Zakup towarów na aukcjach internetowych – o czym trzeba wiedzieć?

Z poniższego artykułu dowiesz się, na co zwrócić uwagę kupując na aukcjach internetowych!

Czym są aukcje internetowe?

Aukcje internetowe, są obecnie dość popularne i coraz częściej korzystają z nich zarówno konsumenci, jak i firmy, szukając okazji zakupowych lub unikalnych produktów w sieci. Jednak czym tak naprawdę jest aukcja internetowa?

Aukcja

W przepisach prawa trudno znaleźć jednoznaczną definicję pojęcia „aukcja internetowa”. Aby lepiej zrozumieć, czym jest aukcja internetowa, warto w pierwszej kolejności znaczenie językowe i prawne pojęcia aukcji.

W pierwszej kolejności zgodnie ze słownikiem języka polskiego (https://sjp.pl/aukcja), pojęcie aukcji określono następująco:

• rodzaj publicznej sprzedaży, licytacji różnych towarów lub przedmiotów, gdzie nabywcą staje się osoba oferująca najwyższą cenę;
• dawniej: powiększenie liczby czegoś.

Już z samego słownikowego znaczenia można odczytać, że aukcja to przede wszystkim rodzaj publicznej sprzedaży. To z kolei prowadzi nas do pojęcia aukcji publicznej, które jest podstawą zrozumienia mechanizmu aukcji internetowej.

Z kolei zgodnie z przepisami art. 70(1) i 70(2) Kodeksu cywilnego, umowa może być zawarta w drodze aukcji lub przetargu. Przepisy te regulują podstawowe zasady organizacji i przebiegu aukcji:

• art. 70(1) KC reguluje kwestie formalne aukcji, tj., że:
  • w ogłoszeniu aukcji należy określić czas, miejsce, przedmiot oraz warunki aukcji albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków;
  • ogłoszenie i warunki aukcji mogą być zmienione lub odwołane tylko wtedy, gdy przewidziano to w ich treści;
  • od momentu udostępnienia warunków aukcji organizator, a od chwili złożenia oferty – oferent, są zobowiązani do przestrzegania postanowień ogłoszenia i warunków aukcji.
• art. 70(2) KC reguluje przebieg aukcji:
  • oferta złożona w toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik złożył ofertę korzystniejszą, chyba że warunki aukcji przewidują inaczej;
  • zawarcie umowy następuje z chwilą udzielenia przybicia;
  • jeśli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań ustawowych, zarówno organizator, jak i uczestnik, którego oferta została przyjęta, mogą dochodzić zawarcia umowy.

Przepisy Kodeksu cywilnego potwierdzają, że aukcja prowadzi do zawarcia umowy, przy czym momentem jej zawarcia jest przybicie oferty zwycięzcy.

Aukcja publiczna

Zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniająca dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 85/577/EWG i dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady – aukcja publiczna oznacza:

• aukcja publiczna oznacza, że przedsiębiorcy i konsumenci osobiście w niej uczestniczą lub mają możliwość osobistego w niej uczestniczenia. Przedsiębiorca oferuje konsumentom towary lub usługi w ramach procedury składania ofert w publicznej sprzedaży towarów lub usług, na którą zezwala prawo w niektórych państwach członkowskich. Zwycięski oferent jest zobowiązany do zakupu towarów lub usług. Korzystanie w celach aukcyjnych z platform internetowych dostępnych dla konsumentów i przedsiębiorców nie powinno być uznawane za aukcję publiczną w rozumieniu niniejszej dyrektywy [por. motyw 24];
• “aukcja publiczna” oznacza metodę sprzedaży, w której towary lub usługi są oferowane przez przedsiębiorcę konsumentom, którzy osobiście uczestniczą lub mają możliwość osobistego uczestnictwa w aukcji, w ramach przejrzystej procedury składania konkurencyjnych ofert prowadzonej przez organizatora aukcji, i w której zwycięski oferent jest zobowiązany do nabycia towarów lub usług [por. art. 2 pkt 13].

Z kolei w przepisach prawa polskiego, w szczególności w ustawie z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta aukcja publiczna oznacza sposób zawarcia umowy polegający na składaniu organizatorowi aukcji w ramach przejrzystej procedury konkurencyjnych ofert przez konsumentów, którzy w niej fizycznie uczestniczą lub mogą uczestniczyć, i w której zwycięski oferent jest zobowiązany do zawarcia umowy [por. art. 2 pkt 6].

Z powyższych przepisów wynika, że aukcja publiczna to metoda sprzedaży, w której towary lub usługi są oferowane konsumentom w ramach przejrzystej procedury składania konkurencyjnych ofert.

Zasady aukcji publicznej:

• Zwycięzca aukcji jest zobowiązany do zakupu – osoba, która zaoferuje najwyższą cenę, musi nabyć przedmiot lub usługę
• Udział w aukcji wymaga osobistego uczestnictwa – uczestnik musi brać udział osobiście lub mieć taką możliwość
• Aukcje internetowe – korzystanie z platform online nie zawsze jest traktowane jako aukcja publiczna w rozumieniu dyrektywy UE, ale w praktyce również prowadzi do zawarcia wiążącej umowy
• Powstanie prawnie wiążącej umowy – wygrana w aukcji skutkuje obowiązkiem zawarcia umowy sprzedaży, zarówno po stronie kupującego, jak i sprzedającego

Aukcja internetowa

Zatem jak rozumieć aukcję internetową? Aukcja internetowa działa na podobnych zasadach jak aukcja publiczna, ale cały proces odbywa się online, na specjalnej platformie aukcyjnej. Kluczowe zasady to:

• Towary lub usługi są wystawiane do sprzedaży, a zainteresowani mogą składać oferty bez wychodzenia z domu
• Osoba, która złoży najwyższą ofertę, staje się stroną zobowiązaną do zawarcia umowy
• Procedura odbywa się w pełni online, co różni ją od tradycyjnych aukcji publicznych, gdzie wymagane jest fizyczne uczestnictwo
• Z perspektywy prawa polskiego wygrana w internetowej aukcji również prowadzi do zawarcia umowy i obowiązku zapłaty

Zasady prowadzenia aukcji internetowej:

• WYSTAWIENIE PRZEDMIOTÓW DO SPRZEDAŻY – sprzedawca (przedsiębiorca lub osoba prywatna) zamieszcza na platformie aukcyjnej opis oferowanego towaru lub usługi, zdjęcia, cenę wywoławczą oraz ewentualne warunki aukcji
• SKŁADANIE OFERT PRZEZ UCZESTNIKÓW – zainteresowani mogą licytować przedmiot, podnosząc oferowaną kwotę, zgodnie z mechanizmem platformy. Każda oferta jest rejestrowana elektronicznie i widoczna dla wszystkich uczestników
• WYŁONIENIE ZWYCIĘZCY – osoba, która złoży najwyższą ofertę w określonym czasie, staje się stroną zobowiązaną do zawarcia umowy sprzedaży. W przypadku platform internetowych moment przybicia oferty odpowiada chwilą zawarcia umowy w sensie prawnym
• OBOWIĄZEK ZAWARCIA UMOWY I ZAPŁATY – zwycięski oferent jest prawnie zobowiązany do uiszczenia ceny, a sprzedawca do wydania przedmiotu lub wykonania usługi, co odpowiada tradycyjnej zasadzie aukcji publicznej określonej w dyrektywie UE i Kodeksie cywilnym
• BEZPIECZEŃSTWO I TRANSPARENTNOŚĆ – platformy aukcyjne zapewniają ścieżkę audytu transakcji, rejestrują oferty i umożliwiają śledzenie historii licytacji. W przypadku ewentualnych sporów, wszystkie dane mogą służyć jako dowód w postępowaniu cywilnym lub reklamacyjnym

Warto również wskazać na różnice w stosunku do tradycyjnej aukcji publicznej, tj.:

• Brak fizycznego uczestnictwa – cała procedura odbywa się online, co ułatwia dostęp do aukcji dla osób z różnych miejsc
• Automatyzacja procesu – wiele platform stosuje automatyczne systemy podbijania ofert, co przyspiesza przebieg licytacji i zapewnia przejrzystość
• Prawo konsumenta – zgodnie z ustawą o prawach konsumenta, aukcje internetowe, które prowadzą do zawarcia umowy na odległość, podlegają przepisom dotyczącym odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni

A jeśli chcesz wiedzieć, jak zorganizować konkurs i loterię zgodnie z prawem, to przeczytaj ten artykuł.

Aukcja internetowa a umowa sprzedaży

Aukcja internetowa to forma sprzedaży oparta na konkurencyjnych ofertach, która prowadzi do zawarcia wiążącej umowy. Wygranie aukcji zobowiązuje kupującego do zapłaty, a sprzedającego do wydania przedmiotu lub wykonania usługi.

Skoro aukcja internetowa prowadzi do zawarcia umowy sprzedaży, warto pamiętać, że w praktyce często mamy do czynienia z umową zawartą na odległość. W związku z tym kupujący i sprzedający powinni znać swoje prawa i obowiązki, w tym przede wszystkim prawo konsumenta do odstąpienia od umowy zawartej na odległość.

W ramach przypomnienia:

• umowa zawarta na odległość:
  • jest to umowa zawarta z konsumentem bez fizycznej obecności stron, przy użyciu środków porozumiewania się na odległość (np. Internet)
  • więcej na ten temat przeczytasz w tym artykule
• prawo do odstąpienia od umowy:
  • konsument ma 14 dni na odstąpienie od umowy, a jeśli nie zostanie poinformowany o tym prawie, termin wydłuża się o 12 miesięcy
  • więcej na ten temat przeczytasz w tym artykule

Na co zwrócić uwagę kupując na aukcjach internetowych?

Zakup towarów na aukcjach internetowych może być atrakcyjny zarówno dla konsumentów, jak i dla firm, ale wymaga zachowania ostrożności i świadomości swoich praw i obowiązków.

DLA KONSUMENTA

• weryfikacja sprzedawcy:
  • przed dokonaniem zakupu należy sprawdzić historię transakcji, opinie i wiarygodność sprzedawcy
  • brak pozytywnych komentarzy lub ich niewielka liczba powinny wzbudzić czujność
  • należy unikać zakupów poza platformą aukcyjną, gdyż wówczas dochodzenie swoich praw konsumenckich jest utrudnione
• opis przedmiotu i regulaminy:
  • przedmiot zakupu powinien być dokładnie opisany w ofercie
  • konsument powinien zapoznać się ze zdjęciami, stanem towaru oraz warunkami sprzedaży, w tym z regulaminem aukcji lub sklepu
  • niedokładne zapoznanie się z treścią oferty może skutkować ograniczeniem możliwości dochodzenia roszczeń
• cena i koszty dodatkowe:
  • należy uwzględnić wszystkie koszty związane z transakcją, w tym wysyłkę i ewentualne opłaty dodatkowe
  • zbyt niska cena może wskazywać na ryzyko zakupu towaru podrobionego lub pochodzącego z przestępstwa, co może pociągać odpowiedzialność karną
• prawo do odstąpienia od umowy:
  • jeśli aukcja prowadzi do zawarcia umowy na odległość, konsumentowi przysługuje prawo odstąpienia w terminie 14 dni od otrzymania towaru lub od dnia zawarcia umowy w przypadku świadczenia usług
  • niepoinformowanie konsumenta o tym prawie skutkuje wydłużeniem terminu do 12 miesięcy
• bezpieczne formy płatności:
  • zaleca się korzystanie z metod płatności, które zapewniają ochronę kupującego
  • płatność powinna być dokonywana po weryfikacji danych kontaktowych sprzedawcy
  • w miarę możliwości warto wybierać płatność przy odbiorze z możliwością sprawdzenia przesyłki przed jej przyjęciem
• potwierdzenie zakupu i dokumentacja:
  • po dokonaniu transakcji konsument powinien otrzymać potwierdzenie zakupu, które obejmuje przedmiot, warunki dostawy oraz kwotę transakcji
  • zachowanie korespondencji i potwierdzeń płatności stanowi istotny dowód w przypadku sporu
• ostrożność przy ofertach zewnętrznych:
  • w przypadku ofert przesyłanych e-mailem lub SMS-em należy unikać klikania w linki
  • adres sklepu powinien być wpisywany bezpośrednio w przeglądarce, aby uniknąć stron podszywających się pod legalne serwisy
• bezpieczne połączenie przy płatności kartą:
  • każda transakcja kartą powinna być realizowana przez stronę korzystającą z bezpiecznego połączenia, co chroni dane finansowe konsumenta

DLA PRZEDSIĘBIORCY

• dokumentacja zakupów:
  • każde nabycie powinno być udokumentowane fakturą lub innym dowodem zakupu, który umożliwia prawidłowe ujęcie w księgach rachunkowych i ewentualny odliczenie VAT
• weryfikacja kontrahenta:
  • sprawdzenie wiarygodności sprzedawcy i ewentualne ryzyko nieterminowej realizacji transakcji
• zakup w ramach działalności:
  • określenie, czy zakup jest przeznaczony na cele firmowe, co wpływa na rozliczenia podatkowe i ewentualne odliczenie kosztów
• warunki aukcji i umowy:
  • dokładne przeczytanie regulaminu aukcji, w tym zasad płatności, odbioru towaru oraz ewentualnych reklamacji
• ryzyko i odpowiedzialność:
  • świadomość ryzyka związanego z zakupem towarów używanych lub od osób prywatnych, w tym brak rękojmi w niektórych przypadkach

A jeśli chcesz wiedzieć, jak udokumentować zakup na aukcjach internetowych, to przeczytaj ten artykuł.

Podsumowanie

Zakupy na aukcjach internetowych mogą być atrakcyjną alternatywą dla tradycyjnych zakupów, pod warunkiem, że podejdziemy do nich z rozwagą. Kluczowe jest sprawdzenie wiarygodności sprzedawcy, dokładne przeczytanie opisu przedmiotu oraz znajomość przysługujących praw konsumenta. Świadome korzystanie z aukcji pozwala nie tylko zaoszczędzić pieniądze, ale też uniknąć problemów związanych z nieuczciwymi transakcjami. Dzięki odpowiedniej ostrożności zakupy online mogą stać się wygodnym i bezpiecznym sposobem nabywania potrzebnych produktów.