Naruszenie dobrego imienia firmy w Internecie – jak chronić firmę przez naruszeniami?

×

W praktyce przedsiębiorcy coraz częściej zadają pytanie, jakie są kary za naruszenie dobrego imienia firmy w Internecie? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ naruszenie dobrego imienia może rodzić odpowiedzialność cywilną, a w określonych przypadkach również karną. Więcej na ten temat przeczytasz w poniższym artykule!

Czym jest dobre imię firmy?

Dobre imię firmy to jej renoma i reputacja w oczach klientów, kontrahentów i partnerów biznesowych. Obejmuje zaufanie do rzetelności, uczciwości i profesjonalizmu przedsiębiorcy, które w praktyce wpływa na decyzje zakupowe, wybór usług czy współpracę handlową. W sensie prawnym dobre imię firmy jest traktowane jako dobro osobiste, które podlega ochronie na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego.

Ochrona dobrego imienia przysługuje nie tylko spółkom czy osobom prawnym, ale również przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą w formie osoby fizycznej. Oznacza to, że każdy przedsiębiorca ma prawo reagować na bezprawne działania, które mogą szkodzić jego reputacji.

Warunki ochrony dobrego imienia regulowane są w art. 24 Kodeksu cywilnego. Zatem, aby skutecznie dochodzić swoich praw w sądzie, muszą być spełnione trzy warunki, tj.

• istnienie dobra osobistego, np. dobre imię firmy,
• zagrożenie lub naruszenie tego dobra,
• bezprawność działania naruszającego.

Ciężar dowodu spoczywa na powodzie, czyli na przedsiębiorcy, którego dobre imię zostało naruszone. Musi on wykazać zarówno istnienie dobra, jego naruszenie, jak i bezprawność działania. Pozwany natomiast może bronić się, udowadniając, że jego działanie było legalne. Warto pamiętać, że każde bezprawne naruszenie dobrego imienia podlega ochronie, nawet jeśli nie spowodowało ono bezpośredniej szkody finansowej. Samo naruszenie reputacji może stanowić podstawę do żądania zaniechania naruszeń, sprostowania informacji, przeprosin, a w niektórych przypadkach także odszkodowania. Ochrona dobrego imienia jest uniwersalna, bowiem przepis art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego chroni każdego, czyje dobro osobiste jest zagrożone lub naruszone przez cudze działanie. Niezależnie od formy prawnej działalności, każdemu przedsiębiorcy przysługuje prawo do reakcji w przypadku bezprawnego naruszenia jego reputacji.

Przykład

Tomek Nowak jest właścicielem sklepu sprzedającego żywność. W Internecie pojawiły się komentarze sugerujące, że w jego sklepie online sprzedawane są produkty przeterminowane, a właściciel świadomie oszukuje klientów. Informacje te są nieprawdziwe i nie znajdują potwierdzenia w faktach, co wielokrotnie potwierdzał Tomek.

W opisanej sytuacji spełnione są przesłanki ochrony dóbr osobistych:

• istnieje dobro osobiste – dobre imię przedsiębiorcy oraz renoma prowadzonego przez niego sklepu,
• dochodzi do naruszenia dobra osobistego – poprzez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji podważających uczciwość działalności,
• działanie ma charakter bezprawny – zarzuty nie są oparte na faktach i naruszają dobre imię przedsiębiorcy.

W takiej sytuacji Tomek Nowak może dochodzić ochrony na podstawie art. 24 Kodeksu cywilnego, w szczególności żądać usunięcia naruszających treści, złożenia oświadczenia o odpowiedniej treści (przeprosin), a także zapłaty zadośćuczynienia lub odszkodowania.

Zastawiasz się, jak legalnie chronić swój wizerunek? Jeśli tak, to przeczytaj ten artykuł.

Dobre imię firmy – jak chronić firmę przez naruszeniami?

W dzisiejszych czasach dobra reputacja firmy w Internecie i wśród klientów jest jednym z kluczowych elementów sukcesu biznesowego, dlatego warto wiedzieć, jak skutecznie chronić dobre imię przedsiębiorstwa przed naruszeniami. Wśród środków ochrony rekomendujemy podjęcie następujących czynności, tj.:

DZIAŁANIA PRAWNE

• w razie naruszenia dobrego imienia firmy można zastosować m.in.:
  • wezwanie do zaniechania naruszeń
  • żądanie usunięcia treści lub publikacji przeprosin
  • roszczenia o odszkodowanie lub zadośćuczynienie
  • w niektórych przypadkach – zgłoszenie naruszenia odpowiednim organom

UMOWY Z PRACOWNIKAMI I WSPÓŁPRACOWNIKAMI

• zawieranie klauzul dotyczących poufności, zakazu konkurencji czy odpowiedzialności za publikacje w mediach społecznościowych pomaga ograniczyć ryzyko wewnętrznych naruszeń dobrego imienia firmy

MONITOROWANIE INTERNETU I MEDIÓW SPOŁECZNOŚCIOWYCH

• regularne sprawdzanie, co pojawia się o firmie w sieci, pozwala szybko wykryć nieprawdziwe lub szkodliwe treści i reagować, zanim zyskają szeroki zasięg

REAGOWANIE NA KOMENTARZE I OPINIE

• szybka odpowiedź na negatywne, ale rzetelne opinie pokazuje profesjonalizm firmy
• w przypadku treści obraźliwych lub nieprawdziwych umożliwia natomiast podjęcie działań prawnych

Polityka opinii a ochrona dobrego imienia firmy

Opinie publikowane w Internecie mają bezpośredni wpływ na postrzeganie przedsiębiorcy przez klientów, kontrahentów i partnerów biznesowych. Choć wyrażanie opinii co do zasady mieści się w granicach wolności wypowiedzi, nie oznacza to przyzwolenia na działania godzące w dobre imię firmy.

W praktyce to właśnie nieprawdziwe, obraźliwe lub anonimowe komentarze stają się jedną z najczęstszych form podważania reputacji przedsiębiorców w sieci.

Dlatego prawidłowo przygotowana polityka opinii w sklepie online pełni nie tylko funkcję informacyjną wymaganą przez dyrektywę Omnibus, lecz stanowi również narzędzie ochrony dobrego imienia firmy. Określenie zasad publikowania, weryfikacji i usuwania opinii pozwala przedsiębiorcy reagować na treści bezprawne, w szczególności takie, które:

• zawierają nieprawdziwe informacje,
• mają charakter zniesławiający lub obraźliwy,
• nie pochodzą od rzeczywistych konsumentów.

Co istotne, jasne procedury dotyczące opinii ułatwiają wykazanie, że przedsiębiorca działał w granicach prawa i w sposób transparentny, a ewentualne usunięcie komentarza nie było arbitralne, lecz wynikało z naruszenia obowiązujących zasad. Ma to znaczenie zarówno w razie sporu z autorem opinii, jak i w kontekście ewentualnych roszczeń związanych z godzeniem w dobre imię firmy w Internecie.

W konsekwencji polityka opinii w sklepie online powinna być traktowana nie tylko jako obowiązek wynikający z przepisów prawa konsumenckiego, ale również jako element szerszej strategii ochrony reputacji przedsiębiorcy w środowisku online.

Więcej na ten temat przeczytasz tutaj.

Jakie są przykłady naruszenia dobrego imienia?

Do działań, które mogą prowadzić do naruszenia dobrego imienia firmy, należą w szczególności:

• rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji dotyczących działalności przedsiębiorcy,
• publikowanie obraźliwych lub zniesławiających opinii w Internecie,
• sugerowanie nieuczciwych praktyk biznesowych bez oparcia w faktach,
• przypisywanie przedsiębiorcy działań sprzecznych z prawem lub zasadami etyki,
• publikowanie komentarzy mających na celu wyłącznie zdyskredytowanie firmy.

Każdorazowo ocena, czy doszło do naruszenia dobrego imienia, zależy od treści wypowiedzi, jej formy oraz kontekstu, w jakim została przedstawiona.

Naruszenie dobrego imienia firmy lub pracodawcy może polegać na przypisywaniu im cech, właściwości lub zachowań, które mogą prowadzić do poniżenia w środowisku społecznym, zawodowym lub lokalnym, a także do utraty zaufania niezbędnego dla wykonywania określonego zawodu, pełnienia funkcji lub prowadzenia działalności gospodarczej. W doktrynie i orzecznictwie wyróżnia się dwa aspekty czci:

• część wewnętrzna (godność osobista) – rozumiana jako subiektywne poczucie własnej wartości oraz oczekiwanie poszanowania ze strony innych
• część zewnętrzna (dobre imię, reputacja) – postrzeganie danej osoby lub podmiotu przez osoby trzecie, obejmujące opinię o jej rzetelności, uczciwości i wiarygodności, zwłaszcza w kontekście prowadzonej działalności zawodowej lub gospodarczej

W odniesieniu do firm i pracodawców szczególne znaczenie ma cześć zewnętrzna, ponieważ to właśnie reputacja i zaufanie kontrahentów, klientów oraz pracowników wpływają bezpośrednio na możliwość skutecznego funkcjonowania na rynku.

WAŻNE – Ochrona dobrego imienia przysługuje zarówno osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą, jak i osobom prawnym, choć w przypadku tych ostatnich przepisy są mniej precyzyjne. Podstawą ochrony jest art. 24 Kodeksu cywilnego, który przewiduje roszczenia niemajątkowe, takie jak przeprosiny, zaniechanie naruszeń czy usunięcie skutków naruszenia. Rozpowszechnienie nieprawdziwych zarzutów potęguje skutki naruszenia i może uzasadniać przyznanie zadośćuczynienia.

Naruszenie dobrego imienia osoby fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą

Osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą korzysta z ochrony dóbr osobistych na takich samych zasadach jak każda inna osoba. W praktyce dobre imię przedsiębiorcy często jest nierozerwalnie związane z jego nazwiskiem, co powoduje, że negatywne komentarze mogą godzić zarówno w sferę zawodową, jak i prywatną.

W zakresie naruszenia imienia jednoosobowego przedsiębiorcy należy pamiętać o tym, że:

• NARUSZENIE NASTĘPUJE W MOMENCIE DOTARCIA DO POKRZYWDZONEGO
  • skutek w postaci naruszenia dobrego imienia pojawia się zawsze wtedy, gdy nieprawdziwe lub w inny sposób godzące w sferę chronioną zarzuty docierają do osoby poszkodowanej
  • nie ma przy tym znaczenia, czy treść dotarła także do innych osób, istotny jest fakt, że pokrzywdzony został faktycznie dotknięty zarzutami
• ROZPOWSZECHNIENIE POTĘGUJE SKUTKI
  • jeśli naruszenie zostaje upublicznione, skutki mogą się nasilić
  • w przypadku zawinienia sprawcy (świadomego lub rażącego niedbalstwa) może to stanowić podstawę do przyznania zadośćuczynienia, proporcjonalnie do rozmiaru szkody i skali upublicznienia
• WARUNEK DLA UZNANIA NARUSZENIA
  • aby mówić o naruszeniu dobrego imienia, musi zostać ustalone, że zarzut niegodziwości, nieuczciwości lub innego negatywnie ocenianego postępowania jest nieprawdziwy
  • fałszywe oskarżenia, które godzą w reputację, uzasadniają zastosowanie środków ochrony przewidzianych w prawie cywilnym

Bezprawne podważanie rzetelności, kompetencji lub uczciwości przedsiębiorcy może skutkować odpowiedzialnością cywilną sprawcy, a w określonych przypadkach, również odpowiedzialnością karną.

A jeśli chcesz wiedzieć, na czym polega naruszenie dobrego imienia pracownika przez pracodawcę, to przeczytaj ten artykuł.

Naruszenie dobrego imienia osoby prawnej

Osoby prawne, takie jak spółki kapitałowe, również korzystają z ochrony dobrego imienia. Naruszenie może polegać m.in. na rozpowszechnianiu informacji podważających:

• wiarygodność firmy,
• jej wypłacalność,
• uczciwość lub etykę działalności,
• jakość oferowanych produktów i usług.

Działania tego rodzaju mogą prowadzić do utraty zaufania rynku, spadku liczby klientów oraz wymiernych strat finansowych. Z tego powodu osoby prawne mogą dochodzić swoich roszczeń na drodze cywilnej.

Kluczowe zasady ochrony dobrego imienia osób prawnych:

• DOBRE IMIĘ OSÓB PRAWNYCH TO ICH RENOMA I REPUTACJA
  • obejmuje pozytywną opinię, jaką inni mają o działalności podmiotu, jego produktach, usługach oraz sposobie prowadzenia działalności
• NARUSZENIE DOBREGO IMIENIA OBEJMUJE BEZPRAWNE ZARZUTY WOBEC ORGANÓW LUB DZIAŁALNOŚCI
  • może wystąpić np. w związku z zarzutami nierzetelności w realizacji zobowiązań publicznoprawnch lub prywatnoprawnych, nietransparentnymi działaniami czy podejrzeniami korupcji
• OCENA NARUSZENIA OPIERA SIĘ NA KRYTERIACH OBIEKTYWNYCH
  • rozstrzygając o naruszeniu, bierze się pod uwagę wyłącznie to, czy działanie mogło wywołać negatywne odczucia w opinii publicznej
  • subiektywne np. pracowników nie mają znaczenia – osoby prawne nie odczuwają krzywdy w sensie emocjonalnym

Tym samym dobre imię osoby prawnej to jej reputacja w oczach społeczeństwa. Naruszenie następuje wtedy, gdy bezprawne zarzuty lub działania podważają pozytywną opinię o firmie. Ocena dokonuje się w oparciu o obiektywną opinię publiczną, a nie subiektywne odczucia członków organów czy pracowników.

W orzecznictwie wskazuje się, że:

• Upowszechnianie informacji o przedsiębiorcy będącym osobą prawną, że jest nierzetelnym dłużnikiem, niewątpliwie narusza jego dobre imię (art. 23 k.c. w zw. z art. 43 k.c.) [por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt I ACa 456/13];
• Jeśli naruszenie dóbr osobistych w postaci dobrego imienia (renomy) osoby prawnej (art. 23 w zw. z art. 43 k.c.) lub jednostki organizacyjnej wyposażonej przez ustawę w zdolność prawną (art. 33(1) § 1 k.c.) ma być wynikiem użycia w stosunku do tej osoby lub jednostki określonych słów lub sformułowań, to warunkiem ustalenia, że do takiego naruszenia doszło, jest wyczerpujące rozważenie znaczenia tych słów lub sformułowań, z uwzględnieniem możliwych ich konotacji i odniesień. W zależności od tego, o jakie słowa lub sformułowania chodzi, w grę wchodzi potrzeba uwzględnienia ich rozumienia oraz odbioru społecznego. Trzeba brać ponadto pod uwagę kontekst sytuacyjny lub rodzaj wypowiedzi, w której słowa te lub sformułowania zostały użyte, i zastosowany środek komunikacji [por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2017 r. I CSK 124/16].

Co grozi za naruszenie dobrego imienia?

Naruszenie dobrego imienia może rodzić odpowiedzialność cywilną, a w określonych sytuacjach również karną.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA

• poszkodowany przedsiębiorca może domagać się m.in.:
  • zaniechania dalszych naruszeń
  • usunięcia skutków naruszenia (np. publikacji przeprosin)
  • zapłaty zadośćuczynienia lub odszkodowania

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA

• w przypadku wypowiedzi o charakterze zniesławiającym lub znieważającym, sprawca może ponosić odpowiedzialność karną na podstawie przepisów Kodeksu karnego
• w praktyce oznacza to, że bezprawne

Podsumowanie

Dobre imię firmy to jedno z kluczowych dóbr przedsiębiorcy, a naruszenie tego dobra może nastąpić zarówno poprzez nieprawdziwe zarzuty wobec firmy lub jej organów, jak i poprzez rozpowszechnianie szkodliwych informacji w Internecie. W praktyce oznacza to, że każda firma powinna aktywnie chronić swoją reputację poprzez monitorowanie opinii w sieci, reagowanie na nieprawdziwe treści, budowanie pozytywnego wizerunku i w razie potrzeby, podejmowanie działań prawnych. Świadomość granic krytyki i konsekwencji prawnych pozwala minimalizować ryzyko naruszenia dobrego imienia i skutecznie dochodzić ochrony, gdy reputacja firmy zostanie zagrożona.