Sumienność i staranność jako obowiązki pracownika
Jednym z podstawowych obowiązków pracownika, w myśl przepisu art. 100 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, jest wykonywanie pracy sumiennie i starannie oraz stosowanie się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, o ile nie są sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.
Za wykonaną pracę pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, które powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.
Tym samym jeśli pracownik wykonuje pracę niesumiennie lub niestarannie bądź też niezgodnie z poleceniami pracodawcy, to można uznać, iż praca jest wykonywana wadliwie, za co wynagrodzenie może nie przysługiwać.
Aby można było mówić o winie pracownika i wadliwości wykonanej przez niego pracy, muszą wystąpić następujące warunki:
- naruszenie obowiązków pracowniczych,
- wina pracownika,
- związek pomiędzy naruszeniem obowiązków pracowniczych a szkodą poniesioną przez pracodawcę,
- szkoda pracodawcy.
Przykładowo pracownik będzie ponosić odpowiedzialność za wadliwy wynik, rezultat wykonanej pracy – czy to w postaci produktu czy też usługi – o ile stanowi to wynik jego nieprawidłowej jakości pracy. Chodzi o to, że pracownik musi wykonywać pracę nierzetelnie, bez należytej staranności. Oznacza to, że jeśli pracownik wykona pracę źle wskutek zmęczenia, nadmiernego obciążenia, choroby czy też braku odpowiednich kwalifikacji, to nie można mówić o podstawie do utraty wynagrodzenia bądź jego obniżenia.
W wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 lutego 2008 r. wskazano, że „Pozbawienie wynagrodzenia na podstawie art. 82 § 1 k.p. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że wadliwe wykonanie produktów lub usług nastąpiło z winy konkretnego pracownika”.
Wadliwe wykonanie pracy a wynagrodzenie
Ustalenie wynagrodzenia za wadliwie wykonaną pracę reguluje przepis art. 82 kodeksu pracy, zgodnie z którym:
- Za wadliwe wykonanie z winy pracownika produktów lub usług wynagrodzenie nie przysługuje. Jeżeli wskutek wadliwie wykonanej pracy z winy pracownika nastąpiło obniżenie jakości produktu lub usługi, wynagrodzenie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu [por. § 1];
- Jeżeli wadliwość produktu lub usługi została usunięta przez pracownika, przysługuje mu wynagrodzenie odpowiednie do jakości produktu lub usługi, z tym że za czas pracy przy usuwaniu wady wynagrodzenie nie przysługuje [por. § 2].
Pracownik nie nabywa prawa do wynagrodzenia w całości lub części, jeżeli wykona pracę wadliwie, a w szczególności jeśli wadliwie wykonana jakiś produkt bądź usługę. Wynagrodzenie może jednak ulec odpowiedniemu zmniejszeniu, jeśli nastąpiło obniżenie jakości produktu lub usługi przez wadliwie wykonaną pracę przez pracownika.
Co istotne, pracodawca, chcąc pociągnąć pracownika do odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę, musi udowodnić, że pracownik wadliwie wykonał pracę, czyli dopuścił się jakichś naruszeń, które wypłynęły na jakość stworzonego produktu lub świadczonej usługi.
Przykładowo w wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt VIII Pa 109/14 wskazano, że: „Chcąc wykazać, że praca powoda była wadliwa, pozwany winien udowodnić, że powód dopuścił się konkretnych naruszeń dotyczących zasad projektowania, w taki sposób aby ewentualne błędy powoda mogły podlegać weryfikacji – najpierw przez pracownika – a w razie wystąpienia z pozwem, przez Sąd”.
Jeśli pracownik dokona naprawy wad produktu lub usługi, to zachowuje prawo do wynagrodzenia, ale w wysokości odpowiedniej do jakości produktu lub usługi. Czas pracy poświęcony przez pracownika na naprawę nie będzie traktowany jako praca odpłatna (nawet jeśli wykona ją w godzinach nadliczbowych). Tym samym za czas przeznaczony na naprawę produktu lub usługi pracownikowi nie będzie przysługiwać wynagrodzenie.
Co więcej, pracodawca może pociągnąć pracownika do odpowiedzialności odszkodowawczej, czyli wystąpić z roszczeniem o zapłatę odszkodowania. Jeżeli pracownik szkodę wyrządził nieumyślnie, to takie odszkodowanie należy ustalić w wysokości wyrządzonej szkody, jednakże nie może ono przekraczać równowartości trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu jej wyrządzenia. Natomiast jeśli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, ma obowiązek naprawić ją w pełnej wysokości.
Podsumowanie
Wadliwe wykonanie pracy przez pracownika niewątpliwie ma istotny wpływ na jego wynagrodzenie. Przede wszystkim wskazać należy, że wynagrodzenie nie będzie przysługiwać pracownikowi, w przypadku gdy dopuści się zawinionej szkody, co będzie musiał udowodnić pracodawca.
A jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat uprawnień pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia, to przeczytaj ten artykuł.
Stan prawny na dzień: 09.12.2024 r.