|
|
10 minut czytania

Founders agreement – co musi zawierać umowa założycielska dla start-up’u?

Rozwijasz startup wspólnie z innymi osobami? Pamiętaj, że oprócz pomysłu i strategii biznesowej warto już na początku zadbać o prawne uregulowanie zasad współpracy, tj. kto będzie odpowiadał za poszczególne obszary działalności?

Preferowane zródło google
czym jest founders agreement

Founders Agreement - omówione zagadnienia:

Pokaż więcej ↓

Biuro Rachunkowe IFIRMA

Jak zostaną podzielone udziały? Kto wniesie kapitał lub know-how? Co stanie się, jeśli jeden z założycieli zdecyduje się odejść z projektu?

Odpowiedzi na te pytania powinna zawierać Founders Agreement, czyli umowa założycielska startupu. Jest to porozumienie między założycielami, które określa ich wzajemne prawa i obowiązki, zasady podziału udziałów, finansowania przedsięwzięcia, podejmowania decyzji oraz korzystania z własności intelektualnej. Może również regulować zasady poufności, zakazu konkurencji i zakończenia współpracy. Jednakże należy już na wstępie wiedzieć, że umowa założycielska to nie to samo co umowa spółki. 

O tym czym jest Founders Agreement oraz co powinna zawierać umowa założycielska dla start-upu, przeczytasz w poniższym artykule!

TL;DR:

  • Founders Agreement to umowa zawierana między założycielami startupu, która określa zasady ich współpracy, wzajemne prawa i obowiązki.
  • Nie jest tym samym co umowa spółki i nie zastępuje dokumentów wymaganych do jej utworzenia.
  • Może regulować m.in. podział ról i obowiązków, wkłady założycieli, planowany podział udziałów lub akcji, zasady podejmowania decyzji, vesting, poufność oraz zasady odejścia foundera.
  • Warto zawrzeć ją jeszcze przed formalnym utworzeniem spółki, aby uniknąć nieporozumień na późniejszych etapach rozwoju startupu.
  • Dobrze przygotowana umowa pomaga uporządkować relacje między założycielami i przygotować startup do dalszego rozwoju oraz pozyskiwania inwestorów.

Czym jest Founders Agreement?

Founders Agreement (z ang. porozumienie założycieli) to umowa założycielska zawierana pomiędzy założycielami startupu, która powinna określać zasady ich współpracy przy tworzeniu i rozwijaniu wspólnego przedsięwzięcia. 

W literaturze przedmiotu wskazano, iż Umowa ta ma za zadanie spisanie pomysłu i wzajemnych założeń biznesowych, dokonanie pierwszych ustaleń i negocjacji pomiędzy założycielami, a także zaplanowanie dalszych kroków, które zostaną przez nich podjęte przed rejestracją PSA. Innymi słowy, umowa założycielska jest spisanym planem założycieli, którzy będą współtworzyć PSA. [por. M. Stawowy, M. Wróblewska, 4.1. Umowa założycielska ( founders agreement ) [w:] M. Stawowy, M. Wróblewska, Prosta spółka akcyjna. Praktyczny poradnik dla start-upowca, Warszawa 2021]. 

Z powyższego wynika, że Founders Agreement pełni nie tylko funkcję dokumentu porządkującego dotychczasowe ustalenia między założycielami, lecz także stanowi swoisty plan dla dalszego rozwoju startupu. Pozwala określić wspólne cele, uzgodnić zasady współpracy oraz zaplanować działania niezbędne do rozpoczęcia i prowadzenia działalności, w tym czynności poprzedzające rejestrację spółki. Dzięki temu założyciele mogą już na wczesnym etapie zidentyfikować potencjalne obszary sporne i ustalić sposób postępowania w kluczowych kwestiach związanych z realizacją wspólnego przedsięwzięcia.

Jeśli chodzi o kwestie prawne takiej umowy, to podkreślić należy, że nie jest to odrębny, nazwany typ umowy uregulowany w przepisach prawa, w szczególności w Kodeksie cywilnym (oznacza to, że takiej umowy nie znajdziemy w przepisach Kodeksu cywilnego jak np. umowę sprzedaży). Nie oznacza to jednak, że jej zawarcie nie wywołuje skutków prawnych, bowiem konstrukcja takiej umowy może się opierać za zasadzie swobody umów, o której mowa w przepisie art. 353(1) Kodeksu cywilnego. Pozwala ona stronom ukształtować łączący je stosunek prawny według własnego uznania, o ile jego treść lub cel nie sprzeciwiają się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Dobrym rozwiązaniem jest podpisanie umowy założycielskiej jeszcze przed formalnym założeniem spółki.

Czy Founders Agreement to umowa spółki?

Founders Agreement nie jest tym samym co umowa spółki i co do zasady nie zastępuje dokumentu wymaganego przez Kodeks spółek handlowych do utworzenia danej formy prawnej działalności. Oba dokumenty pełnią odmienne funkcje, jednakże mogą jednak wzajemnie się uzupełniać:

  • umowa spółki określa podstawowe zasady ustroju i funkcjonowania spółki, przykładowo, w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wskazuje jej firmę, siedzibę, przedmiot działalności, wysokość kapitału zakładowego, a także liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników;
  • Founders Agreement koncentruje się natomiast przede wszystkim na wzajemnych relacjach między założycielami i zasadach ich współpracy przy tworzeniu oraz rozwijaniu startupu. Pozwala ustalić między innymi podział obowiązków, zakres zaangażowania poszczególnych founderów, zasady podejmowania decyzji, podział przyszłych udziałów czy sposób postępowania w przypadku odejścia jednego z założycieli z projektu.

W praktyce różnice między tymi dokumentami można przedstawić następująco:

KRYTERIUM FOUNDERS AGREEMENT UMOWA SPÓŁKI
GŁÓWNY CEL Uregulowanie współpracy i wzajemnych relacji między założycielami startupu jeszcze przed formalnym utworzeniem spółki. Uregulowanie podstawowych zasad ustroju i funkcjonowania spółki.
STRONY Założyciele startupu, którzy zamierzają wspólnie realizować przedsięwzięcie. Wspólnicy lub akcjonariusze – zależnie od formy prawnej spółki.
MOMENT ZAWARCIA Może zostać zawarta jeszcze przed formalnym utworzeniem spółki. Zawierana w celu utworzenia spółki.
ZAKRES REGULACJI Zasady współpracy, podział obowiązków, zakres zaangażowania founderów, podejmowanie decyzji, wkłady, przyszły podział udziałów lub akcji, uprawnienia osobiste, poufność, zasady wyjścia z przedsięwzięcia. Kwestie wymagane przepisami dla danej formy prawnej, np. firma, siedziba, przedmiot działalności, wysokość kapitału zakładowego, wkłady oraz zasady dotyczące udziałów lub akcji.
SZCZEGÓŁOWOŚĆ USTALEŃ Może zawierać zarówno ogólne założenia dotyczące współpracy, jak i szczegółowe uzgodnienia, które następnie mogą zostać przeniesione do umowy spółki. Zawiera postanowienia wymagane prawem oraz inne dopuszczalne uzgodnienia dotyczące funkcjonowania spółki.
SPOSÓB ZAWARCIA Co do zasady w dowolnej formie W formie wymaganej przez przepisy Kodeksu spółek handlowych, np. w przypadku spółki z o.o. w formie aktu notarialnego albo przy wykorzystaniu wzorca umowy w systemie teleinformatycznym (S24).
UJAWNIENIE W KRS Nie podlega obowiązkowemu złożeniu do akt rejestrowych KRS, dzięki czemu jej treść nie jest co do zasady publicznie dostępna. Podlega złożeniu do akt rejestrowych KRS, które są jawne.
SKUTEK PRAWNY Wiąże strony na zasadach określonych w umowie, ale samo jej zawarcie nie powoduje powstania spółki ani automatycznego objęcia udziałów lub akcji. Stanowi podstawę utworzenia spółki i określa jej podstawowe zasady organizacyjne.

Umowa wspólników a Founders Agreement – czy to to samo?

Warto przy tym zaznaczyć, że Founders Agreement i umowa wspólników (Shareholders Agreement, SHA) nie są pojęciami tożsamymi, choć ich zakres może się pokrywać. Founders Agreement koncentruje się przede wszystkim na zasadach współpracy założycieli na etapie planowania i tworzenia startupu. Umowa wspólników dotyczy natomiast najczęściej relacji między osobami posiadającymi już udziały lub akcje w spółce, w szczególności zasad wykonywania praw właścicielskich, podejmowania decyzji, zbywania udziałów lub akcji oraz wyjścia ze spółki. Różnica dotyczy zatem przede wszystkim celu i etapu, na którym dokument jest zawierany. Nie jest ona jednak bezwzględna, bowiem Founders Agreement może regulować również późniejsze relacje między wspólnikami lub akcjonariuszami, pełniąc w praktyce funkcję umowy wspólników.

Co musi zawierać umowa założycielska startupu?

Nie ma jednego standardowego wzoru umowy założycielskiej, ponieważ każdy startup jest inny. Dlatego jej treść powinna być dostosowana do potrzeb założycieli, charakteru projektu i planowanego sposobu prowadzenia działalności. Warto jednak uwzględnić w niej kilka podstawowych kwestii, które mogą zostać uzupełnione o inne postanowienia, swobodnie uzgodnione przez założycieli.

I. STRONY UMOWY I CEL WSPÓŁPRACY

Na początku należy wskazać wszystkich założycieli oraz opisać, czego dotyczy wspólny projekt i jakie cele chcą osiągnąć. Może to być np. stworzenie aplikacji, platformy internetowej lub nowego rozwiązania technologicznego.

II. KAPITAŁ, WKŁADY I PODZIAŁ UDZIAŁÓW LUB AKCJI

Founderzy powinni ustalić zasady finansowania wspólnego przedsięwzięcia, wysokość i rodzaj wnoszonych wkładów, a także planowany podział udziałów lub akcji pomiędzy założycieli (jeżeli spółka nie została jeszcze utworzona, będą to ustalenia dotyczące przyszłego podziału udziałów lub akcji). Wkładem może być nie tylko kapitał, ale również sprzęt, wiedza, doświadczenie czy praca na rzecz projektu. Warto także określić, czy poszczególnym osobom będą przysługiwać dodatkowe uprawnienia, np. związane z uprzywilejowaniem udziałów lub akcji (które w przypadku utworzenia spółki powinny zostać odpowiednio przewidziane w jej dokumentach).

III. PODZIAŁ RÓL I OBOWIĄZKÓW ZAŁOŻYCIELI

Dobrze jest ustalić, kto odpowiada za poszczególne obszary działalności startupu i jakie zadania będzie wykonywać każdy z founderów, przykładowo:

  • CEO (Chief Executive Officer) – odpowiada za zarządzanie startupem, strategię i rozwój biznesu;
  • CTO (Chief Technology Officer) – zajmuje się technologią, rozwojem produktu i kwestiami IT;
  • CFO (Chief Financial Officer) – odpowiada za finanse, budżet i planowanie wydatków;
  • CMO (Chief Marketing Officer) – odpowiada za marketing, promocję i budowanie marki.

IV. PODEJMOWANIE DECYZJI

Founderzy powinni ustalić, które decyzje mogą podejmować samodzielnie, a które wymagają zgody pozostałych założycieli i w jakiej formie zgoda musi być udzielana. Dotyczy to w szczególności najważniejszych spraw związanych z rozwojem startupu, jego finansowaniem czy zmianą kierunku działalności.

V. ZASADY DALSZEGO FINANSOWANIA STARTUPU

Warto określić, w jaki sposób startup będzie finansowany na kolejnych etapach rozwoju – można ustalić, czy założyciele będą wnosić dodatkowe środki, czy planują pozyskiwanie inwestorów oraz jak będą podejmowane decyzje dotyczące kolejnych rund finansowania.

VI. ZASADY ODEJŚCIA FOUNDERA

Warto ustalić, co stanie się, gdy jeden z założycieli zrezygnuje z udziału w projekcie. Można określić, w jakich sytuacjach odejście będzie uznawane za uzasadnione, a w jakich będzie wynikało np. z niewywiązywania się z obowiązków. Warto również ustalić, jakie będą konsekwencje odejścia dla dalszej współpracy, w tym co stanie się z efektami jego dotychczasowej pracy nad projektem oraz czy będzie mu przysługiwało wynagrodzenie lub inne rozliczenie.

VII. KLAUZULA VESTINGOWA

Founderzy mogą ustalić, że nabywanie prawa do określonej części udziałów lub akcji będzie uzależnione od czasu zaangażowania w rozwój startupu (w przypadku spółki, która ma dopiero powstać, ustalenia te będą dotyczyć przyszłego objęcia udziałów lub akcji). Dzięki temu osoba, która szybko opuści projekt, nie musi automatycznie zachować całego uzgodnionego pakietu.

VIII. WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA

Umowa powinna określać, komu będą przysługiwać prawa do stworzonego oprogramowania, projektów graficznych, logo, dokumentacji czy innych elementów wykorzystywanych w startupie, dlatego warto również ustalić zasady przeniesienia tych praw na przyszłą spółkę.

Więcej na temat: Ochrona własności intelektualnej w startupach – jak prawnie zabezpieczyć startup

IX. POUFNOŚĆ I ZAKAZ KONKURENCJI

Warto określić, jakie informacje dotyczące startupu mają pozostać poufne oraz czy założyciele będą objęci zakazem prowadzenia działalności konkurencyjnej (należy przy tym ustalić zakres i czas obowiązywania takich zobowiązań).

X. ZASADY PRZYSTĘPOWANIA NOWYCH WSPÓLNIKÓW LUB INWESTORÓW

Można również określić, na jakich zasadach do startupu będą mogły dołączyć nowe osoby lub inwestorzy oraz czy dotychczasowi founderzy będą mieli wpływ na takie decyzje (w przypadku utworzenia spółki, także na jakich zasadach nowe osoby będą mogły uzyskać status wspólnika lub akcjonariusza).

XI. ZASADY KOMUNIKACJI I ROZWIĄZYWANIA SPORÓW

W umowie można ustalić, jak często będą odbywać się spotkania założycieli, w jaki sposób będą podejmowane wspólne ustalenia oraz jak rozwiązywane będą ewentualne konflikty. Warto również wskazać, czy przed skierowaniem sprawy do sądu założyciele podejmą próbę polubownego rozwiązania sporu, np. w drodze mediacji.

Należy pamiętać, że jeżeli założyciele planują utworzenie spółki, ustalenia dotyczące m.in. wysokości kapitału, wkładów, podziału udziałów lub akcji czy dodatkowych uprawnień wspólników powinny zostać następnie odpowiednio uwzględnione w umowie lub statucie spółki. Sama umowa założycielska nie zastępuje bowiem dokumentów ani formalności wymaganych przez przepisy prawa do utworzenia spółki i nabycia udziałów lub akcji.

Jakie są korzyści z zawarcia Founders Agreement?

Dobrze przygotowana umowa założycielska pozwala uniknąć wielu problemów, które często pojawiają się dopiero na późniejszych etapach rozwoju startupu.

Do najważniejszych korzyści należą:

  • JASNY PODZIAŁ ODPOWIEDZIALNOŚCI – każdy founder wie, za jakie zadania odpowiada i czego oczekują od niego pozostali.
  • OGRANICZENIE RYZYKA KONFLIKTÓW – najważniejsze zasady współpracy są ustalone jeszcze przed pojawieniem się sporów.
  • OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ – dokument pozwala zaplanować przeniesienie praw do kluczowych elementów projektu.
  • ZABEZPIECZENIE PRZED PRZEDWCZESNYM ODEJŚCIEM WSPÓLNIKA – odpowiednio skonstruowany vesting i mechanizmy good leaver/bad leaver ograniczają ryzyko pozostawienia udziałów u osób niezaangażowanych w rozwój firmy.
  • WIĘKSZA PRZEWIDYWALNOŚĆ PRZY POZYSKIWANIU INWESTORÓW – uporządkowane relacje właścicielskie i prawa do aktywów ułatwiają przygotowanie startupu do due diligence.
  • SPRAWNIEJSZE ZARZĄDZANIE – zasady podejmowania decyzji pomagają uniknąć blokowania działalności nad projketem.

Podsumowanie

Founders Agreement to dość istotny dokument w kontekście start-upów, który pozwala ustalić zasady współpracy między założycielami startupu już na początkowym etapie realizacji wspólnego przedsięwzięcia. Dzięki niej founderzy mogą określić swoje obowiązki, sposób podejmowania decyzji, zasady finansowania projektu oraz postępowania w sytuacjach takich jak odejście jednego z założycieli czy pojawienie się nowego inwestora. Warto zadbać o zawarcie takiej umowy jeszcze przed formalnym utworzeniem spółki, bowiem pozwala to uporządkować wzajemne ustalenia, ograniczyć ryzyko konfliktów i uniknąć wielu problemów w przyszłości. Należy jednak pamiętać, że umowa założycielska nie zastępuje umowy  spółki ani statutu spółki, a niektóre uzgodnienia wymagają późniejszego uwzględnienia w dokumentach spółki i dopełnienia odpowiednich formalności prawnych.

Autor ifirma.pl

Adrianna Glapiak

Autorka tekstów prawnych na ifirma.pl. Prawnik posiadająca wieloletnie doświadczenie w doradztwie prawnym oraz podatkowym. Na co dzień swoją wiedzę i doświadczenie poszerza dzięki pracy jako specjalista do spraw prawnych, a czas wolny poświęca na podnoszenie kwalifikacji w zakresie aspektów prawnych w e-commerce i social mediach oraz szeroko pojętym prawie autorskim.

Dodaj komentarz

Zachęcamy do komentowania naszych artykułów. Wyraź swoje zdanie i włącz się w dyskusje z innymi czytelnikami. Na indywidualne pytania (z zakresu podatków i księgowości) użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon – skontaktuj się z nami.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Administratorem Twoich danych osobowych jest IFIRMA S.A. z siedzibą we Wrocławiu. Dodając komentarz na blogu, przekazujesz nam swoje dane: imię i nazwisko, adres e-mail oraz treść komentarza. W systemie odnotowywany jest także adres IP, z wykorzystaniem którego dodałeś komentarz. Dane zostają zapisane w bazie systemu WordPress. Twoje dane są przetwarzane na podstawie Twojej zgody, wynikającej z dodania komentarza. Dane są przetwarzane w celu opublikowania komentarza na blogu, jak również w celu obrony lub dochodzenia roszczeń. Dane w bazie systemu WordPress są w niej przechowywane przez okres funkcjonowania bloga. O szczegółach przetwarzania danych przez IFIRMA S.A dowiesz się ze strony polityki prywatności serwisu ifirma.pl.

Może te tematy też Cię zaciekawią

Biuro rachunkowe - ifirma.pl
Napisz do nas lub zadzwoń +48 735 209 003