emeryturę oznacza krótszy okres pracy i mniejszy kapitał emerytalny
• więcej miesięcy wypłaty świadczenia – zgromadzone środki muszą zostać podzielone na dłuższy okres życia

W efekcie nawet kilka lat różnicy może wyraźnie obniżyć miesięczną emeryturę. Ten mechanizm sprawia, że zapowiadana emerytura stażowa, choć pozwala szybciej zakończyć pracę, z reguły oznacza niższe świadczenie niż w przypadku przejścia na emeryturę w ustawowym wieku.

Przykładowo w analizach medialnych wskazuje się, że nawet przy kapitale rzędu 500 tys. zł świadczenie może wynosić jedynie około 1,5 tys. zł miesięcznie, jeśli zostanie rozłożone na długi okres dalszego życia.

 

Księgowość i fakturowanie w KSeF

Wszystko w jednym miejscu – w aplikacji IFIRMA!

Księgowość internetowa Program do fakturowania Biuro rachunkowe

Akceptuję regulamin

Wystaw pierwszą fakturę  

Aż 30 dni testów bezpłatnie!

Prognozy GUS nie pozostawiają złudzeń

Na wysokość przyszłych emerytur wpływa też sytuacja demograficzna. Prognozy GUS pokazują wyraźny trend: polskie społeczeństwo szybko się starzeje.

Oznacza to trzy kluczowe zjawiska:

• rośnie liczba osób w wieku emerytalnym,
• maleje liczba osób w wieku produkcyjnym,
• coraz mniej pracujących finansuje system składkowy.

Polski system emerytalny opiera się na tzw. zdefiniowanej składce – wysokość emerytury zależy przede wszystkim od tego, ile pieniędzy uda się zgromadzić na indywidualnym koncie w ZUS.

W warunkach starzejącego się społeczeństwa prowadzi to do rosnącej presji na obniżanie relatywnej wysokości emerytur względem ostatniej pensji. Innymi słowy: przyszłe świadczenia mogą stanowić coraz mniejszy procent wcześniejszych zarobków.

Dlatego właśnie pomysł emerytur stażowych budzi tak wiele dyskusji. Pozwala wcześniej zakończyć pracę, ale jednocześnie może oznaczać jeszcze niższe świadczenia w przyszłości.

Ile tracisz, gdy odchodzisz 7 lat wcześniej? Czy są jakieś plusy sytuacji?

Mimo niższej wysokości świadczenia wielu pracowników nadal jest zainteresowanych emeryturą stażową. Dla części osób najważniejszym argumentem jest nie tyle wysokość świadczenia, ile możliwość wcześniejszego zakończenia pracy.

Warto też pamiętać, że emerytura stażowa byłaby rozwiązaniem dobrowolnym– każdy sam decydowałby, czy chce z niej skorzystać.

Przy czym, projektowane przepisy mają zawierać ważny mechanizm zabezpieczający. Państwo chce uniknąć sytuacji, w której osoby korzystające z emerytury stażowej otrzymywałyby bardzo niskie świadczenia. Dlatego zakłada się, że wcześniejszą emeryturę będzie można otrzymać tylko wtedy, gdy zgromadzony kapitał pozwoli na wypłatę świadczenia w wysokości co najmniej około 120–150% emerytury minimalnej.

Jeśli zgromadzone składki okażą się zbyt niskie, system może nie pozwolić na wcześniejsze zakończenie pracy i w praktyce wymusić pozostanie na rynku pracy aż do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.

Kto najbardziej odczuje skutki nowych przepisów, jeżeli zostaną wprowadzone?

Zmiany mogą mieć różne konsekwencje dla różnych grup pracowników.

Najwięcej skorzystają osoby, które:

• rozpoczęły pracę bardzo wcześnie (np. zaraz po szkole)
• mają długi, nieprzerwany staż pracy
• przez wiele lat opłacały składki na ZUS

Natomiast mniej korzystne może to być dla osób, które:

• miały przerwy w zatrudnieniu
• pracowały na umowach bez pełnych składek
• rozpoczęły karierę zawodową dopiero po studiach

W efekcie emerytura stażowa będzie przede wszystkim rozwiązaniem dla osób z bardzo długą historią pracy – często pracowników fizycznych lub osób zatrudnionych w jednej branży przez wiele lat.

Samozatrudnieni na JDG pod szczególną presją

Wprowadzenie emerytur stażowych może dotknąć szczególnie osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą. Choć wcześniejsze przejście na emeryturę będzie możliwe po osiągnięciu odpowiedniego stażu pracy, w przypadku przedsiębiorców świadczenie może być wyraźnie niższe.

Wysokość emerytury zależy bezpośrednio od sumy odprowadzonych składek. Wielu przedsiębiorców przez część działalności korzysta jednak z ulg w ZUS, takich jak ulga na start, preferencyjny ZUS czy Mały ZUS Plus. Niższe składki oznaczają mniejszy kapitał emerytalny.

Jak podjąć świadomą decyzję o wcześniejszej emeryturze i ograniczyć ryzyko „głodowych” świadczeń?

Na razie emerytura stażowa pozostaje na etapie prac rządowych i nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Jednak już dziś warto świadomie podejść do tematu. Decyzja o przejściu na emeryturę stażową powinna uwzględniać nie tylko możliwość wcześniejszego zakończenia pracy, ale przede wszystkim realną wysokość przyszłego świadczenia i bezpieczeństwo finansowe na emeryturze.

Dlatego przed podjęciem decyzji warto:

• sprawdzić prognozowaną wysokość świadczenia na koncie PUE ZUS
• przeanalizować swój staż pracy i wysokość odprowadzanych składek
• rozważyć pozostanie na rynku pracy dłużej, aby zwiększyć kapitał emerytalny
• zadbać o dodatkowe oszczędności emerytalne (np. IKE lub IKZE)