Spis z natury – co powinno się w nim znaleźć?

spis z natury

Prowadzisz PKPiR? Sprawdź, w jaki sposób powinien być sporządzony spis z natury.

Nie wszyscy przedsiębiorcy mają obowiązek sporządzania spisu z natury. Dotyczy to tylko tych, którzy prowadzą podatkową książkę przychodów i rozchodów (PKPiR), a więc opłacają podatek dochodowy na zasadach ogólnych według skali podatkowej lub według zasad obowiązujących dla podatku liniowego. W dzisiejszej publikacji opiszemy, co powinno się znaleźć w spisie z natury.

Z czego wynika obowiązek sporządzania spisu z natury?

Przedsiębiorcy, którzy prowadzą PKPiR muszą przede wszystkim znać przepisy ustawy o podatku dochodowym (PIT) i rozporządzenie w sprawie prowadzenia PKPiR, jeżeli chodzi o obowiązki związane z podatkiem dochodowym. Rozporządzenie jest aktem prawnym niższej rangi w stosunku do ustawy, jest to kategoria przepisów wykonawczych, w których można uzyskać bardziej szczegółowe informacje na temat zasad dotyczących prowadzenia PKPiR. Znajdziemy tam m.in. regulacje dotyczące sporządzania spisu z natury. Zaczniemy od informacji kiedy sporządza się spis z natury:

Na dzień 1 stycznia
Na koniec każdego roku podatkowego
Na dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego
W przypadku utraty prawa do ryczałtu
W przypadku zmiany wspólnika w spółkach osobowych
W przypadku zmiany proporcji udziałów wspólników
Na dzień likwidacji działalności gospodarczej

Przedsiębiorcy, którzy sporządzają spis z natury na koniec roku podatkowego nie mają obowiązku sporządzania spisu na dzień 1 stycznia kolejnego roku. W tym przypadku na dzień 1 stycznia roku podatkowego do PKPiR wpisuje się spis z natury na 31 grudnia poprzedniego roku podatkowego. Spis z natury może być przeprowadzony również w pewnych nietypowych sytuacjach, przykładowo na zlecenie naczelnika urzędu skarbowego lub gdy przedsiębiorca chce sporządzać taki spis na koniec każdego miesiąca. Jeżeli jest sporządzony spis z natury, to istnieje obowiązek wpisania go do PKPiR. Należy jednak pamiętać, że nawet przedsiębiorcy, którzy świadczą usługi przykładowo: informatyczne, marketingowe, również mają obowiązek sporządzenia spisu i ujęcia go w PKPiR, jako ostatniej pozycji w grudniu, nawet jeśli wartość takiego remanentu wynosi zero. W spisie z natury potwierdza się to zapisem np. brak towarów i materiałów do objęcia spisem.

Co jest ujmowane w spisie z natury?

W spisie z natury zgodnie z rozporządzeniem ujmuje się:

  • towary handlowe,
  • materiały/surowce podstawowe i pomocnicze,
  • półwyroby,
  • produkcję w toku,
  • wyroby gotowe,
  • braki i odpady.

W rozporządzeniu zdefiniowane zostały wszystkie wymienione powyżej kategorie, dlatego każdy przedsiębiorca przed rozpoczęciem spisu powinien z nimi zapoznać.

Wycena spisu z natury

Jak już zostanie przeprowadzony spis z natury, to w następnej kolejności należy dokonać jego wyceny, najpóźniej w terminie 14 dni od dnia zakończenia spisu. W rozporządzeniu podano również szczegółowe informacje na temat cen stosowanych do wyceny.

Kategoria spisu
Wycena spisu
Materiały i towary handlowe
Według cen zakupu lub nabycia lub cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są niższe od cen zakupu lub nabycia
Półwyroby, półfabrykaty, wyroby gotowe i braki
Według kosztów wytworzenia
Odpady użytkowe
Oszacowanie z uwzględnieniem przydatności do dalszego użytkowania
Wartości dewizowe
Według kosztów wytworzenia, nie niższa niż koszt materiałów zużytych do produkcji
Niezakończona produkcja usługowa i budowlana
Według kosztów wytworzenia, nie niższa niż koszt materiałów zużytych do produkcji
Produkcja zwierzęca
Według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu

W rozporządzeniu w słowniczku zostały zdefiniowane pojęcia: cena zakupu, cena nabycia, koszt wytworzenia, więc warto się również przed spisem z nimi zapoznać.

Jak powinien wyglądać arkusz spisu z natury?

Nie ma urzędowego arkusza spisu z natury, podane są tylko informacje na temat niezbędnych danych, jakie muszą się znaleźć na arkuszu spisowym:

  • imię i nazwisko (nazwa),
  • data sporządzenia spisu,
  • numer pozycji spisu,
  • szczegółowe określenie towaru i innych składników spisu,
  • jednostki miary,
  • ilość,
  • cena na jednostkę miary,
  • wartość pozycji,
  • łączną wartość spisu z natury,
  • klauzula: “Spis zakończono na pozycji …”,
  • podpisy osób sporządzających i właściciela.

Spis z natury a dochód roczny

Wartość spisu z natury ma wpływ na wysokość dochodu w prowadzonej działalności gospodarczej. Przykład takiego wyliczenia z uwzględnieniem różnic remanentowych znajduje się w rozporządzeniu. W zależności od tego, czy remanent końcowy jest mniejszy, czy większy od remanentu początkowego dochód do opodatkowania może być odpowiednio wyższy lub niższy. Dodatkowo od 2022 roku w związku ze zmianą zasad obliczania składki zdrowotnej wartość remanentu będzie kształtowała podstawę do składki zdrowotnej.

Jak widać wartość spisu z natury ma bezpośrednie przełożenie na wysokość dochodu do opodatkowania, ale również na kwotę składki zdrowotnej.

Towary w drodze a spis z natury

Niekiedy przedsiębiorcy mogą mieć dylemat, w jaki sposób powinni postąpić w nietypowych przypadkach. Jednym z nich może być sytuacja, w której przedsiębiorca posiada fakturę zakupu a nie otrzymał jeszcze towarów, często się je określa “jako towary w drodze”. Niestety nie uzyskamy odpowiedzi na to pytanie w przepisach. Jest co prawda zapis, że towary, które stanowią własność przedsiębiorcy a na moment spisu znajdują się poza siedzibą jego firmy ujmuje się w spisie z natury. Jednak otwarte pozostaje pytanie, w którym momencie dochodzi do przeniesienia własności towaru na przedsiębiorcę? W podlinkowanej publikacji temat ten został opisany w większej szczegółowości.

Darowizna towarów a spis z natury

Inną kwestią jest otrzymanie towarów w drodze darowizny. Tutaj też przedsiębiorcy mają wątpliwości, w jaki sposób je wykazywać w spisie z natury i czy wogóle jest taki obowiązek. Na ten temat można przeczytać w wydawanych interpretacjach podatkowych, że towary i materiały otrzymane w darowiźnie należy ujmować w spisie z natury, tylko nie powinno się uwzględniać ich wartości do obliczania dochodu rocznego. Takie rozstrzygnięcie zapadło w interpretacji nr 0115-KDIT3.4011.492.2019.3.AW z dnia 21.02.2020 r.

Ulga na złe długi a spis z natury

Kolejna problematyczna kwestia dotyczy braku zapłaty za fakturę w terminie 90 dni od terminu płatności określonego na fakturze, mowa jest o tzw. uldze na złe długi w podatku PIT. W takiej sytuacji przedsiębiorca/nabywca ma obowiązek zmniejszyć koszty uzyskania przychodów lub zwiększyć przychody do opodatkowania, to wynika z ustawy o podatku dochodowym (art. 26i ustawy PIT). Nie ma jednak szczególnych regulacji co do korekty spisu z natury w tym zakresie, rozporządzenie w sprawie prowadzenia PKPiR nie wypowiada się na ten temat. Należy więc uznać, że przedsiębiorca nie ma podstaw do zmniejszenia spisu z natury o nieopłacone towary/materiały.

Dostawa towaru w grudniu a faktura wystawiona w styczniu

Kolejny dylemat może dotyczyć dostawy towarów przed otrzymaniem faktury. W takim przypadku z pomocą przychodzi nam rozporządzenie, w którym wyczytamy wprost, że jeżeli materiał podstawowy, pomocniczy lub towar handlowy dokumentowany fakturą dotrze do przedsiębiorcy przed otrzymaniem faktury lub dojdzie do sprzedaży tego towaru w tym czasie, to należy sporządzić szczegółowy opis dostawy i na tej podstawie dokonać wpisu do PKPiR. W dniu otrzymania faktury można dokonać korekty wpisu, jeżeli powstaną różnice. Oznacza to więc, że jeżeli taka okoliczność wystąpi na przełomie roku, to takie materiały i towary handlowe znajdą się w spisie z natury.

Spis z natury – podsumowanie

Obowiązkiem spisu z natury objęci są przedsiębiorcy, którzy prowadzą PKPiR, czyli na skali podatkowej i podatku liniowym, ryczałtowcy nie muszą sporządzać spisu. Najczęściej spis jest dokonywany na koniec roku podatkowego i należy go ująć w PKPiR. Dla przedsiębiorców kontynuujących działalność gospodarczą spis na 31 grudnia jest jednocześnie spisem na 1 stycznia kolejnego roku. Wartość spisu z natury na wpływ na dochód roczny i podstawę do naliczania składki zdrowotnej, chodzi o tzw. różnice remanentowe. W firmach, w których jest tzw. zerowy remanent też należy to udokumentować w odpowiedni sposób. Niekiedy spis może rodzić pytania i wątpliwości, na niektóre z nich odpowiedzieliśmy w publikacji.

Najważniejsze pytania

  1. 🔸Co jest ujmowane w spisie z natury?

    W spisie z natury zgodnie z rozporządzeniem ujmuje się:

    • towary handlowe,
    • materiały/surowce podstawowe i pomocnicze,
    • półwyroby,
    • produkcję w toku,
    • wyroby gotowe,
    • braki i odpady.

  2. 🔸Czy wartość spisu z natury ma wpływ na wysokość dochodu w prowadzonej działalności gospodarczej?

    W zależności od tego, czy remanent końcowy jest mniejszy, czy większy od remanentu początkowego dochód do opodatkowania może być odpowiednio wyższy lub niższy.

  3. 🔸Kto jest objęty obowiązkiem sporządzania spisu z natury?

    Obowiązkiem spisu z natury objęci są przedsiębiorcy, którzy prowadzą PKPiR, czyli na skali podatkowej i podatku liniowym, ryczałtowcy nie muszą sporządzać spisu.

Klauzula/ zastrzeżenie prawne na ifirma.pl

Zachęcamy do komentowania naszych artykułów. Wyraź swoje zdanie i włącz się w dyskusje z innymi czytelnikami. Na indywidualne pytania (z zakresu podatków i księgowości) użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon – skontaktuj się z nami.

Administratorem Twoich danych osobowych jest IFIRMA S.A. z siedzibą we Wrocławiu. Dodając komentarz na blogu, przekazujesz nam swoje dane: imię i nazwisko, adres e-mail oraz treść komentarza. W systemie odnotowywany jest także adres IP, z wykorzystaniem którego dodałeś komentarz. Dane zostają zapisane w bazie systemu WordPress. Twoje dane są przetwarzane na podstawie Twojej zgody, wynikającej z dodania komentarza. Dane są przetwarzane w celu opublikowania komentarza na blogu, jak również w celu obrony lub dochodzenia roszczeń. Dane w bazie systemu WordPress są w niej przechowywane przez okres funkcjonowania bloga. O szczegółach przetwarzania danych przez IFIRMA S.A dowiesz się ze strony polityki prywatności serwisu ifirma.pl.

księgowość biuro rachunkowe online księgowość biuro rachunkowe online
Biuro Rachunkowe Biuro Rachunkowe Biuro Rachunkowe

O księgowości wiemy wszystko,
żebyś Ty nie musiał

Daj się zaskoczyć profesjonalnej wiedzy naszych księgowych i oddaj swoje rozliczenia w dobre ręce. A może wolisz samodzielną księgowość? Nasz program do księgowania online jest wyjątkowo prosty i intuicyjny w obsłudze, podobnie jak narzędzie do wystawiania faktur. Wybierz to, co najlepiej odpowiada Twoim potrzebom - ręczymy za każdą z usług ifirma.pl.

Romek

z ifirma.pl

Masz pytania?
Skontaktuj się z nami

Załóż darmowe konto i testuj ifirmę bez zobowiązań

Nowoczesna

Rzetelna

Księgowość