Handel antykami – jak otworzyć własny sklep?

×

Handel antykami – jak zacząć?

Założenie tego rodzaju działalności może być ekscytujące. Dostęp do tak pięknych przedmiotów z historią potrafi zachwycić, a często już sam proces ich zdobywania połączony z odwiedzaniem szczególnie interesujących miejsc, to dla przedsiębiorców może być prawdziwa zabawa.

Jednak, jak przy każdym biznesie, i tu niezbędne okazuje się posiadanie pewnej wiedzy oraz właściwego przygotowania.

Na początku warto skupić się na własnej świadomości i wiedzy odnoszącej się do tego obszaru. Istnieje wiele rodzajów staroci, które często niosą ze sobą również pokaźny ładunek historyczny. Dlatego też pomocne okazuje się zadbanie o wystarczającą wiedzę na temat poszczególnych rodzajów czy stylów, co umożliwi racjonalną ocenę samych antyków oraz tendencji pojawiających się w branży.

Skup antyków

Przy otwieraniu sklepu z antykami kluczowym elementem jest także wybór odpowiedniego źródła zaopatrzenia. Antyki można kupować w Polsce oraz za granicą. Można także skupować np. stylowe meble i inne przedmioty w komisach i odrestaurowywać je albo kupować z pobliskich targów staroci.

Starocie można więc nabywać naprawdę z wielu źródeł, takich jak aukcje, różnego rodzaju targi czy internet. Najlepiej postawić na jak najbardziej unikalny asortyment, niepowtarzalne perełki, które zarówno swoim wyglądem, jak i historią, przyciągną uwagę potencjalnych klientów.

Jak założyć działalność gospodarczą JDG sklep z antykami?

Działalność gospodarczą w zakresie handlu antykami zakłada się na takich samych zasadach, jak każdą inną firmę handlową.

Sam proces rejestracji JDG w urzędzie nie wiąże się z żadnymi opłatami.

Aby formalnie rozpocząć prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej, należy:

• Wypełnić formularz CEIDG-1 i złożyć online przez portal biznes.gov.pl. W formularzu wybiera się odpowiednie kody PKD oraz wskazać, kto zajmie się księgowością. W przypadku antyków warto rozważyć pomoc biura rachunkowego ze względu na specyficzne rozliczanie procedury VAT-marża.
• Zgłosić się do ZUS – wniosek o wpis do CEIDG jest jednocześnie zgłoszeniem przedsiębiorcy do ZUS-u, co upraszcza formalności startowe.
• Złożyć formularz VAT-R w urzędzie skarbowym, jeśli planujemy rejestrację jako podatnik VAT. Jest to szczególnie istotne w handlu antykami, gdyż pozwala na korzystanie ze wspomnianej procedury marży. Formularz można dołączyć do wniosku o wpis w CEIDG lub złożyć osobno, najpóźniej na dzień przed dokonaniem pierwszej sprzedaży.

Szczegółowo proces rejestracji firmy opisaliśmy w tym e-booku.

Sprzedaż antyków PKD działalność gospodarcza

Dla sprzedaży antyków można wybrać m.in następujące kody PKD:

• 47.79 – Sprzedaż detaliczna artykułów używanych;
• 47.79.A – Sprzedaż detaliczna używanych lub antykwarycznych książek;
• 47.79.B – Sprzedaż detaliczna antyków (działalności w zakresie sprzedaży detalicznej towarów (zarówno nowych, jak i używanych) osób trzecich, realizowanej przez domy aukcyjne oraz Internet, sklasyfikowanej w odpowiednich podklasach grupy 47.9).;
• 47.79.C – Sprzedaż detaliczna pozostałych artykułów używanych (sprzedaż odzieży używanej, mebli używanych, używanego sprzętu użytku domowego, pozostałych artykułów używanych).
• PKD 47.9 – Pośrednictwo w sprzedaży detalicznej: Grupa ta obejmuje pośrednictwo w zakresie wyspecjalizowanej i niewyspecjalizowanej sprzedaży detalicznej, polegające na kojarzeniu kupujących i sprzedających towary fizyczne za opłatą lub prowizją, bez dostarczania i przejmowania własności towarów będących przedmiotem pośrednictwa. Pośrednictwo może być wykonywane drogą elektroniczną (przez Internet, platformy cyfrowe, e-mail) lub w inny sposób (poprzez kontakt bezpośredni, obwoźnie, telefonicznie, drogą pocztową i tym podobne). Grupa ta obejmuje również:
  • działalność pośredników w sprzedaży detalicznej towarów używanych,
  • działalność domów aukcyjnych zajmujących się sprzedażą detaliczną zarówno nowych, jak i używanych towarów osób trzecich, w tym internetowych aukcji detalicznych.

Sklep z antykami a forma opodatkowania

Dla sklepu z antykami na JDG możliwe są trzy formy opodatkowania: skala podatkowa, podatek liniowy oraz ryczałt.

Skala podatkowa (12% i 32%): Opodatkowany jest dochód (przychód minus koszty). Pozwala na odliczanie kosztów od przychodu. Dodatkowym atutem jest kwota wolna od podatku (30 000 zł).

Podatek liniowy (19%): Podobnie jak przy skali, podatek płaci się od dochodu, ale stawka jest stała bez względu na wysokość zarobków. Tutaj, tak samo jak na skali podatkowej, przychód do opodatkowania można pomniejszać o koszty firmowe.

Ryczałt: Podatek wyliczany jest od kwoty sprzedaży, bez możliwości odliczania kosztów zakupu. Stawki ryczałtu określone są w art. 12 ustawy ryczałtowej. W zależności od modelu sprzedaży podatek ryczałtowy dla handlu antykami to 3% (sprzedaż), 8,5% od wynagrodzenia z tytułu pośrednictwa (np. prowizja uzyskana przez komisanta ze sprzedaży na podstawie umowy komisu).

Handel starociami – koszty

Wydatki ponoszone w działalności gospodarczej mogą obniżyć dochód do opodatkowania (z wyjątkiem ryczałtu) – są to tzw. koszty uzyskania przychodu (KUP). Zgodnie z ustawą o PIT, kosztami są wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodu lub zabezpieczenia źródła przychodów, o ile nie są wyłączone przez przepisy.

Przykładowe koszty, jakie może zaliczyć sklep z antykami w koszty firmowe (stacjonarny lub internetowy), to:

• zakup antyków, mebli, obrazów, porcelany i innych towarów handlowych;
• wyposażenie sklepu lub magazynu, np. regały, witryny, lady, oświetlenie, system alarmowy;
• materiały do konserwacji i zabezpieczania przedmiotów;
• koszty transportu i pakowania towarów;
• sprzęt IT i oprogramowanie do sprzedaży internetowej;
• stworzenie i utrzymanie sklepu internetowego oraz reklama online;
• czynsz za lokal, media i opłaty eksploatacyjne;
• telefon, internet, księgowość i obsługa płatności;
• koszty związane z samochodem wykorzystywanym w działalności;
• wynagrodzenia pracowników i składki ZUS;
• udział w targach staroci i wydarzeniach branżowych;
• szkolenia z wyceny, konserwacji lub sprzedaży antyków.

Lista kosztów jest otwarta – wydatkiem firmowym może być każdy koszt związany z prowadzeniem działalności, jeśli jest odpowiednio udokumentowany i ma związek z osiąganiem przychodów.

Czy sprzedaż antyków podlega VAT?

Dopóki przychód roczny nie przekroczy 240 tys. zł można korzystać ze zwolnienia z VAT. Po przekroczeniu tej kwoty należy zarejestrować się do podatku VAT składając formularz VAT-R do urzędu skarbowego.

Jeśli działalność jest otwierana w trakcie roku, limit zwolnienia z VAT należy obliczyć proporcjonalnie, czyli limitem zwolnienia z VAT będzie kwota obliczona wg wzoru: 240 000 × liczba dni prowadzenia działalności do końca roku/ liczbę dni w danym roku.

Uwaga! Na podstawie załącznika nr 12 do ustawy VAT wyłączone ze zwolnienia z VAT są “Antyki o wieku przekraczającym 100 lat – wyłącznie biżuteria artystyczna”- ex. 9706. Co oznacza, że handel tymi przedmiotami podlega pod obowiązek rejestracji do VAT już od ich pierwszej sprzedaży.

Opodatkowanie w systemie marży

W obrocie dziełami sztuki, przedmiotami kolekcjonerskimi i antykami możliwe jest stosowanie dwóch sposobów rozliczeń podatku VAT, tj. zasad ogólnych lub tzw. procedury marży, polegającej na opodatkowaniu VAT różnicy pomiędzy kwotą sprzedaży a kwotą nabycia, pomniejszonej o kwotę należnego podatku.

Przedsiębiorca może sam zdecydować, czy przy sprzedaży towarów używanych, takich jak antyki, zastosuje procedurę VAT marża, czy też opodatkuje transakcję na zasadach ogólnych.

• W przypadku procedury VAT marża podatek naliczany jest wyłącznie od osiągniętej marży, czyli różnicy pomiędzy ceną sprzedaży a ceną zakupu, jednak podatnik nie ma prawa do odliczenia VAT przy nabyciu towaru.
• Z kolei przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych VAT naliczany jest od całej wartości sprzedaży, ale przedsiębiorca może odliczyć VAT zapłacony przy zakupie towarów.

W większości przypadków stosowanie VAT-marży nie wymaga zawiadamiania urzędu skarbowego (z wyjątkiem specyficznych sytuacji dotyczących dzieł sztuki, gdzie zgłoszenie jest ważne przez dwa lata). Kluczowe jest natomiast posiadanie dokumentacji jednoznacznie potwierdzającej charakter nabycia.

Z rozwiązania tego mogą korzystać wszyscy podatnicy, w tym prowadzący komisy czy lombardy, niezależnie od głównego profilu swojej działalności.

Szczegółowo to zagadnienie opisaliśmy w artykule: Faktura VAT marża – kiedy ma zastosowanie? Jak wygląda rozliczenie?

Zasady VAT marża

Jeżeli podatnik nabył antyki w inny sposób niż import spoza UE, sprzedaż w systemie VAT marża jest dopuszczalna pod warunkiem, że spełnione są łącznie następujące przesłanki:

1. antyki zostały nabyte w celu odprzedaży,
2. sprzedający nabył antyki od:
   • osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, lub niebędącej podatnikiem podatku od wartości dodanej;
   • podatników, o których mowa w art. 15 ustawy o VAT, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2, art. 113 lub art. 113a ustawy o VAT;
   • podatników, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana zgodnie z art. 120 ust. 4 i 5 ustawy o VAT;
   • podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 43 ust. 1 pkt 2, art. 113 lub art. 113a ustawy o VAT;
   • podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 120 ust. 4 i 5 ustawy o VAT, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach.

Jeżeli powyższe przesłanki zostaną spełnione (czyli w skrócie: antyki zostały zakupione celem odsprzedaży od osoby zwolnionej z podatku VAT), to dokonując sprzedaży antyków, przedsiębiorca ma prawo zastosować procedurę VAT-marża. W przeciwnym wypadku sprzedaż antyków będzie opodatkowana na zasadach ogólnych.

Sprawdź, czy żeby zastosować VAT marża dla towarów używanych, potrzebny jest dokument zakupu?

Zmiany w procedurze VAT marża: import antyków od 01.01.2025

Od 1 stycznia 2025 import do Polski dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków jest objęty obniżoną stawką VAT w wysokości 8%.

Jednocześnie ustawa o VAT wyłącza możliwość stosowania procedury VAT marża do towarów, których import został opodatkowany stawką obniżoną.

Oznacza to, że ustawowe objęcie importu antyków obniżoną stawką 8% automatycznie uniemożliwia sprzedaż tych towarów w procedurze VAT marża.

A zatem od 01.01.2025 importowane antyki muszą być sprzedawane na zasadach ogólnych, czyli z naliczeniem VAT od całej wartości sprzedaży. Jednocześnie przysługuje prawo do odliczenia VAT zapłaconego przy imporcie, czego wcześniej przy procedurze marży nie było.

Przeczytaj, jak ustalić VAT marżę, kiedy towar używany zakupiono przez portal zakupowy.

Kasa fiskalna

Dla sprzedaży antyków, zastosowanie mają ogólne zasady dotyczące kasy fiskalnej. Zwolnienie z kasy rejestrującej przysługuje dopóki nie będzie przekroczony roczny limit ze sprzedaży dla osób prywatnych w wysokości 20.000 zł. Po przekroczeniu tej kwoty, aby móc dalej korzystać ze zwolnienia z kasy fiskalnej, dostawa towarów musi odbywać się w systemie wysyłkowym (pocztą lub przesyłkami kurierskim), całą płatność należy przyjmować bezgotówkowo, a z ewidencji dowodów musi wynikać jakiej konkretnie czynności dotyczyła dana transakcja i na czyją rzecz została dokonana (dane nabywcy, w tym jego adres).

Sprawdź: Kasy fiskalne w działalności gospodarczej – wszystko co powinieneś wiedzieć

W przypadku transakcji B2B nie ma obowiązku posiadania kasy fiskalnej.

NDG a sprzedaż antyków

Sprzedaż antyków może być prowadzona w ramach działalności nierejestrowanej (NDG), ponieważ tego rodzaju działalność nie należy do zawodów regulowanych ani nie wymaga prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców. Oznacza to, że możliwe jest korzystanie z formy działalności nierejestrowanej.

W praktyce oznacza to, że dopóki kwartalny przychód nie przekroczy 225% minimalnego wynagrodzenia — czyli w 2026 roku kwoty 10 813,50 zł — nie ma obowiązku rejestrowania firmy ani sklepu z antykami.

Natomiast po przekroczeniu tego limitu, należy w ciągu 7 dni zarejestrować działalność gospodarczą.

Sprzedaż kolekcji prywatnej: czy musi być działalność gospodarcza?

Sprzedaż prywatnej kolekcji nie wymaga zakładania działalności gospodarczej, o ile ma charakter okazjonalny, a przedmioty są zbywane po upływie pół roku od nabycia – w takim przypadku zysk jest całkowicie wolny od podatku PIT.

W sytuacji sprzedaży przed upływem sześciu miesięcy od nabycia, powstaje obowiązek rozliczenia dochodu w zeznaniu rocznym PIT-36, jednak nadal bez konieczności rejestrowania firmy, o ile działanie nie ma cech profesjonalnego handlu.

Obowiązek założenia działalności gospodarczej pojawia się wtedy, gdy sprzedaż staje się zorganizowana, ciągła i nastawiona na systematyczny zarobek, wykraczając poza ramy hobbystycznego zarządzania prywatnym majątkiem.

Rozwinięcie tego zagadnienia znajdziemy w artykule: Sprzedaż elementów kolekcji prywatnej a PIT

Czy sklep z antykami musi korzystać z KSeF?

Tak. Od 1 kwietnia 2026 roku obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych w systemie KSeF objął już większość przedsiębiorców. Jeśli sklep sprzedaje antyki innym firmom (B2B), prawie każda taka faktura musi przejść przez system KSeF.

Co ważne, KSeF obejmuje także faktury wystawiane w procedurze VAT marża, która jest często stosowana przy sprzedaży antyków, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i towarów używanych. Oznacza to, że takie faktury również trzeba wysyłać do KSeF.

Faktura VAT marża dla antyków wygląda inaczej niż zwykła faktura VAT. Nie pokazuje stawki VAT ani kwoty podatku. Na dokumencie nie trzeba też podawać ceny netto czy wartości sprzedaży netto. Taka faktura obok podstawowych elementów powinna zawierać oznaczenie “procedura marży – przedmioty kolekcjonerskie i antyki”.

Mimo uproszczonej formy, taka faktura nadal musi zostać poprawnie wystawiona i przesłana do KSeF.

Sprawdź: KSeF 2027 – co zmieni się, kogo dotyczyć będzie ostatni z etapów wdrożenia KSeF

Wymagania

Sprzedaż antyków w Polsce co do zasady nie wymaga posiadania specjalnej licencji ani zezwolenia. Należy jednak uwzględnić określone przepisy prawne, szczególnie w sytuacji, gdy oferowane przedmioty mogą zostać uznane za zabytki.

W przypadku obrotu przedmiotami posiadającymi wartość historyczną lub artystyczną zastosowanie mogą mieć przepisy dotyczące ochrony zabytków i dziedzictwa kulturowego. Sprzedawca powinien więc upewnić się, że dany przedmiot nie podlega ograniczeniom wynikającym z obowiązujących regulacji.

Ponadto wywóz antyków lub innych dóbr o charakterze zabytkowym poza granice Polski może wymagać uzyskania odpowiedniego pozwolenia, w tym zgody konserwatora zabytków, aby zapobiec nielegalnemu wywozowi dóbr kultury.

Rynek dzieł sztuki i antyków w 2025

Główny Urząd Statystyczny informuje, że:

• „W 2025 r. wartość sprzedaży dzieł sztuki i antyków w Polsce wyniosła 544,6 mln zł, w tym 81,4% stanowiła sprzedaż dzieł z dziedziny malarstwa (443,1 mln zł). Spadek wartości sprzedaży w tej dziedzinie (o 18,2%) miał kluczowe znaczenie dla dynamiki całego rynku dzieł sztuki. Biorąc pod uwagę kanały sprzedaży, największy spadek wartości sprzedaży odnotowano w placówkach handlowych (o 63,1 mln zł, tj. 29,1%) W 2025 r. działalność na rynku dzieł sztuki w Polsce prowadziło 185 podmiotów (w 2024 r. – 188). Ponad połowa podmiotów (58,9%) zajmowała się wyłącznie sprzedażą dzieł sztuki i antyków, a 41,1% prowadziło dodatkowo działalność wystawienniczą”.
• „W 2025 r. wartość sprzedaży dzieł sztuki i antyków wyniosła 544,6 mln zł”.
• „Dwie trzecie (66,8%) ogólnej kwoty sprzedaży dzieł sztuki i antyków uzyskano poprzez aukcje – 363,9 mln zł (o 9,9% mniej niż w 2024 r.), w tym z aukcji internetowych – 55,0 mln zł (o 5,0% mniej niż w 2024 r.)”.
• „Wartość sprzedaży dzieł sztuki i antyków uzyskana w placówkach handlowych wyniosła 154,2 mln zł (28,3% ogólnej kwoty sprzedaży)”.
• „Za pośrednictwem Internetu (np. sklepy internetowe, platformy sprzedażowe, ale bez sprzedaży w ramach aukcji internetowych) sprzedano dzieła sztuki i antyki za kwotę 21,4 mln zł”.