Przedsiębiorcy, którzy zatrudniają pracowników mają obowiązek przygotować miejsce pracy, zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeśli dojdzie do wypadku przy pracy pracodawca może ponieść odpowiedzialność za to co się wydarzyło, włączając w to kary finansowe. W dzisiejszej publikacji zajmiemy się tematem wypadku przy pracy, odpowiemy na pytaniem jakie obowiązki ma pracodawca i jakie odszkodowania są należne pracownikowi.
Wypadek przy pracy definicja
Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia wypadkowego w związku z pracą podczas:
- Wykonywania przez pracownika zwykłych czynności.
- Wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia.
- Pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.
Na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek:
- W czasie podróży służbowej, o ile ma związek z wykonywaniem powierzonych zadań.
- Podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony.
- Przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.
Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas:
- Uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe.
- Wykonywania pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania.
- Pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie.
- Odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium lub na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący, pobierania stypendium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych.
- Wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni pracy na rzecz tych spółdzielni.
- Wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
- Wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.
- Współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
- Wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, dotyczy to również osób współpracujących.
- Wykonywania przez osobę duchowną czynności religijnych lub czynności związanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi.
- Odbywania służby zastępczej.
- Nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej przez słuchaczy pobierających stypendium.
- Kształcenia się w szkole doktorskiej przez doktorantów otrzymujących stypendium.
Rodzaje wypadków przy pracy
W ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych zdefiniowane zostały kategorie wypadków przy pracy, które mogą prowadzić do uszkodzenia ciała a nawet śmierci.
Śmiertelny wypadek przy pracy
Uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku.
|
Ciężki wypadek przy pracy
Uważa się wypadek, w wyniku którego doszło do:
- ciężkiego uszkodzenia ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała,
- rozstroju zdrowia, naruszającego podstawowe funkcje organizmu,
- nieuleczalnej lub zagrażającej życiu choroby,
- trwałej choroby psychicznej,
- całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy w zawodzie,
- trwałej deformacji lub zniekształcenia ciała.
|
Zbiorowy wypadek przy pracy
Jeżeli w wyniku tego samego zdarzenia wypadkowi uległy co najmniej 2 osoby
|
Inny wypadek przy pracy
Jeśli w wyniku takiego wypadku pracownik jest czasowo niezdolny do pracy
|
Wypadek przy pracy obowiązki pracodawcy
Jeśli już dojdzie do wypadku przy pracy niezbędna jest znajomość zasad postępowania. Minister Rodziny i Polityki Społecznej wydał Rozporządzenie w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządzenia. Poszkodowany, o ile jest to tylko możliwe, zawiadamia pracodawcę o zdarzeniu a ten podejmuje stosowne krok.
| Udzielenie poszkodowanemu pierwszej pomocy
W pierwszej kolejności powinno się wyłączyć maszyny, urządzenia, odciąć dopływ prądu do tych urządzeń. Sprawdzić stan zdrowia poszkodowanego, w razie potrzeby wezwać pogotowie.
|
Zabezpieczenie miejsce wypadku
- Miejsce zdarzenia powinno pozostać w takim stanie, w jakim doszło do wypadku.
- Nie powinno się zmieniać miejsca położenia maszyn, urządzeń, sprzętu, które miały związek ze zdarzeniem.
- Do miejsca wypadku nie mogą mieć dostępu osoby nieuprawnione.
- Całe zdarzenie powinno zostać w sposób właściwy udokumentowane poprzez m.in.: sporządzone szkice, zdjęcia.
- Jeżeli w firmie został powołany społeczny inspektor pracy (SIP), to należy go powiadomić.
- Jeżeli doszło do wypadku śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego należy niezwłocznie zawiadomić okręgowego inspektora pracy i prokuratora.
|
Zebranie informacji od świadków wypadku
O ile to jest tylko możliwe powinno się ustalić z poszkodowanymi lub świadkami okoliczności, w których doszło do zdarzenia. Chodzi o zebranie obiektywnych informacji na temat wypadku. Koszty związane z ustalaniem okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy ponosi pracodawca.
|
Powołanie zespołu powypadkowego
Jeśli w zakładzie jest obowiązek tworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy (SBHP), to w skład zespołu będzie wchodził pracownik SBHP i społecznego inspektora pracy (SIP). W innym przypadku będzie to zespół dwuosobowy składający się z pracodawcy i specjalisty spoza zakładu pracy.
Zespół powypadkowy ma za zadanie ustalić przyczyny wypadku i sporządzić kartę wypadku, której wzór stanowi załącznik do Rozporządzenia. Do karty wypadku dołącza się zapis wyjaśnień poszkodowanego i informacji uzyskanych od świadków wypadku, a także inne dokumenty zebrane w czasie ustalania okoliczności i przyczyn wypadku, w szczególności:
- dokumenty sporządzone z oględzin miejsca wypadku,
- inne dowody dotyczące wypadku uznane za niezbędne do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku,
- uwagi i zastrzeżenia do ustaleń zawartych w karcie wypadku zgłoszone przez poszkodowanego lub uprawnionego członka rodziny.
|
Karta wypadku
Kartę wypadku sporządza się w 3 egzemplarzach:
- Pierwszy egzemplarz otrzymuje poszkodowany albo uprawniony członek rodziny.
- Drugi egzemplarz pozostaje u podmiotu ustalającego okoliczności i przyczyny wypadku.
- Trzeci egzemplarz jest przekazywany do Zakładu, jeżeli zdarzenie zostało uznane za wypadek przy pracy.
|
Termin sporządzenia karty wypadku
Dokumentacja powinna być sporządzona nie później niż w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o wypadku i odnotowany w rejestrze wypadków przy pracy.
|
Wypadek przy pracy odszkodowanie
Pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy przysługują określone świadczenia a ich wysokość i zasady wypłaty zostały określone w przepisach.
| Świadczenia z tytułu wypadku przy pracy |
Zasiłek chorobowy
Podstawa wymiaru zasiłku wynosi 100% podstawy do naliczania ubezpieczenia wypadkowego.
|
Świadczenie rehabilitacyjne
Przysługuje po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jeśli pracownik jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.
Podstawa wymiaru zasiłku wynosi 100% podstawy do naliczania ubezpieczenia wypadkowego.
|
Zasiłek wyrównawczy
Przysługuje pracownikowi, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
|
Jednorazowe odszkodowanie
Przysługuje pracownikowi lub członkom rodziny zmarłego ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
|
Renta z tytułu niezdolności do pracy
Przysługuje pracownikowi, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy.
|
Renta szkoleniowa
Przysługuje ubezpieczonemu, w stosunku do którego orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie spowodowaną wypadkiem przy pracy.
|
Renta rodzinna
Przysługuje dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy.
|
Dodatek do renty rodzinnej
Dla sieroty zupełnej, jeżeli jest uprawniona do renty rodzinnej z ubezpieczenia wypadkowego.
|
Dodatek pielęgnacyjny
Przysługuje osobie pobierającej rentę wypadkową.
|
Pokrycie kosztów leczenia
Z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą.
|
Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy
Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy jest wypłacane według norm opisanych w Rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania. Wniosek o wypłatę jednorazowego odszkodowania składa ubezpieczony lub uprawniony członek rodziny. Jednorazowe odszkodowanie może być wypłacone po zakończonym leczeniu i rehabilitacji. Jego wysokość będzie zależała od doznanego uszczerbku na zdrowiu.
| Lekarz orzecznik ustala stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu oraz jego związek z wypadkiem przy pracy na podstawie bezpośredniego badania ubezpieczonego i posiadanej dokumentacji medycznej oraz dokumentacji dotyczącej tego wypadku przy pracy.
|
| Lekarz orzecznik ustala w procentach stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu według oceny procentowej, która jest określona w załączniku do rozporządzenia.
|
| Jednorazowe odszkodowanie przysługuje w wysokości 20 % przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
|
| Wskutek pogorszenia stanu zdrowia w następstwie wypadku przy pracy jednorazowe odszkodowanie może być podwyższone o 20 % przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent uszczerbku na zdrowiu przewyższający procent, według którego ustalone było odszkodowanie.
|
| Jednorazowe odszkodowanie ulega zwiększeniu o kwotę stanowiącą 3,5-krotność przeciętnego wynagrodzenia, jeżeli w stosunku do ubezpieczonego została orzeczona całkowita niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji.
|
| Do ustalenia wysokości jednorazowego odszkodowania przyjmuje się przeciętne wynagrodzenie obowiązujące w dniu wydania decyzji przyznającej jednorazowe odszkodowanie.
|
Śmierć ubezpieczonego wskutek wypadku przy pracy
Jeśli wskutek wypadku przy pracy ubezpieczony zmarł jednorazowe odszkodowanie przysługuje członkom jego najbliższej rodziny, do których zalicza się:
- małżonka,
- dzieci własne i przysposobione,
- rodzice, macocha oraz ojczym, jeżeli w dniu śmierci ubezpieczonego prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe.
|
Wysokość jednorazowego odszkodowania wypłacanego członkom rodziny
|
|
Jeden członek rodziny
|
- 18-krotność przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawnionymi są małżonek lub dziecko,
- 9-krotność przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawniony jest inny członek rodziny.
|
|
Małżonek i jedno lub więcej dzieci
|
18-krotność przeciętnego wynagrodzenia, zwiększona o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie, które przysługuje na każde dziecko.
|
|
Dwoje lub więcej dzieci
|
18-krotność przeciętnego wynagrodzenia zwiększona o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie, na drugie i każde następne dziecko.
|
|
Małżonek, dzieci i inni członkowie rodziny
|
Każdemu z nich odszkodowanie przysługuje w wysokości 3,5-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom.
|
|
Członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci
|
Odszkodowanie to przysługuje w wysokości 9-krotnego przeciętnego wynagrodzenia zwiększonej o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie, na drugiego i każdego następnego uprawnionego.
|
Kwoty jednorazowego odszkodowania w 2025 roku
Kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem przy pracy publikowane są w Obwieszczeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Aktualnie w okresie od dnia 1 kwietnia 2025 r. do dnia 31 marca 2026 r. obowiązuje następujące kwoty wypłat.
| Kwota
|
Podstawa wypłaty
|
| 1.636,00 zł
|
Za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu i zwiększenie tego uszczerbku co najmniej o 10 punktów procentowych.
|
| 28.636,00 zł
|
Z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego, także wskutek pogorszenia się stanu zdrowia rencisty.
|
| 147.271,00 zł
|
Jeżeli do jednorazowego odszkodowania jest uprawniony małżonek lub dziecko zmarłego ubezpieczonego lub rencisty.
|
| 73.635.00 zł
|
Jeżeli do jednorazowego odszkodowania jest uprawniony członek rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty inny niż małżonek lub dziecko.
|
| 147.271,00 zł
|
Jeżeli do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni równocześnie małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 28.636 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na każde z tych dzieci.
|
| 147.271,00 zł
|
Jeżeli do jednorazowego odszkodowania jest uprawnionych równocześnie dwoje lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 28.636 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugie i każde następne dziecko.
|
| 28.636,00 zł
|
Jeżeli obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni równocześnie inni członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, każdemu z nich niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom.
|
| 73.635,00 zł
|
Jeżeli do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni tylko członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 28 636 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugiego i każdego następnego uprawnionego.
|
Podsumowanie
W dzisiejszej publikacji omówiony został temat wypadku przy pracy, jakie obowiązki ma pracodawca, jakie odszkodowania przysługują poszkodowanym lub członkom najbliższej rodziny.
Do wypadku przy pracy może dojść z różnych przyczyn. Najczęściej jest to zdarzenie nagłe, trudne do przewidzenia spowodowane czynnikami zewnętrznymi. Wskutek wypadku przy pracy może dojść do uszczerbku na zdrowiu a nawet śmierci.
Jeśli jest to możliwe zawiadomienie o wypadku składa pracownik a pracodawca podejmuje niezwłocznie działania. W pierwszej kolejności należy udzielić pomocy poszkodowanemu. Ważne jest również zabezpieczenie miejsca wypadku, żeby pozostało ono w takim stanie, w jakim było w momencie zdarzenia.
Pracodawca powołuje zespół powypadkowy, który zbiera wszystkie informacje, sporządza protokół, do którego załącza m.in.: szkice miejsca zdarzenia, zeznania świadków, poszkodowanego, członków jego rodziny i inne dokumenty, które posiada.
Z tytułu wypadku przy pracy ubezpieczonemu przysługuje świadczenia w różnej postaci i wysokości. Może również dojść do wypłaty jednorazowego odszkodowania.
Pracodawca ma obowiązek analizowania przyczyn wypadków przy pracy i zapobiegać ich powstawaniu w przyszłości.
Stan prawny na dzień: 15.05.2025 r.