Blog ifirma.pl

Jak rozliczać tantiemy w działalności gospodarczej. Omówienie na przykładach

|
|
7 minut czytania
Zastanawiasz się jak rozliczyć tantiemy w działalności gospodarczej? Dobrze trafiłeś, w dzisiejszym artykule opiszemy ten temat.
Biuro rachunkowe - ifirma.pl

Jak się okazuje znajomość ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych (UPAPP) może być potrzebna również osobom, które prowadzą działalność gospodarczą. W praktyce tematy związane z rozliczaniem przychodów z praw autorskich i praw pokrewnych budzą wiele emocji. Dzisiaj zajmiemy się rozliczaniem tantiem w działalności gospodarczej.

Ustawa o prawach autorskich

Zanim przejdziemy do zasadniczego tematu napiszemy kilka słów na temat praw autorskich, które mogą być pomocne dla lepszego zrozumienia tematu.

  Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, będą to w szczególności: utwory muzyczne, książki, artykuły, prace naukowe, programy komputerowe, filmy, spektakle, występy artystyczne, wzory przemysłowe i wiele innych 
  Twórcy przysługuje wyłączne prawo do utworu i wypłaty wynagrodzenia za korzystanie z utworu  
  Twórca może przenieść prawa autorskie na podstawie umowy  
  Korzystanie z utworów jest dopuszczalne tylko na własny użytek  
  W celach dydaktycznych i naukowych wolno zamieszczać drobne utwory lub ich fragmenty w podręcznikach a twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia z tego tytułu  

Co to są tantiemy?

Ustawa o prawach autorskich nie zawiera definicji tantiem, jednak pewne zapisy mogą wskazywać, że opisują właśnie tantiemy, mowa jest o wynagrodzeniu za korzystanie z utworu lub z tytułu jego sprzedaży.

Jeżeli wynagrodzenie twórcy zależy od wysokości wpływów z korzystania z utworu, twórca ma prawo do otrzymania informacji i wglądu w dokumenty, które pozwolą na określenie wysokości tego wynagrodzenia  
Jeżeli wynagrodzenie twórcy jest określone procentowo od ceny sprzedaży utworu, a cena ta ulega podwyższeniu, twórcy należy się umówiony procent od egzemplarzy sprzedanych po podwyższonej cenie  
Potocznie tantiemy należy rozumieć, jako wypłatę wynagrodzenia dla twórcy z tytułu korzystania z utworu, przykładowo w środkach masowego przekazu czy na organizowanych imprezach  
Wypłata tantiem może być zryczałtowana lub procentowa od sprzedanych utworów  
Tabela wynagrodzeń z tantiem jest ustalana przez Komisję Prawa Autorskiego  

W praktyce bardzo często toczą się spory o wypłatę tantiem, szczególnie w dobie Internetu, gdzie powszechną praktyką stało się publikowanie wszelkiego rodzaju twórczości. Natomiast twórcy skarżą się na lukę w przepisach, w tym obszarze. Podobnież ma się to zmienić, trwają już prace nad zmianą ustawy UPAPP. Na ile skuteczne będą te zmiany będzie można ocenić dopiero po wejściu przepisów w życie. Nas jednak najbardziej będzie interesował temat rozliczania tantiem w działalności gospodarczej.

Rozliczanie tantiem w działalności gospodarczej

Co do rozliczania tantiem w działalności gospodarczej, to niestety nie ma jednolitego stanowiska organów podatkowych w tym temacie. W jednych interpretacjach pojawia się podejście, że będą one stanowiły przychody z działalności gospodarczej a w innych, że to przychody z praw autorskich i powinny być rozliczone poza działalnością gospodarczą. Na potwierdzenie przywołamy interpretację nr 0115-KDWT.4011.19.2019.2.WM z dnia 27.01.2020 r., w której opisana jest następująca sytuacja. Osoba prowadząca działalność gospodarczą przetłumaczyła książkę na język angielski w ramach działalności i z tego tytułu otrzymała wynagrodzenie. Dodatkowo otrzymuje opłaty licencyjne od sprzedanych egzemplarzy tej książki. Pytanie dotyczyło, czy tantiemy mogą być rozliczane poza działalnością, jako przychody z praw autorskich i czy można do tego rozliczenia zastosować 50% koszty uzyskania przychodów. Dyrektor Krajowej Informacji skarbowej (KIS) uznał, że takie przychody należy rozpoznać w działalności gospodarczej i nie będą tu miały zastosowania 50% koszty uzyskania przychodów. W innej interpretacji nr 0114-KDIP3-1.4011.382.2019.1.MJ z dnia 10.10.2019 r. zapytanie dotyczyło tantiem uzyskiwanych w związku ze sprzedażą książek w postaci cyfrowej. W tej interpretacji dyrektor KIS przychylił się do stanowiska przedsiębiorcy, że uzyskany w ten sposób przychód będzie stanowił przychód z praw majątkowych i będzie rozliczany poza działalnością gospodarczą. Dyrektor KIS podkreślił m.in., że przedmiotem działalności jest sprzedaż książek a nie udzielanie licencji.

Przychody z praw majątkowych

Jak widać nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, czy przychód z tantiem powinien być rozliczony w działalności gospodarczej, czy poza nią. Jak sobie sięgniemy do przepisów z ustawy o PIT, to przeczytamy m.in., że:

Za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw
Przychody z praw majątkowych rozliczane są poza działalnością gospodarczą
 

Czytając ten przepis można odnieść wrażenie, że przychody z tantiem mieszczą się w definicji praw autorskich. Jeśli tak, to powinna być tutaj możliwość stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów a na to nie chcą się zgodzić organy podatkowe. Wnioski nasuwają się same, ale to nie rozwiązuje problemu, ponieważ w dalszym ciągu tak naprawdę nie wiadomo jak rozliczyć tantiemy, jeśli prowadzona jest działalność gospodarcza. Dobrą praktyką w ostatnich latach jest wydawanie objaśnień podatkowych przez Ministra Finansów, ten temat aż się o to prosi. Jednak zanim to się stanie przedsiębiorcy, żeby mieć pewność czy dobrze rozliczają przychody z tantiem, powinni składać wnioski o wydanie interpretacji.

Tantiemy wypłacane pracownikom

W sytuacji, gdy zatrudniamy pracownika, który przygotowuje jakiś autorski projekt dla przedsiębiorcy, to w pierwszej kolejności należałoby w sposób dość precyzyjny określić warunki takiej współpracy w zawartej umowie. Wszystkie przychody uzyskiwane w ramach stosunku pracy na gruncie podatku dochodowego będą traktowane, jako wynagrodzenie, od którego pobiera się zaliczki na podatek dochodowy. Kością niezgody z fiskusem są 50% koszty uzyskania przychodów. Na tym tle ciągle dochodzi do sporów, ponieważ organy podatkowe kwestionują 50% koszty, jeśli pracownik jest zatrudniony na umowę o pracę.

Rozstrzyganie sporów jest na tyle uciążliwe, że bardzo często trafiają one na wokandy sądowe. W jednym z wyroków NSA sygn. akt II FSK 3024/19 z dnia 23.08.2022 r. spór toczył się właśnie o prawo do 50% kosztów. Sprawa dotyczyła przeniesienia prawa na pracodawcę do programu komputerowego stworzonego przez pracownika w wyniku czynności wchodzących w zakres stosunku pracy. W tym przypadku podnoszona była kwestia braku wyodrębnienia wynagrodzenia w części praw autorskich. W ocenie organu podatkowego określenie tej wartości lub procedur jej obliczania powinno być jasno i precyzyjnie zawarte w dokumentach regulujących treść stosunku pracy. Od wyroku WSA została wniesiona skarga do NSA, która została uznana za zasadną. W ocenie NSA wynikające z umowy o pracę wynagrodzenie obejmuje także prawa do utworów uzyskane przez pracodawcę. Może ono być ustalone w stałej wysokości, mieć charakter prowizyjny, ustalone procentowo lub według innych reguł przyjętych zgodnie przez strony stosunku pracy. W dalszej części NSA konkluduje, że przepis o 50% kosztach nie uzależnia możliwości zastosowania wyższych kosztów od adekwatności wysokości honorarium do wartości utworu. W ocenie NSA podział wynagrodzenia pracownika na potrzeby zastosowania 50% kosztów możliwy jest po zakończeniu miesiąca i podsumowaniu efektów pracy w tym miesiącu. Podział wynagrodzenia powinien być dokonany na linii porozumienia pracownik-pracodawca i może mieć dowolną formę. Wyrok NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organu podatkowego I i II instancji, trudno ocenić, jak ponownie została rozpoznana ta sprawa, jednak wiele cennych uwag i wskazówek można wyciągnąć z tego rozstrzygnięcia.

Jak rozliczać tantiemy – podsumowanie

Temat rozliczania tantiem i innych przychodów z praw majątkowych nie jest łatwy. Nie ma jednolitego podejścia organów podatkowych co do osób prowadzących działalność gospodarczą, czy tantiemy powinny być rozliczane w działalności czy poza nią, jako przychody z praw majątkowych. Czytając ustawę o PIT wydaje się, że powinno być przyjęte to drugie rozwiązanie. Jednak jak się okazuje przepisy są mało precyzyjne, zbyt ogólne, co potwierdzają zarówno organy podatkowe i sądy wydając niespójne rozstrzygnięcia. Wielokrotnie w publikacji podkreślano, że zalążkiem sporu są 50% koszty uzyskania przychodów. Wydaje się, że doprecyzowanie przepisów w tej części znacznie ułatwiłoby rozliczanie tantiem. Ciekawe wnioski co do 50% kosztów w przypadku wynagrodzeń pracowników zostały podniesione w przywołanym wyroku NSA, być może, że będzie to wskazówką dla przedsiębiorców, którzy mierzą się z tym tematem. Nie mamy jednak dobrych wieści, w dalszym ciągu trzeba zwracać się o wydanie interpretacji podatkowej do organu podatkowego w indywidualnych sprawach, jeśli chcemy mieć pewność, że nasze postępowanie z tym rozliczaniem jest prawidłowe.

Autor ifirma.pl

Małgorzata Jagusiak

Księgowa, specjalista do spraw rozliczeń podatkowych z wieloletnim doświadczeniem pracy w organach podatkowych. Przez kilka lat prowadziła własne biuro rachunkowe. Praca w sektorze prywatnym pozwoliła na zmianę perspektywy postrzegania obowiązujących przepisów podatkowych. Zdobyte doświadczenia pozwalają na łączenie wiedzy teoretycznej z wieloletnią praktyką w zawodzie.

Chętnie dzieli się posiadaną wiedzą z innymi, stara się ją przekazywać w dostępnej dla każdego formie. Z pasja poświęca się pisaniu artykułów o tematyce podatkowej. Częste zmiany przepisów wymagają otwartej głowy, kreatywności i dużej elastyczności, co jest dodatkowym atutem tej pracy, nie ma miejsca na nudę. Większość jej publikacji dotyczy rozliczeń z zakresu podatku dochodowego i podatku VAT, ale nie unika wyzwań z obszarów o innej tematyce.

Dodatkowo jest wykładowcą i szkoleniowcem z zakresu zagadnień o tematyce podatkowej. Ciągle podnosi swoje kwalifikacje, śledzi na bieżąco zmieniające się przepisy podatkowe, żeby przekazywać zawsze aktualne i sprawdzone informacje.

Z biurem rachunkowym IFIRMA masz i czas, i firmę

Już za 149 zł

miesięcznie

  • Pomagamy w przeniesieniu dokumentów i formalnościach
  • Przydzielamy dedykowaną księgową
  • Wygodnie dostarczasz dokumenty,
a księgowa rozlicza miesiąc i wysyła deklaracje
Zleć księgowość
Myślisz o zmianie księgowego?

Zostaw swój numer telefonu, a my znajdziemy księgowego dla Ciebie.

    Dodaj komentarz

    Zachęcamy do komentowania naszych artykułów. Wyraź swoje zdanie i włącz się w dyskusje z innymi czytelnikami. Na indywidualne pytania (z zakresu podatków i księgowości) użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon – skontaktuj się z nami.

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

    Administratorem Twoich danych osobowych jest IFIRMA S.A. z siedzibą we Wrocławiu. Dodając komentarz na blogu, przekazujesz nam swoje dane: imię i nazwisko, adres e-mail oraz treść komentarza. W systemie odnotowywany jest także adres IP, z wykorzystaniem którego dodałeś komentarz. Dane zostają zapisane w bazie systemu WordPress. Twoje dane są przetwarzane na podstawie Twojej zgody, wynikającej z dodania komentarza. Dane są przetwarzane w celu opublikowania komentarza na blogu, jak również w celu obrony lub dochodzenia roszczeń. Dane w bazie systemu WordPress są w niej przechowywane przez okres funkcjonowania bloga. O szczegółach przetwarzania danych przez IFIRMA S.A dowiesz się ze strony polityki prywatności serwisu ifirma.pl.

    Biuro rachunkowe - ifirma.pl
    Twój znajomy zakłada firmę Blog banner

    Mobilnie. Wszędzie

    Z ifirma.pl masz księgowość w swoim telefonie. Wysyłaj dokumenty, sprawdzaj salda i terminy online, gdziekolwiek jesteś. Aplikację znajdziesz na najpopularniejszych platformach.

    Mobilnie