Wystawianie faktur za usługi budowlane – zmiany w 2017 r.

Nowelizacja ustawy o podatku VAT wprowadziła nowe zasady w zakresie fakturowania usług budowlanych.

Od 2017 roku usługi budowlane świadczone przez płatników podatku VAT, będą fakturowane na trzy różne sposoby – w zależności od statusu odbiorcy:

  1. dla odbiorcy będącego osobą fizyczną – „faktura krajowa” wystawiana na zasadach ogólnych, gdzie obowiązek podatkowy u sprzedawcy powstaje w dacie wykonania usługi,
  2. dla odbiorcy będącego firmą-inwestorem – „faktura na usługi budowlane”, dla której moment obowiązku podatkowego powstaje w dacie wystawienia faktury, a ta nie może być późniejsza niż 30 dni od daty wykonania usługi,
  3. dla odbiorcy, płatnika podatku VAT, będącego głównym wykonawcą – „faktura na usługi budowlane z odwrotnym obciążeniem”, która obowiązek zapłacenia podatku VAT przerzuca na jej odbiorcę.

Usługi budowlane

Zasady obowiązujące w 2016 r.

Do końca 2016 r. przepisy jako podmiot zobowiązany do rozliczenia podatku VAT wskazywały sprzedawcę. Przepisy wskazywały, iż moment powstania obowiązku podatkowego zależny jest od statusu nabywcy.

W przypadku kiedy nabywcą jest podmiot inny niż określony w art. 106b ust. 1 ustawy o VAT a więc kiedy wystawienie faktury nie jest obowiązkowe, usługi budowlane lub budowlano-montażowe rozliczane są na zasadach ogólnych. Obowiązek podatkowy powstaje w dacie wykonania usługi lub w dacie otrzymania zaliczki w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Faktury natomiast wystawiamy co do zasady do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu wykonania usługi, nie wcześniej jednak niż 30. dnia przed wykonaniem usługi lub otrzymaniem zaliczki.

Inaczej wyglądała sytuacja kiedy nabywcą jest podmiot, o którym mowa w art. 106b ust. 1 ustawy o VAT (inny podatnik podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze, osoba prawna nie będąca podatnikiem). W takim przypadku konieczne jest wystawienie faktury. Obowiązek podatkowy powstaje w dacie wystawienia faktury a jeśli nie została wystawiona w terminie w dacie, w której powinna być wystawiona. Otrzymana zaliczka powoduje powstanie obowiązku podatkowego tak samo jak w w przypadku gdy nabywcą jest osoba fizyczna. Taki sam jest też termin wystawienia faktury zaliczkowej. Z kolei faktura sprzedaży powinna być wystawiona do 30. dnia od dnia wykonania usługi i nie wcześniej niż na 30 dni przed jej wykonaniem.

Zasady obowiązujące od 2017 r.

Powyższe zasady zostały zmienione częściowo przez ustawę z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2016 poz. 2024). Zmieniony został art. 17 określający podmioty uznawane za podatnika w danej transakcji, oraz treść załącznika 11. Dodano też załącznik 14. W związku ze zmianami po spełnieniu określonych warunków usługi budowlane i budowlano – montażowe rozliczane będą przez nabywcę na zasadzie odwrotnego obciążenia.

Warunki zastosowania odwrotnego obciążenia w usługach budowlanych
Sprzedawca
Nabywca
Usługa
działa jako podwykonawca
czynny podatnik VAT
Zawarta w załączniku 14 ustawy o VAT w poz. 2-48
czynny podatnik VAT

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt. 8, jeśli łącznie spełnione są następujące warunki:

  • przedmiotem sprzedaży są usługi wymienione w załączniku 14 ustawy o VAT w poz. 2-48 (załącznik 14 wymienia w punktach od 2-48 usługi budowlane, punkt pierwszy dotyczy przenoszenia praw do emisji gazów cieplarnianych);
  • sprzedawcą jest czynny podatnik podatku VAT, czyli podatnik, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, który nie korzysta ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 (zwolnienie podmiotowe),
  • nabywcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15 o ile jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
  • usługodawca świadczy usługi jako podwykonawca,

to nabywca będzie zobowiązany do rozliczenia podatku VAT na zasadzie odwrotnego obciążenia. Sprzedawca natomiast nie wykazuje na fakturze stawki i kwoty podatku VAT ale zamieszcza wyrazy „odwrotne obciążenie”. Sprzedaż ujmuje na dodatkowo składanej deklaracji VAT-27. Informacja podsumowująca oraz korekta takiej informacji od roku 2017 może być składana wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz jedynie za okresy miesięczne. Oznacza to, iż do 25 lutego 2017 r. do urzędu będzie należało wysłać elektronicznie deklarację VAT-27 za miesiąc styczeń 2017 r.

Ważne: Jeśli powyższe warunki nie są spełnione stosujemy dotychczasowe zasady rozliczenia usług budowlanych i budowlano-montażowych.

Jednym z warunków rozliczenia usług budowlanych jest to aby usługodawca świadczył je jako podwykonawca. W ustawie nie ma jednak definicji tego pojęcia. W trakcie prac nad projektem ustawy pojawiała się informacja, iż:
„dla prawidłowego rozumienia terminu podwykonawca wystarczająca jest definicja zawarta w internetowym wydaniu Słownika języka polskiego, zgodnie z którą „podwykonawca – firma lub osoba wykonująca pracę na zlecenie głównego wykonawcy”.
Przy dalszych podzleceniach przyjąć należy podejście, zgodnie, z którym podwykonawca zlecający jest głównym zlecającym swojego zakresu prac.

Przykład: Osoba fizyczna zleciła firmie A budowę domu. Firma A nie ma możliwości wykonania wszystkich prac. Zleca ich część firmie B. Firmy A i B są czynnymi podatnikami podatku VAT, prace jakie będzie wykonywać firma B to roboty tynkarskie (wymienione w załączniku 14 ustawy). Za wykonane prace firma B będzie wystawiała firmie A fakturę bez naliczonego podatku VAT. Na fakturze pojawi się adnotacja o konieczności rozliczenia VAT przez nabywcę – firmę A. Z kolei sprzedaż firmy A na rzecz osoby fizycznej będzie opodatkowana na zasadach ogólnych. Firma A od swojej sprzedaży naliczy i odprowadzi VAT.

W przypadku usług budowlanych, które będą musiały zostać rozliczone przez nabywcę na zasadzie odwrotnego obciążenia przepisy nie wskazują innego momentu powstania obowiązku podatkowego niż dla pozostałych usług budowlanych świadczonych na rzecz podatnika. Ten nadal powstaje w dacie wystawienia faktury a gdy podatnik jej nie wystawił lub wystawił ją z opóźnieniem obowiązek podatkowy powstaje w chwili upływu terminu do wystawienia faktury. Te z kolei podatnik wystawia nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usługi i nie wcześniej niż 30. dnia przed jej wykonaniem albo otrzymaniem zaliczki.

Przepisy przejściowe

Nowe zasady dotyczące opodatkowania usług budowlanych wymienionych w załączniku 14 poz. 2-48 dotyczą usług wykonanych od początku 2017 r. Przy ustalaniu momentu wykonania usługi stosujemy przepisy art. 19a ust. 2 i 3 ustawy o VAT. Zgodnie z tymi przepisami:
– usługi przyjmowane częściowo uznaje się za wykonane w momencie wykonana danej części o ile dla tej części ustalono zapłatę,
– usługi, dla których w związku z ich świadczeniem ustalone zostały następujące po sobie terminy płatności i rozliczeń, uznaje się za wykonane z upływem każdego okresu dla którego odnoszą się płatności i rozliczenia.

Dla transakcji, które mają miejsce na przełomie roku zastosowanie mają przepisy przejściowe. W sytuacji kiedy w 2016 r. została wpłacona zaliczka a ostateczne wykonanie usługi miało miejsce w 2017 r., wówczas transakcja rozliczana jest zgodnie z zasadami obowiązującymi od 2017 r. Korektę rozliczenia zaliczki dokonuje się w rozliczeniu za okres, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę.

Z kolei jeśli faktura za usługę wykonaną w grudniu została wystawiona w styczniu to sprzedawca nadal będzie zobowiązany do rozliczenia VAT. Stosujemy dla tej usługi przepisy obowiązujące do końca 2016 r.

Pozostałe zmiany w zakresie odwrotnego obciążenia

Zmieniony został zakres dostaw, dla których obowiązek rozliczenia VAT przez nabywcę uzależniony jest od wartości dostawy w ramach jednolitej gospodarczo transakcji. Do końca 2016 r. dotyczyło to towarów z załącznika 11 z poz. 28a-28c, od 2017 r. dotyczy towarów z pozycji 28-28c. Dodana pozycja dotyczy elektronicznych układów scalonych (wyłącznie procesorów).

Zmianie również uległa treść załącznika 11 do ustawy o VAT. Na liście towarów objętych odwrotnym obciążeniem dodano np. srebro oraz platynę nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku, metale nieszlachetne lub srebro platerowane złotem, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu – wyłącznie srebro, platerowane złotem, nieobrobione inaczej niż do stanu półproduktu, elektroniczne układy scalone – wyłącznie procesory. Zmiany zostały wprowadzone także w treści dotychczasowej pozycji 22a (po zmianie poz. 22aa) i 22c (po zmianie poz. 22ca).

Art. 17 ust. 8 dotyczy nie tylko usług budowlanych ale również praw do emisji gazów cieplarnianych. Wprowadzona zmiana w warunkach zastosowania odwrotnego obciążenia spowodowała, iż transakcja, w której nabywcą jest podatnik inny niż czynny podatnik VAT nie będzie rozliczana na zasadach odwrotnego obciążenia.


UWAGA

Zachęcamy do komentowania naszych artykułów. Wyraź swoje zdanie i włącz się w dyskusje z innymi czytelnikami. Na indywidualne pytania (z zakresu podatków i księgowości) użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon – skontaktuj się z nami.

Biuro rachunkowe
już od 89zł/mc.

  • Pełna odpowiedzialność za prowadzoną dokumentację.
  • Wygodne formy dostarczania dokumentów (online, poczta, kurier)

dowiedz się więcej


  • Jeśli w przykładzie osobą zlecającą prace zamiast osoby fizycznej byłaby np. firma chcąca wybudować budynek magazynowy, wówczas firma A nadal nie byłaby podwykonawcą. Firma A byłaby głównym wykonawcą (działa na rzecz inwestora, czyli podmiotu dla którego budowany jest magazyn). Firma B byłaby podwykonawcą dla firmy A.
    W przypadku kiedy firma B zleci wykonanie prac kolejnym podmiotom np. firmie C wówczas to firma C będzie podwykonawcą dla firmy B. Faktury wystawiane przez firmę C nie będą zawierały podatku VAT, do jego rozliczenia będzie zobowiązana firma B. Oczywiście z zaozenia firma C również jest czynnym podatnikiem podatku VAT i wykonuje usługi wymienione w zał. 14 do ustawy o VAT.

  • Stawka VAT 0%, a obowiązek rozliczenia VAT przez nabywcę to dwa całkiem odmienne tematy. Jednak faktycznie w tym przypadku Firma B będąc podwykonawcą dla firmy A wystawia fakturę bez naliczenia VAT. Nie ma tu znaczenia to czy odsprzedaje usługi kupione od firmy C czy usługi wykonane samodzielnie.

  • Publikowanie komentarzy następuje w miarę możliwości jak i kolejności zgłoszeń klientów. Z uwagi na to, iż temat wymaga sprawdzenia i opracowania proszę o cierpliwość. W odpowiedzi na Pana pytanie: najlepiej posłużyć się przykładem zawartym w komentarzu do Pani Anny Jędrzejczak. Jeśli firma B kupując usługi od C, również jest podwykonawcą dla A wówczas wystawiając fakturę stosuje odwrotne obciążenie (wystawia fakturę bez naliczonego podatku VAT). Nie mamy tu do czynienia jednak z refakturowaniem, to trochę co innego. Firma B wystawia fakturę na rzecz A. Faktura wystawiana jest na kwotę ustaloną za wykonane usługi. Z samej kalkulacji ceny usługi powinno wynikać, iż obejmuje ona koszty poniesione w celu wykonania usługi, a więc i koszty jej zakupu od innego podmiotu.
    Firma B kupując usługi od C nalicza i co do zasady odlicza VAT. Takie rozliczenie jest neutralne podatkowo. Nie można go jednak pominąć.

  • Jeśli przedmiotem sprzedaży jest usługa, wówczas wystawiamy fakturę na usługę bez wyszczególnienia towarów zużytych do jej wykonania. Nie dokonamy jednak oceny czy przedmiotem sprzedaży jest towar lub usługa.

  • Nie dokonujemy klasyfikacji, poza tym nie wskazała Pani jakie prace dokładnie wykonuje. Aby zastosowane były odwrotne obciążenie muszą być spełnione odpowiednie warunki. Strony muszą być czynnymi podatnikami podatku VAT (zakładam, że ten warunek jest spełniony), wykonywana musi być usługa wymieniona w zał. 14 ustawy o VAT oraz wykonujący usługę musi działać jako podwykonawca (zgodnie z informacją w artykule „podwykonawca – firma lub osoba wykonująca pracę na zlecenie głównego wykonawcy”).

  • Nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć na takie pytanie. W przypadku kiedy przedmiotem dostawy jest usługa, faktura wystawiana jest w sposób właściwy dla usługi, jeśli przedmiotem dostawy jest towar wówczas w sposób właściwy dla towaru. Nie dokonany oceny w odniesieniu do tego co Pan napisał. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, w celu ustalenia czy dana transakcja stanowi dostawę towarów czy świadczenie usług, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności, w jakich jest ona wykonywana, w celu ustalenia jej elementów charakterystycznych. Nie wystarczy, żeby świadczone w ramach transakcji były konieczne lub po prostu użyteczne dla nabywcy towaru. Aby transakcja mogła być uznana za świadczenie usług usługi powinny mieć przeważający charakter – stanowić jej główną część.

  • Nie dokonujemy interpretacji przepisów czy też definicji, szczególnie jeśli nie ma ich w przepisach podatkowych. Proszę wystąpić o interpretacje indywidualną.

  • Dominika

    Witam,
    Od 1.01.2017 jako gmina weszliśmy w centralizację vatu. Do tej pory byliśmy zwolnieni. Jak wygląda sytuacja w momencie gdy mamy w planach budowę kanalizacji gdzie wykonawca jest jeden bez podwykonawców. Czy zachodzi odwrotne obciążenie?

  • Sylwia

    Dzień dobry. A w przypadku kiedy Inwestorem jest czynny podatnik podatku VAT? Czy główny wykonawca wystawia Fakturę +23% czy 0, czy z adnotacją o odwrotnym obciążeniu

    • Do Pani Sylwii oraz Dominiki: odwrotne obciążenie w usługach budowlanych wymienionych w załączniku 14 ustawy ma zastosowanie w sytuacji kiedy sprzedawca (świadczący usługę) działa jako podwykonawca. Skoro w tym wypadku ten warunek nie jest spełniony to sprzedawca nalicza VAT.

  • Nie dokonujemy interpretacji przepisów czy też definicji. Proszę wystąpić o interpretacje indywidualną.

  • Informuję, iż na pytania użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon. Dane do kontaktu podane są na stronie: https://www.ifirma.pl/kontakt

  • Na pytania użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon. Dane do kontaktu: https://www.ifirma.pl/kontakt

  • Bolo

    Jak taka faktura ma wyglądać ? W pozycji VAT ma być wpisane 0% czy ZW ? Czy powinna być jakaś adnotacja że to odbiorca rozlicza VAT ? Proszę o odpowiedź

    • Usługa nie podlega opodatkowaniu, nie jest to zatem ani stawka zw, ani 0%. Na fakturze obowiązkowo musi się pojawić zapis “odwrotne obciążenie”. W serwisie ifirma.pl fakturę wystawia się przez opcję: Usługi budowlane świadczone przez podwykonawcę (odwrotne obciążenie). Dokument z serwisu jest w pełni zgodny z obowiązującymi w danej sytuacji przepisami.

  • Według zmienionych przepisów to właśnie podwykonawca nie nalicza VAT-u. Firma B zaś jest podwykonawcą. Firma B wystawiając fakturę dla firmy A, na usługę z załącznika 14 do ustawy o VAT (gdzie A i B są podatnikami VAT) nie opodatkowuje sprzedaży. VAT ma obowiązek naliczyć nabywca.