Zwolnienie z VAT dla dostaw obronnych w ramach SAFE – kto i na jakich zasadach skorzysta?

×

Instrument SAFE

Rada UE w dniu 27 maja 2025 r. wydała rozporządzenie 2025/1106 ustanawiające Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy („instrument SAFE”) poprzez Wzmocnienie Europejskiego Przemysłu Obronnego (dalej: „rozporządzenie SAFE”).

Instrument SAFE to proponowane unijne wsparcie finansowe w postaci pożyczek na zbrojenia (produkcję przemysłową w sektorze obronnym) dla państw członkowskich.

Rozporządzenie SAFE weszło w życie 29 maja 2025 roku.

SAFE i zwolnienie z VAT w sektorze obronnym – o co chodzi i kogo dotyczy?

Instrument SAFE przewiduje zwolnienie z VAT na zakup sprzętu i usług obronnych finansowanych z tych środków. Zwolnienie to wynika z przepisów unijnych dotyczących podatku VAT.

Zwolnienie z podatku VAT obejmuje sprzedaż produktów, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów oraz import spoza Unii Europejskiej, pod warunkiem że dotyczą one produktów związanych z obronnością oraz są finansowane ze środków pochodzących z pożyczki w ramach instrumentu SAFE.

Prezydenckie weto dla SAFE a zwolnienie z VAT

Weto prezydenta RP wobec polskiej ustawy wdrażającej SAFE ograniczyło możliwość korzystania ze środków unijnych w ramach tego programu.

W odpowiedzi rząd przyjął 13 marca 2026 r. uchwałę „Program Polska Zbrojna”, która upoważnia ministrów obrony i finansów do podpisania umowy dotyczącej instrumentu SAFE.

Oznacza to, że Polska może realizować SAFE i korzystać ze zwolnienia z VAT przy transakcjach finansowanych tym instrumentem, pod warunkiem spełnienia wymogów formalnych i posiadania odpowiednich świadectw zwolnienia.

Zaznaczmy tutaj, że weto prezydenta dotyczy polskiej ustawy organizującej krajowy mechanizm (np. sposób uruchamiania i dystrybucji środków), ale nie zmienia treści Rozporządzenia SAFE. Bez zmian pozostaje zatem sama treść zwolnienia z VAT, która ma następujące brzmienie:

“Do celów niniejszego rozporządzenia dostawy, wewnątrzwspólnotowe nabycia i przywóz produktów związanych z obronnością lub innych produktów do celów obronnych dokonywane w ramach zamówień wspieranych ze środków instrumentu SAFE są zwolnione z podatku od wartości dodanej (VAT) mającego zastosowanie na mocy dyrektywy 2006/112/WE. Zwolnienie jest z odliczeniem VAT zapłaconego na poprzednim etapie”.

Podstawy prawne: oficjalne objaśnienia Ministerstwa Finansów

W dniu 9 marca 2026 Ministerstwo Finansów wydało objaśnienia podatkowe w sprawie zwolnienia VAT dla produktów obronnych z funduszy SAFE.

Objaśnienia dotyczą zasad stosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (VAT) dostaw produktów związanych z obronnością lub innych produktów do celów obronnych dokonywanych w ramach umów wynikających z zamówień wspieranych ze środków Instrumentu na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (dalej: „instrument SAFE”).

W treści objaśnień podaje się, że Rozporządzenie SAFE, jako akt prawa wtórnego Unii Europejskiej, ma charakter wiążący i jest stosowane bezpośrednio, bez potrzeby transpozycji do prawa krajowego.

Warto wiedzieć, że Objaśnienia podatkowe nie są źródłem prawa i nie wiążą urzędów skarbowych. Chronią jednak podatników, którzy się do nich zastosowali. Nie ma obowiązku ich stosowania, ale zastosowanie zapewnia ochronę.

Poniższy tekst opracowaliśmy na podstawie objaśnień podatkowych.

Kto może skorzystać ze zwolnienia z VAT dla dostaw obronnych?

Zgodnie z art. 20 ust. 1 rozporządzenia SAFE dostawy wewnątrzwspólnotowe nabycia i import produktów związanych z obronnością lub innych produktów do celów obronnych dokonywane w ramach umów wynikających z zamówień wspieranych ze środków instrumentu SAFE są zwolnione od podatku od wartości dodanej (VAT). Jest to zwolnienie z prawem do odliczenia VAT zapłaconego na poprzednim etapie.

Zwolnienie z VAT w ramach SAFE dotyczy tylko ostatniego etapu sprzedaży – czyli sytuacji, gdy finalny dostawca sprzedaje produkt bezpośrednio końcowemu odbiorcy (uprawnionemu podmiotowi). Wcześniejsze etapy, czyli sprzedaż między poddostawcami a finalnym dostawcą, nie są objęte tym zwolnieniem.

Firmy działające na tych wcześniejszych etapach (poddostawcy) rozliczają VAT na normalnych zasadach – mogą odliczać podatek naliczony. Tak samo finalny dostawca może odliczyć VAT z faktur od swoich poddostawców. Dzięki temu VAT w całym łańcuchu dostaw pozostaje neutralny (nie zwiększa faktycznego kosztu).

Przykład 1.

Podmiot A zamierza kupić okręt podwodny korzystając z pożyczki SAFE. Umowę na zakup tego okrętu Podmiot A podpisuje ze Spółką X (dostawcą okrętu). Spółka X dokonuje zakupu elementów niezbędnych do budowy okrętu, m. in. podpisała umowę ze Spółką Y na dostarczenie silnika okrętowego.

Zwolnienie od VAT na podstawie art. 20 rozporządzenia SAFE może być zastosowane tylko przez Spółkę X w odniesieniu do dostawy okrętu podwodnego pod warunkiem, że Podmiot A, który zamierza kupić okręt, przekaże Spółce X świadectwo zwolnienia z VAT. Transakcja pomiędzy Spółką X a Spółką Y – dostawa silnika okrętowego – będzie opodatkowana na zasadach ogólnych według stawki właściwej dla danego towaru (w przypadku silnika zastosowanie ma stawka 23%).

Katalog towarów i usług objętych zwolnieniem z VAT SAFE

Zwolnienie z VAT dla transakcji przysługuje pod warunkiem, że ich przedmiotem są produkty związane z obronnością lub inne produkty do celów obronnych, jak:

• kategoria pierwsza: amunicja i pociski rakietowe; systemy artyleryjskie, w tym zdolności do precyzyjnych głębokich uderzeń; zdolności w zakresie walki naziemnej i ich systemy wsparcia, w tym wyposażenie żołnierzy i broń piechoty; małe drony (klasa NATO 1) i powiązane systemy antydronowe; ochrona infrastruktury krytycznej; cyberbezpieczeństwo; oraz mobilność wojskowa, w tym kontrmobilność,
• kategoria druga: nawodne i podwodne; drony inne niż małe (klasy NATO 2 i 3) i powiązane systemy antydronowe; czynniki warunkujące potencjał sił, takie jak między innymi strategiczny transport powietrzny, tankowanie w powietrzu, systemy C4ISTAR, a także zasoby kosmiczne i usługi kosmiczne; ochrona aktywów kosmicznych; sztuczna inteligencja i walka elektroniczna.

W świetle przepisów rozporządzenia SAFE, produktami związanymi z obronnością są towary, usługi i roboty budowlane jak np.:

• wyposażenie wojskowe, w tym wszelkie jego części, komponenty lub podzespoły,
• newralgiczne wyposażenie, w tym wszelkie jego części, komponenty lub podzespoły,
• roboty budowlane, dostawy i usługi bezpośrednio związane z wyposażeniem, którym mowa w ww. tiret, w przypadku wszelkich elementów związanych z jego okresem funkcjonowania,
• roboty budowlane i usługi do szczególnych celów wojskowych lub newralgiczne roboty budowlane lub usługi.

Natomiast innymi produktami do celów obronnych są wszelkie towary, usługi i roboty budowlane inne niż te powyżej, które są niezbędne lub przeznaczone do celów obronnych.

Warunki zwolnienia z VAT SAFE

Aby uzyskać zwolnienie z VAT, dostawca produktów obronnych musi posiadać specjalne zaświadczenie o zwolnieniu z VAT wypełnione przez nabywcę, potwierdzone przez władze kraju nabywającego w ramach programu SAFE. Wzór takiego zaświadczenia znajduje się w załączniku do rozporządzenia SAFE.

Zwolnienie z VAT dotyczy tylko tych transakcji (sprzedaży, zakupów w UE i importu), które są realizowane w ramach zamówień finansowanych z programu SAFE. Oznacza to, że muszą być one opłacane ze środków pochodzących z pożyczki udzielonej państwu członkowskiemu przez Unię Europejską.

Zwolnienie nie obejmuje transakcji finansowanych środkami innymi niż pochodzące z udzielonej pożyczki SAFE, np. środkami krajowymi.

Przykład 2.

Podmiot A kupuje 3 wozy bojowe i 1 terenowy samochód ciężarowy. Wozy (75% wartości) są finansowane z SAFE, a samochód ze środków krajowych.

Zwolnieniem od VAT zostanie objęta wyłącznie dostawa 3 wozów bojowych. Dostawa terenowego samochodu ciężarowego powinna być opodatkowania VAT zgodnie z zasadami ogólnymi (z zastosowaniem właściwej stawki VAT, w przypadku samochodu ciężarowego zastosowanie ma stawka 23%).

Przykład 3.

Podmiot A, dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia (WNT) 6 dronów od dostawcy z UE. Zakup 4 dronów jest finansowany z pożyczki SAFE. Z kolei pozostałe 2 drony, opłacone ze środków krajowych.

Zwolnienie od VAT będzie mogło mieć zastosowanie w odniesieniu do WNT 4 dronów finansowanych z pożyczki SAFE. Nabycie (w ramach WNT) 2 dronów opłaconych ze środków krajowych podlegać będzie opodatkowaniu VAT na ogólnych zasadach (z zastosowaniem właściwej stawki VAT, w przypadku dronów zastosowanie ma stawka 23%).

Jeśli dana transakcja nie spełnia warunków zwolnienia, powinna być opodatkowana VAT na zasadach ogólnych. Jeżeli dopiero po sprzedaży okaże się, że zwolnienie zostało zastosowane niesłusznie, obowiązek zapłaty VAT spoczywa na nabywcy – w kraju, w którym miała miejsce dostawa. Sprzedawca nie musi w takiej sytuacji rozliczać VAT, pod warunkiem że posiadał prawidłowo wypełnione i potwierdzone świadectwo zwolnienia.

Przykład 4.

Podmiot A kupuje 10 generatorów i 10 akumulatorów, przedstawiając sprzedawcy świadectwo zwolnienia z VAT potwierdzające finansowanie wszystkich towarów w ramach instrumentu SAFE. Sprzedawca przy dostawie tych towarów, stosuje zwolnienie z VAT.

Po weryfikacji, Podmiot A stwierdza, że akumulatory nie kwalifikują się do zwolnienia, ponieważ nie zostały opłacone ze środków pożyczki SAFE.

Dostawa akumulatorów podlega więc VAT 23%, a podatek od niej płaci Podmiot A. Sprzedawca nie musi rozliczać VAT ani korygować faktury.

Dokumentowanie (fakturowanie) i ewidencjonowanie transakcji

Do faktur za dostawy produktów obronnych w ramach programu SAFE należy stosować ogólne zasady wystawiania faktur.

Jeśli sprzedaż jest zwolniona z VAT, na fakturze trzeba podać podstawę prawną tego zwolnienia. W praktyce przy dostawach produktów obronnych finansowanych z pożyczki SAFE warto dodać na fakturze oznaczenie „SAFE” albo wskazać odpowiedni przepis (art. 20 rozporządzenia SAFE).

Takie transakcje, dla potrzeb JPK_VAT należy traktować jak dostawy towarów na terytorium kraju zwolnione. Należy je zatem wykazać zarówno w części ewidencyjnej, jak i w deklaracyjnej JPK_VAT z deklaracją, jako dostawy na terytorium kraju zwolnione od podatku.

Odliczenie VAT na poprzednim etapie mimo zwolnienia

Co do zasady, przy sprzedaży zwolnionej z VAT podatnik nie ma prawa do odliczenia VAT naliczonego na wcześniejszym etapie. Ma to zapobiegać sytuacji, w której końcowy zakup nie byłby opodatkowany (nieopodatkowaniu ostatecznej konsumpcji).

W przypadku dostaw realizowanych w ramach programu SAFE obowiązuje jednak wyjątek od tej zasady. Mimo zastosowania zwolnienia z VAT, podatnik zachowuje prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z tymi transakcjami (art. 20 ust. 1 rozporządzenia SAFE) zapłaconego na poprzednim etapie.

Przykład 3.

Podmiot A kupił od Podmiotu B silniki do rakiet balistycznych, objęte VAT 23%, i wykorzystał je do produkcji rakiet. Następnie sprzedał rakiety uprawnionemu podmiotowi, korzystając ze zwolnienia z VAT na podstawie rozporządzenia SAFE. Zakup jest finansowany z instrumentu SAFE, a dostawca ma świadectwo zwolnienia z VAT. W efekcie Podmiot A może odliczyć VAT zapłacony przy zakupie silników.

Zwolnienie z VAT dla takich dostaw nie wymaga stosowania proporcji z art. 90 ustawy o VAT (sprzedaż mieszana), ponieważ podatek naliczony podlega pełnemu odliczeniu.

Pełna treść objaśnień podatkowych tutaj.