Protection of car (concept)

Sprzedaż auta – w działalności gospodarczej, czy prywatnie?

Jednym z najczęściej zadawanych przez przedsiębiorców pytań dotyczących optymalizacji kosztów prowadzenia działalności, jest pytanie dotyczące samochodu. W zależności od formy własności pojazdu w działalności możemy użytkować auto użyczone, wynajmowane, leasingowane bądź auto będące własnością firmy. Samochód będący środkiem trwałym w firmie mógł zostać przekazany do działalności z majątku prywatnego właściciela firmy, a także mógł zostać zakupiony bezpośrednio na firmę za gotówkę czy w ramach zewnętrznego finansowania np. kredyt bankowy.

Bez względu na to jaka jest forma własności pojazdu w firmie, nieodmiennie interesującym przedsiębiorców zagadnieniem jest temat sprzedaży auta. Rzadko zdarza się, iż raz kupione auto użytkowane jest przez cały okres jego eksploatacji przez jednego właściciela.

Rozpatrując zagadnienie sprzedaży, należy przeanalizować dwa podatki z jakimi może spotkać się przedsiębiorca, opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób fizycznych prowadzących działalność – PIT oraz podatkiem VAT. Sprzedaż należy rozpatrzeć również pod kątem tego czy auta było własnością firmy, czy nie.
Idąc dalej istotna staje się odpowiedź na pytanie, czy sprzedaży dokonujemy jako firma, czy może jednak jest to sprzedaż prywatnego składnika majątku wycofanego z działalności.

Poruszone w artykule zagadnienie ma na celu przede wszystkim przybliżenie problemu sprzedaży samochodu, w kontekście rozliczenia kosztów związanych z samochodem w prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności. Odpowiedź staje się kompletna dopiero w oparciu o wcześniej wymienione przesłanki.

Sprzedaż samochodu a zapłata zaliczki na podatek dochodowy z działalności gospodarczej

Zapisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w skrócie updof) w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy wskazują, że przychodem z działalności gospodarczej jest sprzedaż składników majątku firmy. Składnikami majątku firmy są nie tylko środki trwałe czy wyposażenie ujęte na obligatoryjnych ewidencjach, ale również takie, które z uwagi przewidywany okres użytkowania poniżej roku, mimo wartości przekraczającej 3500 zł nie zostały zaliczone do środków trwałych czy wartości niematerialnych i prawnych.

Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt. 3 updof sprzedaż wycofanego uprzednio z firmy składnika majątku nie doprowadzi do powstania przychodu w podatku dochodowym tylko przy założeniu, że upłynie 6 lat od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wycofano składnik majątku z firmy.

Definicję środka trwałego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera art. 22a, zgodnie z daną środki trwałe to przede wszystkim:

      1) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
      2) maszyny, urządzenia i środki transportu,
      3) inne przedmioty
stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania o przewidywanym okresie dłuższym niż rok.

Reasumując powyższe sprzedaż samochodu, który był składnikiem majątku firmy będzie stanowiła przychód z działalności gospodarczej. Warto zauważyć tutaj, że w przypadku opodatkowania sprzedaży podatkiem dochodowym wartość przychodu będzie można pomniejszyć o wartość niezamortyzowanej części pojazdu.

Sprawa sprzedaży składnika majątku będącego w firmie oraz wycofanego z firmy jest oczywista, problematyczna staje się jednak odpowiedź na pytanie co z podatkiem kiedy w firmie użytkowane było prywatne auto, którego wartość nabycia nie była w żaden sposób rozliczona w kosztach?

Automatycznie nasuwa się tutaj odpowiedź, iż sprzedaż prywatnej rzeczy powinna być rozliczona prywatnie, tj. zapisy dotyczące wykazania przychodu z działalności nie powinny mieć tutaj miejsca. Oznacza to, iż taką sprzedaż należy zakwalifikować do przychodów z odpłatnego zbycia innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d (updof). Dokładniej znaczy to tyle, iż tylko sprzedaż dokonana przed upływem pół roku liczonego od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie rzeczy będzie podlegała opodatkowaniu.

Warto jednak zwrócić uwagę na to, iż nie jest to jedyna możliwa interpretacja zaistniałej sytuacji. Krajowa Informacja Podatkowa wskazuje przede wszystkim, żeby analizując przypadek wykazania sprzedaży w ramach działalności zweryfikować, czy sprzedawana rzecz spełnia definicję środka trwałego zgodną z art. 22a ustawy. Czy zatem długotrwałe korzystanie z jakiejś rzeczy nie może być zinterpretowane jako użytkowanie składnika majątku firmy, mimo iż nie widnieje on na rejestrach w firmie, ani jego zakup nie był w firmie rozliczony?
Pytanie pozostaje otwarte i choć wydaje się mało prawdopodobnym, by urząd skarbowy stwierdził, iż powinniśmy opodatkować sprzedaż prywatnego auta, z którego korzystaliśmy w firmie w ramach prowadzonej działalności, nie jest wykluczone, iż w określonych indywidualnych przypadkach może taka interpretacja wystąpić.

Sprzedaż samochodu – naliczenie podatku VAT

Opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju. Oznacza to, iż każda rzecz sprzedawana w ramach prowadzonej przez podatnika VAT działalności będzie podlegała pod zapłatę podatku według określonej dla sprzedawanego towaru stawki VAT.

W wyjątkowych przypadkach nieodpłatna dostawa również może podlegać pod opodatkowanie. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT przekazanie towaru na cele osobiste podatnika będzie podlegało opodatkowaniu, jeżeli przedsiębiorcy przysługiwało w całości lub części prawo do odliczenia od zakupu podatku VAT.

Reasumując powyższe, jeżeli od zakupu samochodu odliczono 50%, 60% lub 100% podatku VAT to zarówno:

      a) przekazanie samochodu do majątku prywatnego
      b) sprzedaż samochodu w ramach prowadzonej działalności
będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.

Każdorazowo będzie to podatek liczony od bieżącej ceny rynkowej sprzedawanego samochodu. W uproszczeniu można powiedzieć, iż cena rynkowa to cena jaką klient jest w stanie zapłacić za określony towar, którą w pełni akceptuje sprzedawca rzeczy. Cena ta jest kalkulowana dla określonej rzeczy w zakresie indywidualnych cech jakie dana rzecz posiada.

Korekta podatku nieodliczonego przy sprzedaży na 23%

Art. 90b ustawy o VAT wskazuje, iż w dacie sprzedaży podatnik nabywa prawo do odliczenia części nieodliczonego od zakupu pojazdu podatku VAT. Odliczenie następuje poprzez wykazanie odpowiedniej korekty „in plus” w deklaracji VAT-7/7K. Korekta przysługuje, jeżeli sprzedaż nastąpi w tzw. okresie korekty. Dla samochodów o wartości początkowej przekraczającej 15.000 zł okres korekty wynosi 60 miesięcy, a dla samochodów o niższej wartości – 12 miesięcy.

Przykład 1.

Przedsiębiorca zakupił auto 21.01.2015 r. od zakupu odliczył 50% VAT. Wartość pojazdu netto wynosiła 19 000 zł, VAT 4 370 zł. Samochód został sprzedany 02.09.2016 r.

      1) nieodliczona kwota VAT – 2 185 zł
      2) okres korekty styczeń 2015 – grudzień 2019
      3) okres pozostały do końca korekty (licząc od miesiąca sprzedaży pojazdu wrzesień 2016 – grudzień 2019) – 40 miesięcy
      4) kwota korekty VAT – 2 185 x 40/60 = 1 456,66 = 1 457 zł
Więcej na temat korekt w linku.

Brak odliczenia VAT od zakupu samochodu – sprzedaż prywatna i firmowa

Podatnik wprowadzający samochód do działalności mógł nie mieć prawa do odliczenia podatku VAT od nabycia z różnych powodów, m.in. z uwagi na to, że:

      a) nabył pojazd na umowę kupna sprzedaży od osoby fizycznej
      b) zakupił auto w ramach procedury VAT marża, gdzie nie ma prawa do odliczenia podatku VAT
      c) zakupił pojazd na fakturę VAT zwolnioną z art. 113 bądź art. 43 ust. 1 pkt. 2
      d) przekazał auto do firmy z majątku prywatnego.

Jeżeli od nabycia podatnik nie odliczył VAT-u sprzedając auto może zastosować trzy możliwości.

1. Sprzedaż na fakturę VAT 23%

Jest to opcja najbardziej podstawowa, można ją zastosować bez względu na to czy VAT od nabycia był odliczony, czy nie.

2. Sprzedaż na fakturę VAT – marża

W uproszczeniu, żeby przedsiębiorca mógł zastosować procedurę marży do sprzedaży samochodu muszą zaistnieć łącznie trzy przesłanki (art. 120 ust. 4 ustawy o VAT):

      a) przy nabyciu samochodu nie było możliwości odliczenia podatku VAT – najczęściej jest to pojazd nabyty od osoby fizycznej niebędącej podatnikiem VAT lub od podatnika, jeżeli dostawa tego towaru była opodatkowana na zasadzie marży
      b) samochód jest towarem używanym – tj. przez towary używane należy rozumieć ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie
      c) zakup dokonano celem dalszej odsprzedaży.

Procedura marży polega na tym, iż podatnik płaci VAT jedynie od swojej marży, tj. różnicy między ceną sprzedaży a ceną zakupu pojazdu. Przedsiębiorca, który w firmie przez określony czas użytkował pojazd najczęściej sprzedaje auto po niższej cenie niż cena nabycia. Dane powoduje, iż marża jest ujemna, a co za tym idzie przedsiębiorca nie płaci podatku VAT od danej sprzedaży.

Zasadniczo powstaje jednak wątpliwość czy przedsiębiorca może z danej procedury na pewno skorzystać. W 2014 roku nastąpiła zmiana przepisów ustawy o VAT, w której zrezygnowano z możliwości zwolnienia z podatku VAT sprzedaży samochodów używanych, przy nabyciu, których podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku VAT, w przypadku użytkowania pojazdu do działalności opodatkowanej VAT (dawny zapis art. 43 ust. 1 pkt.2). Ministerstwo Finansów wskazywało w tamtym okresie, że sprzedaż aut będących środkami trwałymi w firmie po spełnieniu warunków nałożonych na procedurę marży, będzie możliwe. Z czasem wskazana interpretacja uległa zmianie.

Obecnie Krajowa Informacja Podatkowa wskazuje, iż chcąc zastosować procedurę marży, szczególną uwagę należy zwrócić na punkt dotyczący zakupu celem dalszej odsprzedaży. Niestety definicja danego nie jest w żaden sposób przez Ministerstwo wyjaśniana. Zdaniem autora artykułu cel może być długoterminowy i możemy założyć, że kupujemy auto, które sprzedamy po 2-3 latach w ramach procedury marży. Czy jednak tak samo dane zinterpretuje urzędnik oceniający dane zdarzenie? Niestety pewności nie ma, dlatego też w danym zakresie warto wystąpić o interpretację indywidualną.

Ważne!

Podmiot, który zakupił auto na stawkę zw – zwolniony z par. 13 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia MF z dnia 04.04.2011 r. W sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. 73 poz. 392) nie ma i nigdy nie miał prawa do zastosowania procedury VAT marża. Mimo tego, iż sprzedawca nie wykazał na fakturze podstawy prawnej do zastosowania zwolnienia z podatku VAT, kupujący powinien ustalić jaka jest podstawa prawna zastosowania stawki zw.

3. Sprzedaż auta wycofanego z firmy – prywatnie

Jak już wcześniej zwrócono uwagę, wycofanie z firmy pojazdu, od którego odliczono VAT jest równoznaczne z dostawą, co wiąże się z naliczeniem podatku VAT od sprzedaży. W przypadku jednak, gdy przedsiębiorca nie miał ani w całości, ani w części możliwości odliczenia VAT-u wycofanie auta z firmy do majątku prywatnego nie będzie rodziło żadnych konsekwencji podatkowych w podatku VAT.

Powyższe oznacza, że sprzedając rzecz prywatną przedsiębiorcę nie powinny już obejmować przepisy ustawy o VAT.

Co jednak Krajowa Informacja Podatkowa – KIP sądzi w danym temacie? W przypadku wycofania auta celem jego dalszej prywatnej odsprzedaży KIP twierdzi, iż może być dane uznane za sprzedaż podlegającą opodatkowaniu. Dlaczego? Jako powód wskazują, iż auto było w firmie użytkowane i jego wycofanie celem sprzedaży staje się ominięciem podatku VAT. Jak jednak taki podatek miałaby naliczyć osoba prywatna i gdzie go wykazać nie jest już do końca przez KIP wyjaśniane.

KIP wskazuje przede wszystkim na intencje, jeżeli jednak intencją podatnika celem wycofania pojazdu nie jest sprzedaż, a użytkowanie prywatne, argumentacja o opodatkowaniu sprzedaży pojazdu prywatnego traci sens. Zdarzają się sytuacje losowe, których nie jesteśmy w stanie przewidzieć, które mogą spowodować, iż w określonym czasie decydujemy się na sprzedaż samochodu.

VAT od części składowych

Przy okazji wycofania z działalności samochodu, od którego nabycia nie odliczono podatku VAT pojawia się pojęcie opodatkowania części składowej.

Częścią składową jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zamiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zamiany przedmiotu odłączonego (potwierdzone orzecznictwem TSUE). Częścią składową samochodu, może być akumulator, silnik, instalacja gazowa czy opony.

Zastanawiając się nad zagadnieniem czy zamontowanie części w samochodzie będą podlegały opodatkowaniu należy odpowiedzieć na trzy pytania.

1. Czy ich nabycie nastąpiło w rezultacie dostawy towarów czy świadczenia usług?
Tylko w przypadku, gdy miała miejsce dostawa towarów, spełniona jest przesłanka do ewentualnego opodatkowania.

2. Czy zamontowanie części wpłynęło na trwały wzrost wartości samochodu?
Tylko części podwyższające wartość pojazdu będą podlegały opodatkowaniu.

3. Czy wycofanie samochodu z firmy nastąpiło przed „okresem korekty” dla poszczególnych części składowych?
Jeżeli okres korekty już minął, wycofanie do majątku nie będzie podlegało pod opodatkowanie. Okres korekty, co już było wspomniane, dla wydatków o wartości początkowej przekraczającej 15.000 zł wynosi 60 miesięcy, a dla wydatków o niższej wartości – 12 miesięcy.

Przykład 2.

Do samochodu osobowego użytkowanie mieszane dla potrzeb podatku VAT 50%/50%, od którego zakupu przedsiębiorcy nie przysługiwało odliczenie VAT, w trakcie prowadzonej działalności zakupiono na fakturę VAT silnik o wartości 12 000 zł netto, 14 760 zł brutto. Od zakupu silnika podatnik odliczył 50% VAT tj. 1 380 zł

Z uwagi na parametry zakupu – do auta włożono silnik nowocześniejszy, o znaczenie lepszych parametrach niż dotychczasowy – zmiany spowodowały zwiększenie trwałej wartości pojazdu. Po 3 miesiącach od zakupu silnika podatnik zdecydował się wycofać pojazd z firmy. W związku z tym, iż silnik spełniał definicję części składowej podatnik ma obowiązek naliczyć przy wycofaniu z firmy VAT od wartości rynkowej silnika, tj. VAT uwzględniający zużycie silnika.

Podatnik przyjął, iż silnik jako używany stracił na wartości i wycenił jego wartość na 10 000 zł brutto, (netto 8 130 zł, VAT 1 870 zł). Z uwagi na to, iż od zakupu silnika podatnik odliczył 50% VAT, a okres korekty nie minął, to w dacie wykazania kwoty VAT od wycofanego pojazdu, przedsiębiorca wykaże również korektę „in plus” od pozostałych nabyć w wysokości 1 380 zł. Efektywnie zatem przedsiębiorca zapłaci podatek od różnicy kwoty 1 870 zł -1 380 zł czyli 490 zł

Przykład 3.

Podatnik wymienił zużyty akumulator w aucie, które jest środkiem trwałym w jego firmie, przekazanym z majątku prywatnego. Po pół roku od zakupu zdecydował się na wycofanie pojazdu z firmy, jako iż zakup akumulatora nie wpłynął na zwiększenie wartości użytkowej auta przedsiębiorca nie zapłaci podatku od wycofania pojazdu z firmy w zakresie zakupionej części.

Autor: Joanna Łuksza – ifirma.pl

Biuro rachunkowe
już od 89zł/mc.

  • Pełna odpowiedzialność za prowadzoną dokumentację.
  • Wygodne formy dostarczania dokumentów (online, poczta, kurier)

dowiedz się więcej