50% KUP – dla jakich zawodów można zastosować autorskie koszty uzyskania przychodów?

Przywilej stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów dotyczy ściśle określonej grupy podatników. Pomimo iż ustawodawca wymienił tytuły przychodów, do których można stosować podwyższone koszty, to i tak w dalszym ciągu powstaje sporo problemów z ich rozliczaniem. W dzisiejszej publikacji odpowiemy na pytanie dla jakich zawodów można zastosować 50% autorskie koszty uzyskania przychodów.

50% koszty uzyskania przychodów jakie zawody?

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 22 ust. 9 pkt 1-3 ustawy PIT) prawodawca wskazał do jakich tytułów można stosować 50% koszty uzyskania przychodów:

1. z tytułu zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego,
2. z tytułu opłaty licencyjnej za przeniesienie prawa stosowania wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego, otrzymanej w pierwszym roku trwania licencji od pierwszej jednostki, z którą zawarto umowę licencyjną,
3. z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami.

Koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe.

Prawa autorskie twórców i prawa pokrewne artystów wykonawców obejmują kategorie przychodów z następujących tytułów:

1. działalności twórczej w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu, inżynierii budowlanej, urbanistyki, literatury, sztuk plastycznych, wzornictwa przemysłowego, muzyki, fotografiki, twórczości audialnej i audiowizualnej, programów komputerowych, gier komputerowych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego, sztuki ludowej oraz dziennikarstwa,
2. działalności artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki,
3. produkcji audialnej i audiowizualnej,
4. działalności publicystycznej,
5. działalności muzealniczej w dziedzinie wystawienniczej, naukowej, popularyzatorskiej, edukacyjnej oraz wydawniczej,
6. działalności konserwatorskiej,
7. prawa zależnego, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych do opracowania cudzego utworu w postaci tłumaczenia,
8. działalności badawczo-rozwojowej, naukowej, naukowo-dydaktycznej, badawczej, badawczo-dydaktycznej oraz prowadzonej w uczelni działalności dydaktycznej.

Przedmiot praw autorskich

W ustawie o prawach autorskich wymienione zostało co jest przedmiotem takich praw, w szczególności będą to utwory:

1. Wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
2. Plastyczne,
3. Fotograficzne,
4. Lutnicze,
5. Wzornictwa przemysłowego,
6. Architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
7. Muzyczne i słowno-muzyczne,
8. Sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne.
9. Audiowizualne (w tym filmowe),

W wyroku NSA sygn. akt II GSK 954/18 z dnia 21 stycznia 2021 r. czytamy, że utworem jest stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas nie istniało.

W interpretacji ogólnej nr DD3.8201.1.2018 z dnia 18 września 2020 r. wyraźnie zostało podkreślone, że utwór powinien stanowić rezultat działalności kreacyjnej, prowadząc do powstania subiektywnie nowego wytworu intelektu. Tę cechę utworu określa się niekiedy mianem oryginalności. Samodzielnie wytworzone produkty intelektualne można uznać za utwór, jeżeli wykazują dostatecznie doniosłe różnice w porównaniu z uprzednio wytworzonymi produktami intelektualnymi. Sam przejaw działalności twórczej nie jest warunkiem wystarczającym do zakwalifikowania określonego wytworu jako przedmiotu prawa autorskiego, albowiem konieczne jest, aby wytwór charakteryzował się także indywidualnością.

Co do zasady twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Jeśli jednak dojdzie do przeniesienia za wynagrodzeniem praw autorskich, to wówczas twórca ma prawo do 50% kosztów autorskich od wypłaconego wynagrodzenia.

Autorskie koszty uzyskania przychodów – kiedy można je zastosować?

Ustawodawca nie ogranicza stosowanie 50% kosztów uzyskania przychodów od formy współpracy. Oznacza to, że takie koszty mogą być stosowane zarówno przy zatrudnieniu na umowę zlecenie, umowę o dzieło czy umowę o pracę. Potwierdza to Minister Finansów w wydanej interpretacji ogólnej. Przy czym, żeby uznać część wynagrodzenia jako honorarium autorskiego i zastosować wobec niego 50% kosztów uzyskania przychodów niezbędne jest:

• powstanie w ramach stosunku pracy utworu będącego przedmiotem prawa autorskiego,
• dysponowanie obiektywnymi dowodami potwierdzającymi stworzenie przez pracownika utworu będącego przedmiotem prawa autorskiego. Dowodem może być oświadczenie pracodawcy i pracownika potwierdzające, że została wykonana praca twórcza, jeżeli określa, jaki utwór powstał,
• wyraźne wyodrębnienie honorarium autorskiego od innych składników wynagrodzenia pracownika – twórcy.

Zgodnie z ustawą o prawach autorskich jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Na skutek przejęcia pracodawca nabywa autorskie prawa majątkowe. ,/p>

Nie ma przepisów, które regulowałyby zasady wyodrębniania tej części wynagrodzenia, do której stosuje się 50% koszty uzyskania przychodów. To zagadnienie jest przedmiotem rozważań w wydawanych interpretacjach podatkowych. W jednej z nich z dnia 31 stycznia 2025 r. nr 0113-KDIPT2-3.4011.797.2024.1.JŚ spółka zadała pytanie, czy rozdzielenie wynagrodzenia w umowie o pracę na część honorarium z tytułu praw autorskich i drugą część z tytułu wykonywania obowiązków pracowniczych innych niż tworzenie utworów stanowiących przejaw działalności twórczej będzie prawidłowe. W uzasadnieniu zostało podkreślone, że Wysokość honorarium nie będzie zależna od czasu pracy poświęconego na stworzenia danego utworu lub jego części, lecz będzie wynikiem uzgodnienia warunków pracy i płacy pomiędzy Spółką i Projektantem. Z przyczyn biznesowych możliwe będzie prowadzenie przez Spółkę ewidencji czasu pracy pracowników zaangażowanych w prace twórcze, niemniej będzie ona miała charakter pomocniczy (techniczny), w żaden sposób nie wpływający na wartość honorarium wypłacanego Projektantom. Dodatkowo spółka będzie prowadziła rejestr utworów zawierający dane pozwalające na ich identyfikację. Pytanie dotyczyło stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów do części honorarium obejmującego prawa autorskie. Organ podatkowy uznał stanowisko podatnika za prawidłowe. Przyznał rację, że taki podział wynagrodzenia pozwala na stosowanie autorskich kosztów uzyskania przychodów.

Autorskie koszty uzyskania przychodów limit

Do kosztów autorskich obowiązują limity ustawowe. Z przepisów wynika, że w roku podatkowym łączne 50% koszty uzyskania przychodów, nie mogą przekroczyć kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej.

W interpretacji nr 0112-KDIL2-1.4011.761.2023.1.TR z dnia 27 grudnia 2023 r. zadane zostało pytanie czy po przekroczeniu limitu kosztów autorskich przysługują pracownicze koszty uzyskania przychodów? Organ podatkowy zgodził się z podatnikiem, że w przypadku wynagrodzenia stanowiącego honorarium autorskie, po wykorzystaniu przez pracownika w danym miesiącu rocznego limitu kosztów autorskich, nie ma już możliwości rozliczania w kolejnych miesiącach zwykłych kosztów pracowniczych. W przypadku honorarium autorskiego nie można rozliczać kosztów na dwa różne sposoby. Po wyczerpaniu ustawowego limitu kosztów autorskich nie ma więc możliwości powrotu do zasad ogólnych.

Działalność gospodarcza a 50% koszty uzyskania przychodów

Przepisy nie zabraniają osobom prowadzącym działalność gospodarczą zawierania umów zlecenie czy umów o dzieło. Kluczowe będzie ustalenie czy charakter wykonywanych czynności w ramach umów cywilnoprawnych jest tożsamy z profilem prowadzonej działalności gospodarczej. Ważne będzie również ustalenie, jakie kody PKD zostały zgłoszone do CEIDG i czy pokrywają się z zadaniami wymienionymi w umowach cywilnoprawnych. Zanim przedsiębiorca podpisze umowę cywilnoprawną powinien poczynić tego typu ustalenia w celu prawidłowego zakwalifikowania przychodów.

W przypadku gdy umowa cywilnoprawna jest zawierana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to przychód z tego tytułu będzie rozliczany w ramach tej działalności. W takim przypadku nawet jeśli przedsiębiorca będzie wykonywał czynności, do których stosuje się 50% koszty uzyskania przychodów, to nie zastosuje takich kosztów w działalności.

Na ten temat wypowiedział się Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej nr 0114-KDWP.4011.112.2025.1.ASZ z dnia 18 sierpnia 2025 r. czytamy w niej między innymi, że klasyfikacja przychodów uzyskiwanych przez podatnika z tytułu świadczenia objętych prawami autorskimi usług do źródła jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza, eliminuje możliwość stosowania 50- procentowych kosztów uzyskania przychodów. Z art. 22 ust. 12 ustawy PIT wynika wprost, że do przychodów z działalności gospodarczej nie mają zastosowania 50% koszty uzyskania przychodów.

Ulga dla młodych a 50% koszty uzyskania przychodów

W interpretacji ogólnej Ministra Finansów zwraca się jeszcze uwagę na jeden aspekt a mianowicie, że w przypadku podatników korzystających z ulgi dla młodych suma:

• łącznych 50% kosztów uzyskania przychodów oraz
• przychodów z tytułu ulgi dla młodych

nie może przekroczyć w roku podatkowym limitu 120.000 zł. Płatnik przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy ma obowiązek bieżącego monitorowania nie tylko kwoty przychodów objętych ulgą dla młodych, ale również kwoty 50% kosztów uzyskania przychodów.

Podsumowanie

W dzisiejszej publikacji omówiono zagadnienie stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów. Wiele wskazówek umożliwiających prawidłowe rozliczenie znajduje się w przywołanej interpretacji ogólnej.

Na bazie zgromadzonych materiałów i przytoczonych interpretacji podatkowych wydaje się, że przy ocenie dopuszczalności zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów analizie powinny być poddane następujące obszary:

• ustalenie czy kategoria uzyskanego przychodu mieści się w ustawowych regulacjach,
• właściwe udokumentowanie przychodu z praw autorskich. Nie ma wzorów dokumentów a to oznacza, że może to być każdy prawnie dopuszczalny dowód,
• wprowadzenie do zawieranych umów stosownych zapisów, w szczególności do umów o pracę,
• z interpretacji indywidualnej MF wynika, że zasady wypłaty honorarium (wynagrodzenia) może szczegółowo określać umowa o pracę, regulamin wynagradzania oraz inne regulacje wewnątrzzakładowe lub umowa cywilnoprawna (kontrakt), na podstawie której dochodzi do powstania utworu,
• przedmiotem zawieranych umów powinno być powstanie utworu w rozumieniu przepisów o prawach autorskich,
• twórca powinien przenieść autorskie prawa majątkowe na zleceniodawcę/pracodawcę,
• obowiązkiem płatnika jest prawidłowe naliczenie zaliczek na podatek z uwzględnieniem 50% kosztów uzyskania przychodów,
• 50% koszty uzyskania przychodów są limitowane do wysokości 120.000 zł. Po przekroczeniu limitu koszty są zerowe,
• przychody z tytułu 50% kosztów autorskich i ulgi dla młodych są sumowane do limitu 120.000 zł,
• w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorca nie ma prawa do rozliczania 50% kosztów uzyskania przychodów.

Stan prawny na dzień: 9.02.2026 r.