Import usług w podatku VAT – czy należy rozliczać fakturę, gdy usługa nie została wykonana?

Nabycie usługi od zagranicznego podatnika jest na gruncie przepisów ustawy o podatku VAT importem usług. Usługi mogą być kupowane zarówno od kontrahentów z Unii Europejskiej jak również spoza UE, z tzw. krajów trzecich. Do rozliczenia importu usług zobowiązany jest polski przedsiębiorca, który je nabył bez względu na to, czy to będzie nabycie od firmy z UE, czy też spoza UE.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w VAT przy imporcie usług?

Miejscem świadczenia usługi importu w przypadku, gdy usługa jest wykonywana na rzecz przedsiębiorcy, a więc osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą jest miejsce, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej.
Jeżeli polski przedsiębiorca nabywa usługi od przedsiębiorcy z UE lub spoza UE to wówczas mamy do czynienia z importem usług.

Obowiązek podatkowy w podatku VAT z tytułu importu usług powstaje na zasadach ogólnych:

1. Z chwilą wykonania usługi.
2. Z chwilą otrzymania części lub całości zapłaty.

Obowiązek podatkowy powstanie w momencie, w którym dana okoliczność powstała jako pierwsza.

Przykład 1

Jeżeli usługa została wykonana 5 stycznia 2021 r. a zapłata za nią została dokonana 15 stycznia 2021 r. to obowiązek podatkowy w VAT należy rozpoznać w dniu 05.01.2021 r.

Jeżeli rozpoznany zostanie obowiązek podatkowy to wówczas przedsiębiorca ma za zadanie naliczyć podatek VAT należny jak przy sprzedaży, który w przypadku importu usług jest również podatkiem VAT naliczonym jak od zakupu. Będzie podlegał odliczeniu w zależności od tego czy usługa ma związek z wykonywaniem czynności opodatkowanych w VAT, czy też nie. Przedsiębiorca zwolniony z podatku VAT również ma obowiązek naliczenia VAT należnego, wykazania w deklaracji VAT-9M lub w VAT-8 i zapłaty do urzędu skarbowego. W tym jednak przypadku nie będzie to jednocześnie podatek VAT naliczony, ale kwota ta zostanie ujęta w PKPiR jako koszt podatkowy.

Jak rozliczyć fakturę za usługę, która nie została wykonana?

Może się tak zdarzyć, że przedsiębiorca otrzyma fakturę za usługę, która nie została jeszcze wykonana. Rodzi się pytanie, czy rozliczyć taką fakturę na gruncie podatku VAT, czy też nie? Skoro ustaliliśmy wcześniej, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi lub dokonania zapłaty za nią w całości lub w części, jeżeli usługa nie zostanie wykonana pierwszy warunek nie będzie spełniony, a więc nie będzie możliwe rozliczenie podatku VAT.

Jeżeli okazałoby się jednak, że zapłaciliśmy za usługę przed jej wykonaniem to wówczas należy rozliczyć fakturę w podatku VAT. Rozliczenie faktury w VAT przed wykonaniem usługi importowej będzie możliwe wówczas, gdy zapłacimy za usługę wcześniej.

Przykład 2

Jan Kowalski nabył usługę reklamową u zagranicznego kontrahenta. Przedsiębiorca z innego kraju wystawił fakturę za usługę dnia 22.12.2020 r. Jan Kowalski zapłacił za usługę 05.01.2021 r., a usługa będzie wykonana dopiero 10.02.2021 r. W takim przypadku obowiązek podatkowy w VAT powstanie 05.01.2021 r. Pan Kowalski jest czynnym podatnikiem VAT wykonującym wyłącznie czynności opodatkowane, więc naliczy podatek VAT należny, który będzie dla niego jednocześnie podatkiem VAT naliczonym.

Przykład 3

Ewa Nowak jest czynnym podatnikiem VAT z prawem do pełnego odliczenia podatku VAT naliczonego. Pani Ewa zamówiła usługę prawną u przedsiębiorcy z Niemiec. Zgodnie z umową usługa została wykonana dnia 05.01.2021 r., ale kontrahent z Niemiec wystawił fakturę już 31.12.2020 r. Pani Ewa nie zapłaciła za usługę, termin zapłaty został ustalony po wykonaniu usługi na dzień 12.01.2021 r. i w tym terminie miała miejsce zapłata. W takim przypadku obowiązek podatkowy powstanie 05.01.2021 r. w dacie wykonania usługi i z taką datą powinien był rozliczony podatek VAT należny i naliczony.

Podsumowując należy stwierdzić, że przy imporcie usług nawet jeszcze przed ich wykonaniem niekiedy należy rozliczyć fakturę w podatku VAT. Pamiętajmy, że będzie to miało miejsce jeżeli przed wykonaniem usługi dokonamy zapłaty za nią, w całości lub w części. Ważny jest moment powstania obowiązku podatkowego, który akurat w tym przypadku powstaje na zasadach ogólnych.