Obowiązek podatkowy u nabywcy

W określonych ustawą o podatku od towarów i usług sytuacjach nabywca ma obowiązek rozliczyć podatek VAT należny od dokonanego zakupu. W celu prawidłowego rozliczenia podatku należnego konieczne jest ustalenie terminu do jego wykazania w ewidencji (daty powstania obowiązku podatkowego).

Poniższa tabela zawiera listę najczęstszych sytuacji, w których nabywca ma obowiązek rozliczenia podatku VAT należnego.

Podstawa prawna wynikająca z ustawy o VAT

Rodzaj transakcji

Warunki powodujące obowiązek rozliczenia VAT przez nabywcę

art. 17 ust. 1 pkt 3

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

  • towary są nabywane za wynagrodzeniem na terytorium kraju,
  • kupujący nabywa prawo do rozporządzania towarami jak właściciel,
  • w wyniku dostawy towary są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa UE innego niż państwo rozpoczęcia wysyłki,
  • stronami transakcji są podatnicy (nabywcą jest podatnik VAT czynny, a w niektórych przypadkach także korzystający ze zwolnienia z VAT)

art. 17 ust. 1 pkt 4

Nabycie usług opodatkowanych w kraju nabywcy zgodnie z art. 28b ustawy o VAT

  • miejscem opodatkowania usługi w kraju nabywcy zostało ustalone w oparciu o art. 28b ustawy o VAT,
  • nabywcą jest podatnik (podmiot prowadzący działalność gospodarczą) lub osoba prawna niebędąca podatnikiem (nie prowadząca działalności) zarejestrowana lub mająca obowiązek rejestracji do VAT-UE,
  • świadczącym usługę jest podatnik nieposiadający siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju (w przypadku posiadania w kraju stałego lub dodatkowego miejsca prowadzenia działalności nie uczestniczą one w świadczeniu usługi)

art. 17 ust. 1 pkt 4

Nabycie usług opodatkowanych w kraju nabywcy inaczej niż w oparciu o art. 28b

  • miejscem opodatkowania usługi w kraju nabywcy zostało ustalone w oparciu o przepis inny niż art. 28b ustawy o VAT,
  • nabywcą jest podatnik (podmiot prowadzący działalność gospodarczą) posiadający siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności w kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem (nie prowadząca działalności) posiadająca siedzibę na terytorium kraju, jeśli jest zarejestrowana lub obowiązana do rejestracji w zakresie VAT-UE,
  • świadczącym usługę jest podatnik nieposiadający siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju (w przypadku posiadania w kraju stałego lub dodatkowego miejsca prowadzenia działalności nie uczestniczą one w świadczeniu usługi). Dodatkowo w przypadku usług dla których stosuje się art. 28e sprzedawca nie jest zarejestrowany w kraju jako podatnik VAT.

art. 17 ust. 1 pkt 5

Nabycie towarów na terenie kraju od podmiotu nieposiadającego w kraju siedziby

  •  miejscem opodatkowania dostawy towarów jest kraj nabywcy;
  •  nabywcą towarów jest podatnik (podmiot prowadzący działalność gospodarczą), posiadający siedzibę działalności lub stałe miejsce prowadzenia działalności na terytorium kraju lub osoba prawna nie prowadząca działalności gospodarczej ale posiadająca w kraju siedzibę i będąca zarejestrowana jako podatnik VAT-UE,
  •  sprzedawcą jest podatnik nieposiadający siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju, dodatkowo nie może być on zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT;
  •  dostawa towarów nie jest dokonywana w ramach sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju;
art. 17 ust. 1 pkt 7

Nabycie towarów wymienionych w zał. 11 ustawy o VAT

  •  nabywcą jest podatnik VAT czynny,
  •  sprzedawcą jest podatnik VAT czynny
  •  przedmiotem transakcji są towary wymienione w załączniku 11 ustawy o VAT, Szczegółowe warunki opisane zostały tutaj.

art. 17 ust. 1 pkt 8

Nabycie usług wymieniony w zał. 14 ustawy o VAT

  • nabywcą jest podatnik VAT czynny,
  • sprzedawca – podatnik VAT czynny działa jako podwykonawca,
  • przedmiotem transakcji jest usługa wymieniona w załączniku 14 ustawy o VAT. Szczegółowe warunki wskazane zostały tutaj.
▲ wróć na początek

Powyższa tabela nie uwzględnia transakcji w zakresie transferu bonów jednego przeznaczenia czy też np. dostaw gazu w systemie gazowym, energii elektrycznej, cieplnej, chłodniczej. Po ustaleniu, tego czy dokonanie zakupu powoduje konieczność rozliczenia podatku VAT za sprzedawcę, nabywca ustala datę, w której to rozliczenie powinno być dokonane.  Rozliczenie podatku VAT przez nabywcę obejmuje rozliczenie zarówno podatku VAT należnego (ujmowanego w ewidencji sprzedaży VAT) jak i naliczonego (ujmowanego w ewidencji zakupów VAT).

Terminy w jakich nabywca ma obowiązek wykazać podatek VAT należny i naliczony został wskazane w poniższej tabeli.

Rodzaj transakcji

Termin wykazania podatku VAT należnego

Termin odliczenia podatku VAT

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

W dacie wystawienia faktury przez sprzedawcę, nie później jednak niż 15. stego dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy. W rozliczeniu za okres, w którym do nabytych towarów powstał obowiązek podatkowy. Warunki odliczenia w powyższym terminie:
  • otrzymanie faktury dokumentującą zakup w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy;
  • wykazanie podatku VAT należnego w deklaracji, w której powstał obowiązek podatkowy, nie później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca powstania obowiązku podatkowego.

Nabycie usług opodatkowanych w kraju nabywcy zgodnie z art. 28b ustawy o VAT

W dacie wykonania usługi lub dokonania zapłaty/wpłaty zaliczki w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza. Wyjątek od powyższej zasady: usługi, zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37-41 (np. ubezpieczeniowe). W tym wypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania części lub całości zapłaty. W rozliczeniu za okres, w którym do nabytych usług/towarów powstał obowiązek podatkowy. Warunkiem odliczenia w powyższym terminie jest  wykazanie podatku VAT należnego w deklaracji, w której powstał obowiązek podatkowy, nie później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca powstania obowiązku podatkowego.

Nabycie usług opodatkowanych w kraju nabywcy inaczej niż w oparciu o art. 28b

Nabycie usług budowlanych wymieniony w zał. 14 ustawy o VAT

W dacie wystawienia faktury. W przypadku faktury zaliczkowej obowiązek podatkowy powstanie w dacie wpłaty zaliczki.

Nabycie towarów na terenie kraju od podmiotu nieposiadającego w kraju siedziby

W dacie dostawy towaru lub dokonania zapłaty/wpłaty zaliczki w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza.

Nabycie towarów wymienionych w zał. 11 ustawy o VAT

W dacie dostawy towaru lub dokonania zapłaty/wpłaty zaliczki w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza.

Powyższa tabela wskazuje terminy, w których przedsiębiorca może odliczyć VAT po spełnieniu warunków odliczenia. Późniejsze spełnienie tych warunków powoduje, iż podatek naliczony może być wykazany w innych niż standardowe okresy. Kwestie te zostały opisane poniżej, wraz z przykładami.  Należy także zaznaczyć, iż podstawowym warunkiem odliczenia VAT jest związek wydatku ze sprzedażą opodatkowaną.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

Zgodnie z powyższą tabelą w przypadku WNT nabywca, który nie wykaże w terminie podatku VAT należnego czy też nie otrzyma w terminie faktury nie ma prawa do odliczenia VAT/uprawnienie to traci.

Przykład 1.

Nabywca – krajowy podatnik podatku VAT zarejestrowany do VAT-UE zamówił u kontrahenta z Niemiec towar. Wpłata została dokonana na podstawie zamówienia. Towar został dostarczony do nabywcy w dniu 01.02.2019 r. Sprzedawca wskazał nabywcy, iż w dniu dostarczenia towaru wystawił fakturę i przesłał ją nabywcy. Nabywca na podstawie informacji o dacie wystawienia faktury rozliczył nabycie – wykazał kwotę podatku VAT w ewidencji sprzedaży VAT oraz w ewidencji zakupów VAT.

Nabywca nie otrzymał faktury w terminie trzech miesięcy od upływu powstania obowiązku podatkowego, czyli do końca maja (termin 3 miesięczny obejmuje miesiące marzec, kwiecień i maj). W związku z tym ma obowiązek pomniejszyć kwotę podatku VAT naliczonego wykazanego w ewidencji zakupów VAT w miesiącu maju.

Nabywca fakturę uzyskał w lipcu – w związku z tym, w lipcu będzie miał prawo ponownie wykazać podatek VAT naliczony.

Przykład 2.

Nabywca – krajowy podatnik podatku VAT zarejestrowany do VAT-UE zamówił u kontrahenta z Niemiec towar. Wpłata została dokonana na podstawie zamówienia. Towar został dostarczony do nabywcy w dniu 01.02.2019 r. Faktura została wystawiona 15.02.2019 r. i została wysłana do kontrahenta drogą mailową.

Nabywca nie zauważył otrzymanego dokumentu, w związku z tym nie rozliczył transakcji. Dokument odnalazł pod koniec czerwca 2019 r. (po złożeniu deklaracji VAT za maj). Obowiązek podatkowy dla transakcji powstał w lutym 2019 r. w związku z tym nabywca będzie zobowiązany skorygować deklaracje VAT za luty wykazując w niej podatek VAT należny.

Zgodnie z informacją w tabeli nabywca miałby prawo odliczenia podatku VAT w tym samym miesiącu, w którym wykazał podatek VAT należny o ile nie upłynęły 3 miesiące licząc od końca miesiąca powstania obowiązku podatkowego. Wskazany okres trzech miesięcy upłynął z końcem maja, w związku z tym nabywca ma prawo do wykazania podatku VAT naliczonego dopiero w rozliczeniu za okres w odniesieniu, do którego jeszcze nie upłynął termin złożenia deklaracji. Z końcem czerwca termin złożenia deklaracji za maj już minął, także odliczenie podatku VAT nastąpi dopiero w deklaracji VAT za czerwiec.

▲ wróć na początek

Nabycie usług

Podobnie jak w przypadku transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, także w odniesieniu do zakupu usług, gdzie podmiotem zobowiązanym do rozliczenia VAT jest nabywca, prawo odliczenia podatku VAT (jego wykazanie w ewidencji zakupów VAT) jest uzależnione od terminowego wykazania podatku VAT należnego.

Przykład 3.

Przedsiębiorca świadczący usługi budowlane zawarł umowę z podwykonawcą na wykonanie instalacji gazowej w budowanym na zlecenie inwestora budynku (usługa wymieniona w załączniku 14 ustawy o VAT). 12.01.2019 r. wpłacił zaliczkę. Faktura zaliczkowa wystawiona przez sprzedawcę dotarła do nabywcy z końcem marca.

W przypadku wpłaty zaliczki, dotyczącej usługi wymienionej w zał. 14 obowiązek podatkowy powstanie w dacie otrzymania zaliczki przez sprzedawcę (12.01.2019 r.). Nabywca będzie miał obowiązek skorygować deklaracje VAT za styczeń i w niej wykazać podatek VAT należny. W związku z tym, iż nie upłynął trzymiesięczny okres, o którym mowa w art. 86 ust. 10b pkt 2 lit. b, nabywca ma prawo wykazać podatek naliczony także w rozliczeniu za styczeń.

Wskazany w ustawie okres trzech miesięcy w tym wypadku obejmuje miesiące od lutego do kwietnia. W sytuacji gdyby nabywca zauważył brak rozliczonej zaliczki np. w miesiącu czerwcu utraciłby prawo od wykazania podatku VAT należnego i naliczonego w tym samym okresie.  

Przykład 4.

Przedsiębiorca zakupił u kontrahenta z USA usługę elektroniczną (usługę reklamy na stronie internetowej). Zgodnie z umową po zakończeniu miesiąca sprzedawca wystawia fakturę za świadczone w danym miesiącu usługi. Po jej wystawieniu nabywca dokonuje wpłaty. Za usługi świadczone w styczniu sprzedawca w dniu 31.01. wystawił fakturę. Nabywca dokonał wpłaty 15.02.

Nabywca ma obowiązek wykazać podatek VAT należny w miesiącu styczniu (miesiąc wykonania usługi wcześniejszy niż miesiąc zapłaty).  W sytuacji kiedy:

  • nabywca wykaże podatek VAT należny w styczniu i dokona tego rozliczenia do końca kwietnia, podatek VAT naliczony ujmuje również w styczniu.
  • nabywca wykaże podatek VAT należny w styczniu, ale rozliczenia tego dokona po zakończeniu miesiąca kwietnia (np. w maju), podatek VAT naliczony będzie wykazywał na bieżąco (tzn. w deklaracji dla której termin rozliczenia jeszcze nie minął).

Nabycie towarów na terytorium kraju

Krajowe nabycie towarów, gdzie nabywca ma obowiązek rozliczenia podatku VAT za sprzedawcę dotyczy dwóch wskazanych w tabeli przypadków:

  • nabycia towarów wymieniony w załączniku 11 ustawy o VAT (np. złom)
  • nabycie na terytorium kraju towarów od podmiotu zagranicznego, który nie ma w kraju siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności.

W powyższych przypadkach przepisy wskazujące na termin odliczenia VAT, który nabywca ma obowiązek wykazać w ewidencji sprzedaży VAT są takie same jak w przypadku zakupu usług.

▲ wróć na początek
Przykład 5. 

Niemiecki podatnik podatku VAT nie mający w Polsce siedziby działalności ani stałego miejsca prowadzenie działalności, nie będący zarejestrowany w Polsce jako podatnik VAT czynny sprzedał towar polskiemu nabywcy. W dniu 15.02.2019 r. wystawił fakturę. W tej samej dacie towar został dostarczony do krajowego nabywcy. Towar w momencie dostawy znajdował się na terytorium kraju (niemiecki kontrahent wcześniej kupił go od innego polskiego kontrahenta i nie został wywieziony na terytorium Niemiec).

Niemiecki sprzedawca wystawił fakturę bez naliczenia podatku VAT, w związku z tym krajowy podmiot ma obowiązek rozliczenia VAT od nabycia. W związku z nabyciem towaru krajowy nabywca ma obowiązek wykazać podatek VAT należny w deklaracji VAT za luty. W tym samym okresie ujmuje podatek VAT naliczony.

W przypadku gdyby nabywca do końca maja 2019 r. nie rozliczył nabycia i nie wykazał podatku należnego (ten wykazuje zawsze w lutym), prawo do wykazania podatku naliczonego miałby dopiero w rozliczeniu za okres dla którego nie minął jeszcze termin złożenia deklaracji.

Przykład 6.

Nabywca – krajowy czynny podatnik podatku VAT nabył od innego krajowego podatnika towary wymienione w zał. 11 ustawy o VAT. Towar został dostarczony 18.12.2018 r. Faktura została wystawiona 01.01.2019 r.

Obowiązek podatkowy dla dostawy powstał w grudniu 2018 r.  Nabywca rozliczył dostawę w tym miesiącu ale dokonując rozliczenia zastosował błędną stawkę VAT – ZW (zwolniony). W związku z tym w deklaracji VAT za grudzień została wykazana jedynie kwota podstawy opodatkowania, bez podatku należnego.  Nabywca zauważył swój błąd w połowie kwietnia.  W takim wypadku będzie miał obowiązek skorygować rozliczenie grudnia 2018 r. wykazując podatek VAT należny wg właściwej dla towaru stawki. Z racji upływu trzymiesięcznego terminu wynikające z art. 86 ust. 10b pkt 3 nabywca nie będzie miał prawa do odliczenia podatku VAT w deklaracji grudniowej. Odliczenia tego dokona w deklaracji za marzec.

 

Popularne posty:

UWAGA Zachęcamy do komentowania naszych artykułów. Wyraź swoje zdanie i włącz się w dyskusje z innymi czytelnikami. Na indywidualne pytania (z zakresu podatków i księgowości) użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon – skontaktuj się z nami. Dodając komentarz na blogu, przekazujesz nam swoje dane: imię i nazwisko, adres e-mail oraz treść komentarza. W systemie odnotowywany jest także adres IP, z wykorzystaniem którego dodałeś komentarz. Dane zostają zapisane w bazie systemu WordPress oraz Disquss. Twoje dane są przetwarzane na podstawie Twojej zgody, wynikającej z dodania komentarza. Dane są przetwarzane wyłącznie w celu opublikowania komentarza na blogu. Dane w bazie systemu WordPress są w niej przechowywane przez okres funkcjonowania bloga. Dane w systemie Disquss zapisują się na podstawie Twojej umowy zawartej z firmą Disquss. O szczegółach przetwarzania danych przez Disquss dowiesz się ze strony.

Program do faktur

0.00 zł

ZA DARMO DO 10 FAKTUR/MC

Powyżej: 100 zł/rok (Faktura+)

  • Wszystkie rodzaje faktur
  • Szablony dokumentów
  • CRM
  • Magazyn
  • Wsparcie techniczne
  • Zawsze aktualny
  • JPK Faktura (w pakiecie Faktura+)

WYSTAW PIERWSZĄ FAKTURĘ
pełna lista funkcji

Księgowość internetowa

37.50 zł

KSIĘGUJ SAMODZIELNIE, AUTOMATYCZNIE

45 zł/mc lub 37.50 zł/mc przy płatności za 6 miesięcy

  • 30 dni za darmo i bez zobowiązań!

  • Księgowanie – KPiR i Ryczałt
  • Fakturowanie
  • CRM
  • Magazyn
  • Wsparcie księgowe
  • JPK

WYPRÓBUJ ZA DARMO
pełna lista funkcji

Biuro rachunkowe

99.00 zł

PRZYDZIELIMY CI KSIĘGOWĄ

Wybierz pakiet MINI lub MIDI

  • Pełna obsługa księgowa – KPIR i Ryczałt
  • Dedykowana księgowa
  • CRM
  • Magazyn
  • Wsparcie księgowe
  • JPK

ZLEĆ KSIĘGOWOŚĆ
pełny cennik i zakres usługi

Podane kwoty są kwotami netto za jeden miesiąc. Od 18 lat cena księgowości internetowej nie uległa zmianie. Wszystkie nasze usługi spełniają wymagania RODO.

Sprawdź dostępne modele płatności oraz zależność między zawieszeniem działalności a kontem w ifirma.pl.

Przetestuj nasz program do faktur
bez zobowiązań