Blog ifirma.pl

Praca w porze nocnej – najważniejsze informacje

|
|
6 minut czytania
Praca w porze nocnej to nie tylko zmiana godzin, to także specyficzne regulacje i wyzwania.
Biuro rachunkowe - ifirma.pl

Co do zasady pracownicy wykonują swoją pracę w ciągu dnia. Jednakże w niektórych zakładach pracy świadczenie pracy może odbywać się w porze nocnej bądź pracownik wykonując pracę w godzinach nadliczbowych na polecenie pracodawcy może przedłużyć wykonywanie swojej pracy z pory dziennej na nocną. Co istotne przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy w szczególny sposób regulują taką pracę.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat pracy w porze nocnej, to przeczytaj niniejszy artykuł.

Czas pracy w porze nocnej

Pora nocna obejmuje 8 godzin między godziną 21.00 a godziną 7.00. Jednakże konkretnego określenia godzin początku i końca pory nocnej dokonuje pracodawca samodzielne lub w porozumieniu z zakładową organizacją związkową. Porę nocną ustala się w układzie zbiorowym lub regulaminie pracy.

Pracownik, którego rozkład czasu pracy obejmuje w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub którego co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną, jest pracującym w nocnym. Czas pracy pracującego w nocy nie może przekraczać 8 godzin na dobę, jeżeli wykonuje prace szczególnie niebezpieczne albo związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym.

Wykaz prac szczególnie niebezpiecznych albo związanych z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym określa pracodawca w porozumieniu z zakładową organizacją związkową, a jeżeli u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa – z przedstawicielami pracowników wybranymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy, oraz po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, uwzględniając konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia pracowników. Jednakże zasada ta nie dotyczy:

  • pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy;
  • przypadków konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

Na pisemny wniosek pracownika, który uznawany jest za pracownika nocnego, pracodawca informuje właściwego okręgowego inspektora pracy o zatrudnianiu pracowników pracujących w nocy.

Zakaz pracy w porze nocnej dotyczy:

  • kobiet w ciąży;
  • pracowników młodocianych;
  • pracowników niepełnosprawnych chyba, że na wykonywanie takiej pracy wyrazi zgodę lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną;
  • pracownicy opiekujący się dziećmi do lat 4, chyba że pracownik wyrazi na to zgodę (udzielona zgoda może zostać zawsze wycofana przez pracownika). Z kolei gdy oboje rodzice lub opiekunowie dziecka pozostają w stosunkach pracy, z ograniczeń w dopuszczalności zatrudnienia w porze nocnej może korzystać tylko jedno z nich.

Zastanawiasz się czym jest choroba zawodowa pracownika i jakie spoczywają obowiązki na pracodawcy? Jeśli tak, to przejdź tutaj.

Dodatek za pracę w porze nocnej

Zgodnie z przepisem art. 151(8) Kodeksu pracy:

  • Pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów [por. § 1];
  • W stosunku do pracowników wykonujących pracę w porze nocnej stale poza zakładem pracy dodatek, o którym mowa w § 1, może być zastąpiony ryczałtem, którego wysokość odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej [por. § 2].

Dodatek nocny ma uzasadnienie w tym, że praca odbywa się w nocy, a więc w porze zasadniczo wolnej od świadczenia pracy. Dodatek ten przysługuje każdemu pracownikowi niezależnie od tego czy praca świadczone jest w porze nocnej stale bądź okazjonalnie.

Co więcej, niekiedy praca nocna jest równocześnie pracą nadliczbową wówczas pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej można zlecić pracę nadliczbową zarówno w porze nocnej, jak i po jej zakończeniu, tj. w trakcie pory dziennej. Możliwa jest też sytuacja, gdy pracownik wykonujący normalnie pracę w porze dziennej będzie wykonywał pracę nadliczbową w porze nocnej.

Z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych przypadających w nocy pracownikowi przysługuje, oprócz normalnego wynagrodzenia za pracę, dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia. Jeśli zatem:

  • godziny nadliczbowe przypadają w porze nocnej, pracownikowi należy wypłacić dwa dodatki;
  • godziny nadliczbowe przypadną już w porze dziennej, pracownikowi będzie przysługiwał tylko jeden dodatek [tak Ł. Pisarczyk [w:] Kodeks pracy. Komentarz, wyd. VII, red. L. Florek, Warszawa 2017, art. 151(8)].

Istnieje również możliwość wypłaty ryczałtu za pracę w godzinach nadliczbowych oraz za pracę nocną. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że Co do zasady nie ma przeszkód, aby należności na pokrycie kosztów przysługującego pracownikowi wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych (także przypadających w nocy oraz w niedzielę i święta) oraz za pracę nocną były ustalane w formie ryczałtu, gdyż możliwość taka została przewidziana w art. 1511 § 4 k.p. i art. 1518 § 2 k.p., z tym jednakże zastrzeżeniem, że wysokość owego ryczałtu powinna odpowiadać przewidywanemu wymiarowi pracy w godzinach nadliczbowych bądź w porze nocnej, a pracownik akceptuje taką formę wynagrodzenia, choćby w sposób dorozumiany [tak Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt I PK 94/17]

Co ciekawe, gdy dochodzi do zmiany czasu z letniego a zimowy, gdzie czas cofany jest o godzinę do tyłu, to pracownik winien dostać wynagrodzenie na tyle godzin ile rzeczywiście przepracował. W literaturze przedmiotu wyjaśniono, że:

  • Pracownik powinien otrzymać wynagrodzenie za liczbę godzin, którą przepracował. W tej sytuacji musi dostać dodatek za pracę nadliczbową i pracę w nocy lub czas wolny.
  • Zmiana czasu z letniego na zimowy wiąże się z koniecznością cofnięcia zegarków o godzinę z godz. 3:00 na godz. 2:00. Oznacza to, że pracownik wykonujący w tym czasie pracę będzie pracował 9 godzin zamiast 8. Za taką liczbę godzin powinien otrzymać wynagrodzenie.
  • Dodatek za pracę w porze nocnej przysługuje za godziny przepracowane w granicach ustalonych przez pracodawcę jako pora nocna. Co prawda ma ona obejmować 8 godzin, ale w tej sytuacji pracownik powinien otrzymać dodatek za 9 godzin pracy nocnej. Wynosi on 20% stawki godzinowej, wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę [tak M. Pigulski (red.), Lista płac w praktyce. Odpowiedzi na najtrudniejsze pytania. Wyd. 10, Warszawa 2023].

Czas pracy w porze nocnej

Praca w nocy jest dopuszczalna na mocy przepisów prawa pracy, jednakże należy pamiętać, iż pracodawca zobowiązany jest do unormowania godzin trwania pory nocnej w postanowieniach układu zbiorowego pracy, regulaminu pracy bądź w drodze obwieszczenia pracodawcy. Co ważniejsze pracownikowi za pracę w porze nocnej przysługuje rekompensata jako dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.

A jeśli chcesz wiedzieć co się kryje pod pojęciem prawa pracownika do wolnej niedzieli, to przeczytaj ten artykuł.

Autor ifirma.pl

Adrianna Glapiak

Autorka tekstów prawnych na ifirma.pl. Prawnik posiadająca wieloletnie doświadczenie w doradztwie prawnym oraz podatkowym. Na co dzień swoją wiedzę i doświadczenie poszerza dzięki pracy jako specjalista do spraw prawnych, a czas wolny poświęca na podnoszeniu kwalifikacji w zakresie aspektów prawnych w e-commerce i social mediach oraz szeroko pojętym prawie autorskim.

Z biurem rachunkowym IFIRMA masz i czas, i firmę

Już za 149 zł

miesięcznie

  • Pomagamy w przeniesieniu dokumentów i formalnościach
  • Przydzielamy dedykowaną księgową
  • Wygodnie dostarczasz dokumenty,
a księgowa rozlicza miesiąc i wysyła deklaracje
Zleć księgowość
Myślisz o zmianie księgowego?

Zostaw swój numer telefonu, a my znajdziemy księgowego dla Ciebie.

    Dodaj komentarz

    Zachęcamy do komentowania naszych artykułów. Wyraź swoje zdanie i włącz się w dyskusje z innymi czytelnikami. Na indywidualne pytania (z zakresu podatków i księgowości) użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon – skontaktuj się z nami.

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

    Administratorem Twoich danych osobowych jest IFIRMA S.A. z siedzibą we Wrocławiu. Dodając komentarz na blogu, przekazujesz nam swoje dane: imię i nazwisko, adres e-mail oraz treść komentarza. W systemie odnotowywany jest także adres IP, z wykorzystaniem którego dodałeś komentarz. Dane zostają zapisane w bazie systemu WordPress. Twoje dane są przetwarzane na podstawie Twojej zgody, wynikającej z dodania komentarza. Dane są przetwarzane w celu opublikowania komentarza na blogu, jak również w celu obrony lub dochodzenia roszczeń. Dane w bazie systemu WordPress są w niej przechowywane przez okres funkcjonowania bloga. O szczegółach przetwarzania danych przez IFIRMA S.A dowiesz się ze strony polityki prywatności serwisu ifirma.pl.

    Biuro rachunkowe - ifirma.pl
    Twój znajomy zakłada firmę Blog banner

    Mobilnie. Wszędzie

    Z ifirma.pl masz księgowość w swoim telefonie. Wysyłaj dokumenty, sprawdzaj salda i terminy online, gdziekolwiek jesteś. Aplikację znajdziesz na najpopularniejszych platformach.

    Mobilnie