Zatrudnianie nieletnich pracowników sezonowych na umowę cywilnoprawną

---

Przedsiębiorca może zatrudnić nieletniego pracownika sezonowego na podstawie umowy cywilnoprawnej (zlecenie lub o dzieło). Warunkiem jest jednak uzyskanie zgody przedstawiciela ustawowego tej osoby, a zatem rodzica lub opiekuna prawnego (chyba że z ważnych powodów osoba niepełnoletnia wcześniej uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych, wówczas zgoda przedstawiciela ustawowego takiej osoby na zawarcie m.in. umowy cywilnoprawnej nie jest wymagana). O czym jeszcze warto pamiętać zatrudniając nieletnich pracowników na umowę zlecenie lub dzieło?

Różnice w pojęciu osoby małoletniej i młodocianej

W porządku prawnym osobę niepełnoletnią (do 18 urodzin, pod warunkiem że nie uzyskała pełnoletności wskutek zawarcia małżeństwa – art. 10 Kodeksu Cywilnego (dalej KC)) określa się na dwa sposoby :

• jak wskazuje art. 15 KC ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście,
• z kolei art. 190 § 1 Kodeksu Pracy (dalej KP) wskazuje, że młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat.

Jak można zauważyć pojęcie pracownika małoletniego jest szersze niż pojęcie pracownika młodocianego, rozbieżności w definicjach przekładają się na tryby zatrudnienia osoby niepełnoletniej.

Możliwe ograniczenia czynności prawnych małoletniego

W wyjątkowych sytuacjach osoba niepełnoletnia może być całkowicie pozbawiona czynności prawnych albo posiadać pełną zdolność do czynności prawnych.

Art.13 KC wskazuje, że jeśli osoba, która ukończyła 13 lat nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii może zostać ubezwłasnowolniona całkowicie.

Jak stanowi art. 10 § 2. KC małoletni uzyskuje pełnoletność wskutek zawarcia związku małżeńskiego. W przypadku unieważnienia małżeństwa małoletni nie traci statusu osoby pełnoletniej.

Zgoda na zatrudnienie nieletniego pracownika na umowę cywilnoprawną

Zgoda przedstawiciela osoby nieletniej nie musi zostać wyrażona w formie pisemnej, wystarczy, że będzie wyrażona przez jakiekolwiek zachowanie przedstawiciela w sposób dostatecznie ją uzasadniający. Do celów dowodowych zalecana jest jednak pisemna forma zgody.

Kto może zawrzeć umowę cywilnoprawną z nieletnim poniżej 16 roku życia?

Wykonywanie pracy lub podejmowanie innych zajęć zarobkowych przez dzieci do 16. roku życia może odbywać się jedynie w okolicznościach ściśle wskazanych w Kodeksie pracy. Decydujące znaczenie będzie miał tu charakter prowadzonej działalności. Dla osób do 16 roku życia praca, w tym także na podstawie umowy cywilnoprawnej jest możliwa, ale po zaistnieniu łącznie trzech przesłanek. Zgodnie z zapisem w art. 304(5) Kodeksu pracy małoletni, który nie ukończył 16 roku życia może zostać zatrudniony przez podmiot prowadzący działalność:

• kulturalną,
• artystyczną,
• sportową,
• reklamową.

Dotyczy to również części współprac reklamowych prowadzonych w internecie, np. działań influencerskich czy udziału w kampaniach social media.

Dodatkowo, przed zatrudnieniem małoletniego podmiot ten musi uzyskać zgodę prawnego opiekuna dziecka oraz zezwolenie na zatrudnienie wydane przez inspektora pracy.

Pracownik między 16 a 18 rokiem życia to tzw. pracownik młodociany. Osoby między 16 a 18 rokiem życia mogą wykonywać wyłącznie prace lekkie, które nie zagrażają ich zdrowiu, bezpieczeństwu ani realizacji obowiązku szkolnego. Dodatkowo, przy zatrudnianiu uczniów, którzy mają więcej niż 16 i mniej niż 18 lat należy mieć na względzie Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 roku w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianymi warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac, które określa, do jakich obowiązków nie można zatrudniać takich pracowników.

   

Czas pracy młodocianych

Pracownicy młodociani podlegają szczególnej ochronie czasu pracy:

• do 16 roku życia – maksymalnie 6 godzin pracy dziennie,
• powyżej 16 roku życia – maksymalnie 8 godzin pracy dziennie.

W czasie roku szkolnego obowiązują dodatkowe ograniczenia dotyczące łącznego czasu nauki i pracy.

Młodocianych nie wolno zatrudniać:

• w godzinach nadliczbowych,
• w porze nocnej.

Pracodawca ma obowiązek zapewnić odpowiedni odpoczynek dobowy i tygodniowy.

Umowa cywilnoprawna z małoletnim a składki ZUS

Jeżeli zatrudniana osoba małoletnia jest uczniem (np. szkoły ponadpodstawowej), to z tytuły umowy cywilnoprawnej nie będzie podlegać ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu. Jeżeli jednak nie posiada statusu ucznia, wówczas z tytułu umowy zlecenia będzie podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu, a dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu (dowiedz się więcej na temat składek ZUS przy umowie zlecenia). W przypadku umowy o dzieło składki ZUS co do zasady nie występują, o ile umowa nie została zawarta z własnym pracodawcą.

Umowa cywilnoprawna a podatek dochodowy

Rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych nie różni się niczym od rozliczeń osoby pełnoletniej. Umowa zlecenia zawarta z osobami do 26 roku życia może korzystać z ulgi „Bez PIT dla młodych”. Ulga PIT dla młodych obowiązuje do wysokości limitu 85 528 zł zaliczka na podatek dochodowy jest zerowa. Ulga obejmuje m.in. umowę o pracę, umowę zlecenie, praktyki absolwenckie oraz staż uczniowski. Nie obejmuje natomiast umowy o dzieło ani działalności gospodarczej.

Po zakończonym roku podatkowym zleceniodawca przekazuje do końca stycznia PIT-11 do właściwego Urzędu Skarbowego zleceniobiorcy, z kolei zleceniobiorca ma obowiązek otrzymać zeznanie roczne do końca lutego.

Dochody małoletniego z umowy zlecenia lub pracy co do zasady nie są doliczane do dochodów rodziców. Rozliczenie składane jest odrębnie, zwykle przez rodzica działającego w imieniu dziecka więcej na ten temat tutaj.

Jeżeli natomiast z tytułu umowy zlecenia małoletni osiąga wynagrodzenie w wysokości do 200 zł brutto to od tych przychodów należy pobrać podatek zryczałtowany, którego nie wykazuje się na PIT-11. Oznacza to, że umowa zlecenia opodatkowana podatkiem zryczałtowanym nie korzysta z ulgi bez PIT dla młodych. Wykaz umów wykluczonych z tej ulgi znajduje się w tutaj.

Ważne!
Jeśli wynagrodzenie osoby małoletniej z tytułu umowy cywilnoprawnej jest do 200 zł brutto, ale jest zależne od przepracowanych godzin (nie jest określone kwotowo), wówczas rozliczenie następuje na zasadach ogólnych, co w praktyce oznacza, że zleceniobiorca do 26 roku życia nie ma pobranej zaliczki na podatek dochodowy. Po zakończonym roku podatkowym zleceniodawca przekazuje do końca stycznia PIT-11 do właściwego Urzędu Skarbowego zleceniobiorcy, z kolei zleceniobiorca ma obowiązek otrzymać zeznanie roczne do końca lutego. Na podstawie otrzymanego PIT-11 dochody małoletniego rozliczane są odrębnie, najczęściej przez rodzica działającego w imieniu dziecka.

Obowiązki pracodawcy wobec młodocianego

Pracodawca zatrudniający osobę niepełnoletnią powinien pamiętać o:

• zapewnieniu bezpiecznych i higienicznych warunków pracy,
• przeprowadzeniu szkolenia BHP,
• dostosowaniu rodzaju pracy do wieku i możliwości pracownika,
• przestrzeganiu ograniczeń dotyczących czasu pracy.

Najczęstsze błędy przy zatrudnianiu nieletnich

Najczęściej spotykane błędy to:

• brak zgody rodzica lub opiekuna,
• zatrudnienie osoby poniżej 16 roku życia bez zgody inspektora pracy,
• powierzanie pracy w godzinach nocnych,
• błędne naliczanie składek ZUS,
• nieprawidłowe stosowanie ulgi „Bez PIT dla młodych”,
• powierzanie prac wzbronionych młodocianym.

Stan prawny na dzień: 29.05.2026 r.

Aktualizacja: Patrycja Tokarska