Umowa o dzieło

Zgodnie z art. 627 kodeksu cywilnego umowa o dzieło jest to umowa na podstawie której przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Dziełem tym jest określony przez strony rezultat ( efekt ).
Rezultatem może być konkretny obiekt materialny np. meble, ogrodzenie budynku, uszycie ubrania jak i określone dobro niematerialne np. program komputerowy, projekt architektoniczny, sporządzenie bilansu czy utwór publicystyczny albo organizacja koncertu.
W odróżnieniu od umowy o pracę umowa o dzieło pozostawia wykonawcy swobodę jeżeli chodzi o czas i miejsce wykonywania dzieła. Osoba zatrudniona nie podlega bezpośrednio poleceniom swojego przełożonego i sama decyduje o sposobie wykonania dzieła.
Natomiast zleceniodawca ma obowiązek zapewnić zleceniobiorcy wynagrodzenie a także bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

Co powinno być zawarte w umowie o dzieło
-W umowie o dzieło należy przede wszystkim określić strony umowy.
-Umowa powinna też zawierać dokładny opis zamawianego dzieła.
-Powinien być też określony zakres współpracy.
-Należy też podać datę i miejsce sporządzenia umowy.
-Ponieważ umowa o dzieło jest umową odpłatną należy podać wysokość wynagrodzenia oraz termin a także sposób zapłaty.
-Można podać też kto dostarcza materiały i kto ponosi ich koszt.
-Powinny być też własnoręczne podpisy obu stron.

Umowa o dzieło a składki ZUS
Umowa o dzieło jest dla pracodawców atrakcyjną forma zatrudnienia ponieważ nie odprowadza się od niej składek ZUS.
Obowiązek ubezpieczenia z tytułu umowy o dzieło powstaje jednak w dwóch przypadkach:
– gdy umowę zawiera się z własnym pracodawcą
– gdy umowa o dzieło jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy.

Jeżeli umowa o dzieło jest zawarta z pracodawcą lub jest wykonywana na rzecz podmiotu, z którym wykonawca pozostaje w stosunku pracy, jest ona traktowana jak umowa o pracę. W takiej sytuacji płatnik musi naliczyć i opłacić składki na ubezpieczenie społeczne, składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Koszty uzyskania przychodu przy umowie o dzieło
Przy podpisywaniu umowy o dzieło ważne jest ustalenie kosztów uzyskania przychodów.
W przypadku osobistego wykonania prac na podstawie umowy o dzieło czy umowy zlecenia określa się koszt uzyskania przychodu w wysokości 20 procent uzyskanego przychodu.
Natomiast koszty uzyskania przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów z praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów lub rozporządzenia przez nich tymi prawami wynoszą 50 procent. Czyli, twórcy zatrudnieni na podstawie umowy o dzieło nie otrzymują wynagrodzenia za wykonanie dzieła (utworu) tylko za przeniesienie praw do utworu ( umowa zbycia praw autorskich, licencja). W umowie o dzieło określone są warunki na których twórca wykona dzieło, a także termin w którym przeniesie prawa autorskie do wykonanego przez siebie dzieła. Wynagrodzenie jest wypłacane za prawa autorskie.
Koszty w wysokości 50 proc. mogą być zastosowane, gdy jednocześnie wystąpią dwie okoliczności -po pierwsze musi istnieć utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych -po drugie twórca musi udzielić odpłatnie licencji zamawiającemu na korzystanie z danego utworu albo twórca dokona innego odpłatnego rozporządzania przysługującymi mu majątkowymi prawami autorskimi do utworu. Jeżeli chodzi o licencję na korzystanie z autorskich praw majątkowych do utworu to musi ona zostać udzielona w formie pisemnej. Natomiast rozporządzanie majątkowymi prawami autorskimi umożliwia twórcy zawieranie umów dotyczących prawa autorskiego do utworu -przeniesienie praw autorskich. I jeśli chodzi o przeniesienie praw autorskich na nabywcę to powinno to być również sporządzone w formie pisemnej umowy.
Wszystko to jest uregulowane w ustawie z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wg tej ustawy „ przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór)”.
Powyższa ustawa podaje, że w szczególności są to utwory:
-wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe), -plastyczne, fotograficzne, lutnicze, wrornictwa przemysłowego, -architektoniczne, urbanistyczne, -muzyczne i słowno-muzyczne, -sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne oraz audiowizualne (w tym filmowe). Przykładem utworu chronionego prawami autorskimi może być zarówno napisanie książki, artykułu, programu komputerowego czy wykonanie jakiegoś projektu a także stworzenie utworu muzycznego. Natomiast wg ustawy przedmiotu prawa autorskiego nie stanowią: -akty normatywne lub ich urzędowe projekty, -urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole, -opublikowane opisy patentowe lub ochronne a także proste informacje prasowe.
Badania lekarskie i szkolenia BHP przy umowie o dzieło
O tym czy skierować zleceniobiorcę na badania lekarskie decyduje pracodawca. Decyzja ta jest uzależniona od rodzaju wykonywanej pracy przez osobę zatrudnioną na podstawie umowy o dzieło czy umowy zlecenia.
Potwierdziła to Państwowa Inspekcja Pracy w stanowisku Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy z lipca 2007 r. ( nr GNP/426/4560-364/07/PE ).
Cyt: „ Główny Inspektorat Pracy uważa, że wszystko zależy od rodzaju pracy. Jeżeli zagrożenia związane z warunkami pracy lub jej przebiegiem są na tyle duże, że nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne z odpowiednim stanem zdrowia i przeszkoleniem bhp, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilną aby poddała się
badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. Przy czym pracodawca może stwierdzić, że ze względu na zagrożenia na danym stanowisku pracy będzie zalecał wykonanie przez zleceniobiorcę tylko jednego z tych obowiązków, np. instruktażu stanowiskowego.”
Takie samo stanowisko potwierdzone jest także przez orzecznictwo ( wyrok Sądu Najwyższego z 25 września 1974 r. , II CR 493/74 ).
Jeżeli chodzi o koszty związane z przeprowadzeniem badań lekarskich i szkoleń bhp osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych nie są określone w kodeksie pracy, dlatego najlepiej jest tę kwestię ująć w zawartej z pracownikiem umowie cywilnoprawnej. Czyli w umowie tej określić należy kto ponosi koszty badań i szkoleń bhp, czy będzie to zleceniodawca czy zleceniobiorca.

Plusy i minusy umowy o dzieło dla zleceniodawcy
Plusem jest to, że:
-od umowy o dzieło nie odprowadzamy składek ZUS;
-naliczany jest koszt uzyskania przychodu minimum 20 procent bez względu na wydatki ponoszone przez zatrudnionego.
Minusem natomiast jest to, że:
-przy umowie o dzieło pracownik nie może się ubiegać o dodatkowe świadczenia;
-pracodawca nie ma bezpośredniej kontroli nad zadaniami jakie wykonuje pracownik, jak to jest w przypadku umowy o pracę.

Plusy i minusy umowy o dzieło dla zleceniobiorcy
Plusem są:
-wyższe zarobki;
-oraz swoboda co do miejsca i czasu pracy.
Minusem natomiast jest:
-brak prawa do niektórych świadczeń przewidzianych przez prawo pracy np. urlopu wypoczynkowego czy innych dni wolnych;
-także brak niektórych świadczeń socjalnych np. po zakończonej umowie o dzieło nie można dostać zasiłku dla bezrobotnych; nie można korzystać z bezpłatnej służby zdrowia bo taka osoba nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu; umowa o dzieło nie liczy się do emerytury i renty ponieważ nie jest odprowadzana składka na ubezpieczenie emerytalne i rentowe;nie można korzystać ze zwolnienia lekarskiego ponieważ nie jest się zgłoszonym do ubezpieczenia chorobowego.

Rozwiązanie umowy o dzieło
Od umowy o dzieło można odstąpić. Może to zrobić zarówno przyjmujący zamówienie jak i zamawiający. Przyczyny które mogą to spowodować mogą być różne.
Może to być np. spowodowane niedotrzymaniem terminu, wadliwym wykonaniem dzieła czy podwyższeniem wynagrodzenia przy czym podwyższenie wynagrodzenia musi być znaczne. Przy znacznym podwyższeniu wynagrodzenia zamawiający może odstąpić niezwłocznie gdy dowie się o podwyżce tego wynagrodzenia. Wtedy musi on jednak zapłacić przyjmującemu zamówienie odpowiednią część wynagrodzenia za wykonaną już pracę.
Jeżeli następuje opóźnienie prac, czyli przyjmujący zamówienie nie ukończy prac w wyznaczonym w umowie terminie albo terminach wtedy zamawiający może odstąpić od zawartej umowy. Zamawiający nie musi też wyznaczać przyjmującemu zamówienie dodatkowego terminu.
Jeśli dzieło zostanie wykonane wadliwie to można też odstąpić od umowy ale dopiero po wcześniejszym wezwaniu przyjmującego zlecenie aby dokonał zmian. Zostaje wyznaczony dodatkowy termin na prawidłowe wykonanie dzieła, a jeżeli w tym terminie wady te nie zostaną usunięte można dopiero odstąpić od umowy.
Ważne!
Wg art. 639 kodeksu cywilnego zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo, że dzieło nie zostało wykonane, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego. W takim przypadku zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.

Małgorzata Michalak

Zostaw
komentarz

Nasi eksperci również chętnie
uczestniczą w dyskusji i odpowiadają
na Wasze komentarze.

Darmowy e-book z poradami księgowymi