Kim jest trzeciodłużnik i jak go windykować?

×

Z poniższego artykułu dowiesz się, kim jest trzeciodłużnik, jak komornik zajmuje wierzytelność oraz jakie obowiązki i konsekwencje spoczywają na trzeciodłużniku w ramach windykacji należności.

Kim jest trzeciodłużnik?Trzeciodłużnik to podmiot, który występuje zarówno w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i w egzekucji cywilnej. W obu tych trybach pełni on podobną funkcję, jest osobą lub podmiotem, który ma obowiązek zapłaty wobec dłużnika, a którego wierzytelność może zostać zajęta na potrzeby egzekucji.

Trzeciodłużnik w egzekucji cywilnej

Zgodnie z przepisem art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego, istotą zobowiązania jest relacja pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem – wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia, a dłużnik ma obowiązek je wykonać.

W praktyce gospodarczej relacje między stronami są często bardziej złożone niż prosty układ „wierzyciel-dłużnik”. Wierzytelność, czyli prawo do otrzymania pieniędzy, jest częścią majątku dłużnika. Oznacza to, że może być przedmiotem egzekucji, tak samo jak konto bankowe czy inne składniki majątku. Fakt wszczęcia egzekucji nie zwalnia dłużnika z obowiązku zapłaty. Jeżeli dłużnikowi należą się pieniądze od innych osób lub firm, wierzyciel może skierować egzekucję właśnie do tych należności. W ten sposób do postępowania egzekucyjnego „włączany” jest podmiot, który ma zapłacić dłużnikowi, czyli trzeciodłużnik, bowiem skoro, zgodnie z przepisem art. 354 § 1 Kodeksu cywilnego, dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią, to obowiązek ten nie wygasa tylko dlatego, że wobec dłużnika wszczęto postępowanie egzekucyjne.

Zajęcie wierzytelności nie zmienia treści umowy ani jej stron. Trzeciodłużnik nadal jest dłużnikiem wobec swojego kontrahenta, a zobowiązanie nadal istnieje. Zmienia się tylko to, komu należy zapłacić pieniądze. Po zajęciu wierzytelności trzeciodłużnik nie przekazuje ich już dłużnikowi, lecz wpłaca je do organu egzekucyjnego, który rozlicza je na poczet długu wierzyciela.

W praktyce oznacza to, że:

• zobowiązanie cywilnoprawne nadal istnieje i podlega wykonaniu,
• wierzytelność jako prawo majątkowe może zostać objęta egzekucją,
• trzeciodłużnik, choć nie był pierwotną stroną postępowania egzekucyjnego, zostaje objęty jego skutkami z mocy prawa.

Instytucja trzeciodłużnika stanowi więc łącznik pomiędzy klasycznym stosunkiem zobowiązaniowym a postępowaniem egzekucyjnym, umożliwiając wierzycielowi skuteczne dochodzenie należności nawet wtedy, gdy dłużnik nie posiada majątku podlegającego bezpośredniej egzekucji.

Trzeciodłużnik w egzekucji administracyjnej

W egzekucji administracyjnej trzeciodłużnik to inaczej dłużnik zajętej wierzytelności, którego definicję legalną można znaleźć w przepisie art. 1a pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: dłużniku zajętej wierzytelności – rozumie się przez to dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego;

Tym samym trzeciodłużnikiem jest podmiot, który jest dłużnikiem zobowiązanego, a jednocześnie po zajęciu wierzytelności staje się uczestnikiem administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Może to być np.:

• klient
• kontrahent
• pracodawca
• najemca
• zleceniodawca

Wnioski wspólne

Po zajęciu wierzytelności trzeciodłużnik przestaje być osobą trzecią w sensie proceduralnym i zaczynają go wiązać przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie pozostaje on nadal związany cywilnoprawnie z dłużnikiem, np. umową sprzedaży, najmu czy zlecenia. Różnica polega wyłącznie na tym, że środki pieniężne z zajętej wierzytelności nie trafiają już do dłużnika, lecz są przekazywane bezpośrednio organowi egzekucyjnemu w celu zaspokojenia należności wierzyciela.

Podstawowym obowiązkiem trzeciodłużnika jest:

• niewypłacanie zajętej wierzytelności zobowiązanemu
• przekazywanie należnych kwot organowi egzekucyjnemu aż do pełnego zaspokojenia egzekwowanej należności

W praktyce trzeciodłużnik wykonuje te same czynności, co wcześniej, zmienia się jedynie adresat świadczenia. Co więcej, na trzeciodłużniku mogą ciążyć również dodatkowe obowiązki, takie jak:

• naliczanie odsetek za opóźnienie
• poinformowanie organu egzekucyjnego o obciążeniu wierzytelności
• czasowe wstrzymanie realizacji zajęcia lub jej wznowienie, jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki

Czym jest zajęta wierzytelność?

Zajęta wierzytelność to pieniądze, które dłużnikowi przysługują od kogoś innego, np. od klienta lub kontrahenta. W momencie zajęcia tej wierzytelności przez organ egzekucyjny osoba, która miała zapłacić dłużnikowi, staje się trzeciodłużnikiem. Od tego momentu nie może już wypłacać środków dłużnikowi, lecz musi przekazać je organowi egzekucyjnemu.

Przykład praktyczny

Tomek Nowak prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i ma zaległości podatkowe wobec urzędu skarbowego. Wystawił faktury swoim klientom, ale jeszcze ich nie otrzymał. Urząd skarbowy wszczyna egzekucję i zajmuje wierzytelności Tomka. W takiej sytuacji:

• klienci Tomka stają się trzeciodłużnikami
• nie mogą już zapłacić Tomkowi
• powinni przekazać pieniądze bezpośrednio do urzędu skarbowego

Zachowanie trzeciodłużnika a przebieg egzekucji

W praktyce wyróżnia się trzy sytuacje:

• TRZECIODŁUŻNIK UZNAJE ZAJĘTĄ WIERZYTELNOŚĆ I PRZEKAZUJE PIENIĄDZE ORGANOWI
  • egzekucja przebiega normalnie, bez problemów
  • przykład: Firma ABC ma do zapłaty faktury wobec Jana Kowalskiego, który ma zaległości podatkowe. Urząd skarbowy zajmuje wierzytelność Jana. Firma ABC płaci bezpośrednio na konto urzędu, a egzekucja zostaje zakończona szybko i sprawnie.
• TRZECIODŁUŻNIK UZNAJE WIERZYTELNOŚĆ, ALE NIE PRZEKAZUJE PIENIĘDZY
  • organ egzekucyjny może sprawdzić, dlaczego środki nie zostały przekazane i czy trzeciodłużnik wykonuje swoje obowiązki prawidłowo
  • przykład: Klient Jana Kowalskiego potwierdza, że jest winien mu pieniądze, ale zwleka z płatnością. Urząd skarbowy może w takim przypadku skontaktować się z klientem, wydać wezwanie do zapłaty i sprawdzić, czy trzeciodłużnik realizuje obowiązek zgodnie z przepisami
• TRZECIODŁUŻNIK NIE UZNAJE WIERZYTELNOŚCI I ODMAWIA ZAPŁATY
  • organ egzekucyjny może podjąć czynności kontrolne i nałożyć sankcje, jeśli odmowa jest bezpodstawna
  • przykład: Firma XYZ odmawia zapłaty na rzecz urzędu skarbowego, twierdząc, że faktura od Jana Kowalskiego jest nieważna. Jeżeli urząd ustali, że odmowa jest nieuzasadniona, może nałożyć karę pieniężną na trzeciodłużnika lub skierować do niego środki egzekucyjne, np. zajęcie konta bankowego.

Jak windykować trzeciodłużnika? Krok po kroku

I. USTALENIE, CZY DŁUŻNIK MA WIERZYTELNOŚCI

Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy dłużnikowi przysługują należności od osób trzecich. Najczęściej dotyczy to:

• niezapłaconych faktur
• wynagrodzeń za wykonane usługi
• czynszu z najmu lub dzierżawy

II. PRZEKAZANIE INFORMACJI KOMORNIKOWI

Wierzyciel musi poinformować komornika o istnieniu wierzytelności i wskazać trzeciodłużnika, składając wniosek o egzekucję z tej wierzytelności. Dopiero wtedy komornik może podjąć dalsze działania.

III. ZAJĘCIE WIERZYTELNOŚCI U TRZECIODŁUŻNIKA

Po weryfikacji informacji komornik:

• dokonuje zajęcia wierzytelności,
• doręcza trzeciodłużnikowi wezwanie do zapłaty.

Od tego momentu trzeciodłużnik:

• nie może zapłacić dłużnikowi,
• musi przekazać środki na rachunek komornika,
• ponosi odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie zajęcia.

IV. ODPOWIEDZIALNOŚĆ TRZECIODŁUŻNIKA

Nieprzestrzeganie obowiązków może prowadzić do poważnych konsekwencji:

• nałożenie kar finansowych,
• odpowiedzialność w postępowaniu egzekucyjnym w zakresie zajętej kwoty

Podsumowanie

Windykacja trzeciodłużnika to skuteczne narzędzie w odzyskiwaniu długów, szczególnie gdy egzekucja wobec głównego zobowiązanego jest nieskuteczna. Dzięki zajęciu wierzytelności komornik przenosi środki od trzeciej osoby bezpośrednio na spłatę długu, omijając problem pustych kont dłużnika. Trzeciodłużnik, jako dłużnik zajętej wierzytelności, musi przekazać pieniądze organowi egzekucyjnemu i przestrzegać ustawowych obowiązków, w przeciwnym razie grożą mu grzywny i odpowiedzialność w ramach postępowania egzekucyjnego. Zrozumienie procedury egzekucji z wierzytelności trzeciej osoby oraz roli trzeciodłużnika zwiększa szanse wierzyciela na skuteczne odzyskanie należności i minimalizuje ryzyko problemów z nieskuteczną windykacją.

Zastanawiasz się, co komornik może zająć w firmie? Jeśli tak, to przeczytaj ten artykuł.