Towary używane – sprzedaż i zakup a VAT

×

Z niniejszego artykułu dowiesz się, jakie zasady opodatkowania mają zastosowanie do towarów używanych, kiedy można skorzystać ze szczególnych procedur przewidzianych w ustawie o VAT oraz jakie obowiązki podatkowe wiążą się z ich sprzedażą.

Czym są towary używane?

Definicja towarów używanych została zawarta w art. 120 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem przez towary używane rozumie się ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie, inne niż towary wymienione w pkt 1–3 tego przepisu oraz inne niż metale szlachetne lub kamienie szlachetne sklasyfikowane pod kodami CN 7102, 7103, 7106, 7108, 7110 i 7112.

Z powyższego przepisu wynika kilka wniosków, tj.:

• TOWARY UŻYWANE MUSZĄ BYĆ RUCHOME – definicja obejmuje wyłącznie dobra materialne, które można przenosić, nieruchomości nie mogą być uznane za towary używane w rozumieniu ustawy o VAT
• TOWARY MUSZĄ NADAWAĆ SIĘ DO DALSZEGO UŻYTKU – mogą być w stanie niezmienionym lub wymagać naprawy (kluczowe jest, że towar może być ponownie wykorzystany zgodnie z jego przeznaczeniem)
• WYŁĄCZENIA – towary takie jak dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie, antyki oraz metale i kamienie szlachetne (CN 7102, 7103, 7106, 7108, 7110, 7112) nie są uznawane za towary używane dla celów VAT
• FAKT WCZEŚNIEJSZEGO UŻYCIA JEST KLUCZOWY – w praktyce oznacza to, że towary fabrycznie nowe, które nigdy nie były używane, nie spełniają warunku bycia towarem używanym, nawet jeśli są odsprzedawane

Warunek „dalszego użytku” jako kluczowe kryterium uznania towaru za używany

Zgodnie z art. 120 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, za towary używane mogą zostać uznane wyłącznie takie dobra materialne, które nadają się do dalszego użytku, zarówno w stanie niezmienionym, jak i po dokonaniu naprawy. Kluczowe znaczenie ma zatem obiektywna możliwość ponownego wykorzystania towaru zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a nie sam fakt jego wcześniejszego nabycia. Towar, który utracił swoje właściwości użytkowe i nie nadaje się do dalszego wykorzystania, nie spełnia warunków uznania go za towar używany w rozumieniu przepisów ustawy o VAT.

Pojęcie „dalszego użytku” należy rozumieć jako kolejny, rzeczywisty użytek, co oznacza, że dany towar musiał być wcześniej co najmniej raz faktycznie używany. Samo nabycie towaru, jego magazynowanie lub posiadanie – bez rzeczywistego korzystania z niego – nie jest wystarczające do uznania go za towar używany w rozumieniu art. 120 ustawy o VAT. Okoliczność ta ma szczególne znaczenie w praktyce, w szczególności przy sprzedaży towarów pochodzących z ekspozycji sklepowych, zwrotów konsumenckich oraz nadwyżek magazynowych, gdzie często pojawia się wątpliwość co do spełnienia warunku wcześniejszego faktycznego używania.

Towary używane a nieruchomości

Należy wyraźnie podkreślić, że ustawowa definicja towarów używanych odnosi się wyłącznie do ruchomych dóbr materialnych. Oznacza to, że nieruchomości – niezależnie od stopnia ich zużycia czy wcześniejszego użytkowania, nie mogą zostać zakwalifikowane jako towary używane na gruncie ustawy o VAT, a ich dostawa podlega odrębnym zasadom opodatkowania.

Jakie towary nie są uznawane za towary używane?

Na podstawie przepisu art. 120 ust. 1 pkt 1–3 ustawy o VAT z kategorii towarów używanych wyłączono następujące grupy towarów:

1. dzieła sztuki przez które rozumie sie w szczegolności:
   • obrazy, kolaże i podobne płyty dekoracyjne, rysunki i pastele, wykonane w całości przez artystę, z wyłączeniem planów i rysunków do celów architektonicznych, inżynieryjnych, przemysłowych, komercyjnych, topograficznych lub podobnych, ręcznie zdobionych produktów rzemiosła artystycznego, tkanin malowanych dla scenografii teatralnej, do wystroju pracowni artystycznych lub im podobnych zastosowań (CN 9701),
   • oryginalne sztychy, druki i litografie, sporządzone w ograniczonej liczbie egzemplarzy, czarno-białe lub kolorowe, złożone z jednego lub kilku arkuszy, w całości wykonane przez artystę, niezależnie od zastosowanego przez niego procesu lub materiału, z wyłączeniem wszelkich procesów mechanicznych lub fotomechanicznych (CN 9702),
   • oryginalne rzeźby oraz posągi z dowolnego materiału, pod warunkiem że zostały one wykonane w całości przez artystę; odlewy rzeźby, których liczba jest ograniczona do 8 egzemplarzy, a wykonanie było nadzorowane przez artystę lub jego spadkobierców (CN 9703),
   • gobeliny (CN 5805 00 00) oraz tkaniny ścienne (CN 6304) wykonane ręcznie na podstawie oryginalnych wzorów dostarczonych przez artystę, pod warunkiem że ich liczba jest ograniczona do 8 egzemplarzy,
   • fotografie wykonane przez artystę, opublikowane przez niego lub pod jego nadzorem, podpisane i ponumerowane, ograniczone do 30 egzemplarzy we wszystkich rozmiarach oraz oprawach,
2. przedmioty kolekcjonerskie przez które rozumie się:
   • znaczki pocztowe lub skarbowe, stemple pocztowe, koperty pierwszego obiegu, ostemplowane materiały piśmienne i im podobne, ofrankowane, a jeżeli nieofrankowane, to uznane za nieważne i nieprzeznaczone do użytku jako ważne środki płatnicze (CN 9704 00 00),
   • kolekcje oraz przedmioty kolekcjonerskie o wartości zoologicznej, botanicznej, mineralogicznej, anatomicznej, historycznej, archeologicznej, paleontologicznej, etnograficznej lub numizmatycznej (CN 9705), a także przedmioty kolekcjonerskie, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, tj. monety ze złota, srebra lub innego metalu oraz banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub które mają wartość numizmatyczną,
3. antyki rozumiane jako przedmioty inne niż dzieła sztuki i przedmioty kolekcjonerskie, których wiek przekracza 100 lat (CN 9706).

Sprzedaż towarów używanych a VAT

Sprzedaż towarów używanych w Polsce podlega przepisom podatku VAT, a sposób opodatkowania zależy od statusu sprzedawcy oraz sposobu wykorzystania towarów. Kluczowe kwestie to możliwość zwolnienia z VAT, stosowanie procedury marży oraz zasady dla drobnych przedsiębiorców.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady rozliczania VAT przy sprzedaży towarów używanych:

Sprzedaż towarów używanych a zwolnienie z VAT

TOWARY UŻYWANE WYŁĄCZNIE W DZIAŁALNOŚCI ZWOLNIONEJ Z VAT

• sprzedaż jest zwolniona z VAT, niezależnie od okresu użytkowania
• warunek: sprzedawca nie miał prawa do odliczenia VAT przy zakupie, imporcie lub wytworzeniu towaru

TOWARY UŻYWANE W DZIAŁALNOŚCI MIESZANEJ

• jeżeli towar był używany częściowo w działalności opodatkowanej VAT, a częściowo w działalności zwolnionej, zwolnienie nie ma zastosowania
• sprzedaż podlega wówczas VAT na zasadach ogólnych

ZAKUP OD OSÓB FIZYCZNYCH LUB DROBNYCH PRZEDSIĘBIORCÓW

• możliwe jest zastosowanie procedury VAT marża, czyli VAT liczony wyłącznie od marży (różnicy między ceną sprzedaży a ceną nabycia)
• procedura marży obniża zobowiązanie podatkowe sprzedawcy, a nabywca nie ma prawa do odliczenia VAT

Brak prawa do odliczenia VAT

• kluczowe kryterium to prawo do odliczenia VAT przy nabyciu, a nie faktyczne odliczenie
• drobni przedsiębiorcy (obrót do 240 000 zł od 2026 r.) i osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej zwykle nie mają prawa do odliczenia VAT, więc sprzedaż od takich podmiotów może korzystać ze zwolnienia lub procedury marży
• jeśli sprzedawca miał częściowe prawo do odliczenia VAT (np. w działalności mieszanej), zwolnienie nie ma zastosowania

Limit obrotu i zwolnienie z VAT dla drobnych przedsiębiorców

• od 2026 r. limit rocznej sprzedaży dla zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł
• sprzedaż poniżej limitu – brak obowiązku rejestracji jako podatnik VAT czynny, brak rozliczania VAT
• sprzedaż powyżej limitu lub dobrowolna rejestracja – możliwość stosowania procedury marży.+

Więcej o drobnych przedsiębiorcach przeczytasz tutaj.

Procedura marży (VAT marża)

Procedura marży dotyczy towarów używanych nabytych w celu odsprzedaży w działalności gospodarczej. Podstawą opodatkowania jest marża: różnica między ceną sprzedaży a ceną nabycia (pomniejszona o VAT).

Procedura marży może być stosowana, jeśli towary zostały nabyte od:

• osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej
• podatników zwolnionych z VAT lub drobnych przedsiębiorców
• podmiotów stosujących procedurę marży

Sprzedaż okazjonalna przez osoby fizyczne

Osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej, mogą sprzedawać używane ubrania okazjonalnie bez VAT.

Podsumowanie

Sprzedaż towarów używanych może być korzystnie opodatkowana, jeśli dobrze wybierzesz formę rozliczenia VAT. Najważniejsze zasady:

• zwolnienie z VAT – dotyczy towarów używanych wyłącznie w działalności zwolnionej, bez prawa do odliczenia VAT;
• procedura marży (VAT marża) – dla towarów nabytych od osób fizycznych lub podmiotów zwolnionych; VAT naliczany tylko od marży, obniża zobowiązania podatkowe;
• zwolnienie podmiotowe dla drobnych przedsiębiorców – sprzedaż roczna do 240 000 zł (od 2026 r.) nie wymaga rejestracji i rozliczania VAT;
• sprzedaż okazjonalna przez osoby fizyczne – bez VAT, jeśli nie prowadzisz działalności gospodarczej.

Zatem, planując sprzedaż używanych towarów, warto przeanalizować status sprzedawcy i sposób nabycia towaru, aby skorzystać ze zwolnienia lub procedury marży i zmniejszyć zobowiązania podatkowe.