Spis z natury – co powinno się w nim znaleźć?

spis z natury

Prowadzisz PKPiR? Sprawdź, w jaki sposób powinien być sporządzony spis z natury.

Nie wszyscy przedsiębiorcy mają obowiązek sporządzania spisu z natury. Dotyczy to tylko tych, którzy prowadzą podatkową książkę przychodów i rozchodów (PKPiR), a więc opłacają podatek dochodowy na zasadach ogólnych według skali podatkowej lub według zasad obowiązujących dla podatku liniowego. W dzisiejszej publikacji opiszemy, co powinno się znaleźć w spisie z natury.

Z czego wynika obowiązek sporządzania spisu z natury?

Przedsiębiorcy, którzy prowadzą PKPiR muszą przede wszystkim znać przepisy ustawy o podatku dochodowym (PIT) i rozporządzenie w sprawie prowadzenia PKPiR, jeżeli chodzi o obowiązki związane z podatkiem dochodowym. Rozporządzenie jest aktem prawnym niższej rangi w stosunku do ustawy, jest to kategoria przepisów wykonawczych, w których można uzyskać bardziej szczegółowe informacje na temat zasad dotyczących prowadzenia PKPiR. Znajdziemy tam m.in. regulacje dotyczące sporządzania spisu z natury. Zaczniemy od informacji kiedy sporządza się spis z natury:

Na dzień 1 stycznia
Na koniec każdego roku podatkowego
Na dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego
W przypadku utraty prawa do ryczałtu
W przypadku zmiany wspólnika w spółkach osobowych
W przypadku zmiany proporcji udziałów wspólników
Na dzień likwidacji działalności gospodarczej

Przedsiębiorcy, którzy sporządzają spis z natury na koniec roku podatkowego nie mają obowiązku sporządzania spisu na dzień 1 stycznia kolejnego roku. W tym przypadku na dzień 1 stycznia roku podatkowego do PKPiR wpisuje się spis z natury na 31 grudnia poprzedniego roku podatkowego. Spis z natury może być przeprowadzony również w pewnych nietypowych sytuacjach, przykładowo na zlecenie naczelnika urzędu skarbowego lub gdy przedsiębiorca chce sporządzać taki spis na koniec każdego miesiąca. Jeżeli jest sporządzony spis z natury, to istnieje obowiązek wpisania go do PKPiR. Należy jednak pamiętać, że nawet przedsiębiorcy, którzy świadczą usługi przykładowo: informatyczne, marketingowe, również mają obowiązek sporządzenia spisu i ujęcia go w PKPiR, jako ostatniej pozycji w grudniu, nawet jeśli wartość takiego remanentu wynosi zero. W spisie z natury potwierdza się to zapisem np. brak towarów i materiałów do objęcia spisem.

Co jest ujmowane w spisie z natury?

W spisie z natury zgodnie z rozporządzeniem ujmuje się:

  • towary handlowe,
  • materiały/surowce podstawowe i pomocnicze,
  • półwyroby,
  • produkcję w toku,
  • wyroby gotowe,
  • braki i odpady.

W rozporządzeniu zdefiniowane zostały wszystkie wymienione powyżej kategorie, dlatego każdy przedsiębiorca przed rozpoczęciem spisu powinien z nimi zapoznać.

Wycena spisu z natury

Jak już zostanie przeprowadzony spis z natury, to w następnej kolejności należy dokonać jego wyceny, najpóźniej w terminie 14 dni od dnia zakończenia spisu. W rozporządzeniu podano również szczegółowe informacje na temat cen stosowanych do wyceny.

Kategoria spisu
Wycena spisu
Materiały i towary handlowe
Według cen zakupu lub nabycia lub cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są niższe od cen zakupu lub nabycia
Półwyroby, półfabrykaty, wyroby gotowe i braki
Według kosztów wytworzenia
Odpady użytkowe
Oszacowanie z uwzględnieniem przydatności do dalszego użytkowania
Wartości dewizowe
Według kosztów wytworzenia, nie niższa niż koszt materiałów zużytych do produkcji
Niezakończona produkcja usługowa i budowlana
Według kosztów wytworzenia, nie niższa niż koszt materiałów zużytych do produkcji
Produkcja zwierzęca
Według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu

W rozporządzeniu w słowniczku zostały zdefiniowane pojęcia: cena zakupu, cena nabycia, koszt wytworzenia, więc warto się również przed spisem z nimi zapoznać.

Jak powinien wyglądać arkusz spisu z natury?

Nie ma urzędowego arkusza spisu z natury, podane są tylko informacje na temat niezbędnych danych, jakie muszą się znaleźć na arkuszu spisowym:

  • imię i nazwisko (nazwa),
  • data sporządzenia spisu,
  • numer pozycji spisu,
  • szczegółowe określenie towaru i innych składników spisu,
  • jednostki miary,
  • ilość,
  • cena na jednostkę miary,
  • wartość pozycji,
  • łączną wartość spisu z natury,
  • klauzula: “Spis zakończono na pozycji …”,
  • podpisy osób sporządzających i właściciela.

Spis z natury a dochód roczny

Wartość spisu z natury ma wpływ na wysokość dochodu w prowadzonej działalności gospodarczej. Przykład takiego wyliczenia z uwzględnieniem różnic remanentowych znajduje się w rozporządzeniu. W zależności od tego, czy remanent końcowy jest mniejszy, czy większy od remanentu początkowego dochód do opodatkowania może być odpowiednio wyższy lub niższy. Dodatkowo od 2022 roku w związku ze zmianą zasad obliczania składki zdrowotnej wartość remanentu będzie kształtowała podstawę do składki zdrowotnej.

Jak widać wartość spisu z natury ma bezpośrednie przełożenie na wysokość dochodu do opodatkowania, ale również na kwotę składki zdrowotnej.

Towary w drodze a spis z natury

Niekiedy przedsiębiorcy mogą mieć dylemat, w jaki sposób powinni postąpić w nietypowych przypadkach. Jednym z nich może być sytuacja, w której przedsiębiorca posiada fakturę zakupu a nie otrzymał jeszcze towarów, często się je określa “jako towary w drodze”. Niestety nie uzyskamy odpowiedzi na to pytanie w przepisach. Jest co prawda zapis, że towary, które stanowią własność przedsiębiorcy a na moment spisu znajdują się poza siedzibą jego firmy ujmuje się w spisie z natury. Jednak otwarte pozostaje pytanie, w którym momencie dochodzi do przeniesienia własności towaru na przedsiębiorcę? W podlinkowanej publikacji temat ten został opisany w większej szczegółowości.

Darowizna towarów a spis z natury

Inną kwestią jest otrzymanie towarów w drodze darowizny. Tutaj też przedsiębiorcy mają wątpliwości, w jaki sposób je wykazywać w spisie z natury i czy wogóle jest taki obowiązek. Na ten temat można przeczytać w wydawanych interpretacjach podatkowych, że towary i materiały otrzymane w darowiźnie należy ujmować w spisie z natury, tylko nie powinno się uwzględniać ich wartości do obliczania dochodu rocznego. Takie rozstrzygnięcie zapadło w interpretacji nr 0115-KDIT3.4011.492.2019.3.AW z dnia 21.02.2020 r.

Ulga na złe długi a spis z natury

Kolejna problematyczna kwestia dotyczy braku zapłaty za fakturę w terminie 90 dni od terminu płatności określonego na fakturze, mowa jest o tzw. uldze na złe długi w podatku PIT. W takiej sytuacji przedsiębiorca/nabywca ma obowiązek zmniejszyć koszty uzyskania przychodów lub zwiększyć przychody do opodatkowania, to wynika z ustawy o podatku dochodowym (art. 26i ustawy PIT). Nie ma jednak szczególnych regulacji co do korekty spisu z natury w tym zakresie, rozporządzenie w sprawie prowadzenia PKPiR nie wypowiada się na ten temat. Należy więc uznać, że przedsiębiorca nie ma podstaw do zmniejszenia spisu z natury o nieopłacone towary/materiały.

Dostawa towaru w grudniu a faktura wystawiona w styczniu

Kolejny dylemat może dotyczyć dostawy towarów przed otrzymaniem faktury. W takim przypadku z pomocą przychodzi nam rozporządzenie, w którym wyczytamy wprost, że jeżeli materiał podstawowy, pomocniczy lub towar handlowy dokumentowany fakturą dotrze do przedsiębiorcy przed otrzymaniem faktury lub dojdzie do sprzedaży tego towaru w tym czasie, to należy sporządzić szczegółowy opis dostawy i na tej podstawie dokonać wpisu do PKPiR. W dniu otrzymania faktury można dokonać korekty wpisu, jeżeli powstaną różnice. Oznacza to więc, że jeżeli taka okoliczność wystąpi na przełomie roku, to takie materiały i towary handlowe znajdą się w spisie z natury.

Spis z natury – podsumowanie

Obowiązkiem spisu z natury objęci są przedsiębiorcy, którzy prowadzą PKPiR, czyli na skali podatkowej i podatku liniowym, ryczałtowcy nie muszą sporządzać spisu. Najczęściej spis jest dokonywany na koniec roku podatkowego i należy go ująć w PKPiR. Dla przedsiębiorców kontynuujących działalność gospodarczą spis na 31 grudnia jest jednocześnie spisem na 1 stycznia kolejnego roku. Wartość spisu z natury na wpływ na dochód roczny i podstawę do naliczania składki zdrowotnej, chodzi o tzw. różnice remanentowe. W firmach, w których jest tzw. zerowy remanent też należy to udokumentować w odpowiedni sposób. Niekiedy spis może rodzić pytania i wątpliwości, na niektóre z nich odpowiedzieliśmy w publikacji.

Najważniejsze pytania

  1. 🔸Co jest ujmowane w spisie z natury?

    W spisie z natury zgodnie z rozporządzeniem ujmuje się:

    • towary handlowe,
    • materiały/surowce podstawowe i pomocnicze,
    • półwyroby,
    • produkcję w toku,
    • wyroby gotowe,
    • braki i odpady.

  2. 🔸Czy wartość spisu z natury ma wpływ na wysokość dochodu w prowadzonej działalności gospodarczej?

    W zależności od tego, czy remanent końcowy jest mniejszy, czy większy od remanentu początkowego dochód do opodatkowania może być odpowiednio wyższy lub niższy.

  3. 🔸Kto jest objęty obowiązkiem sporządzania spisu z natury?

    Obowiązkiem spisu z natury objęci są przedsiębiorcy, którzy prowadzą PKPiR, czyli na skali podatkowej i podatku liniowym, ryczałtowcy nie muszą sporządzać spisu.

Klauzula/ zastrzeżenie prawne na ifirma.pl

Zachęcamy do komentowania naszych artykułów. Wyraź swoje zdanie i włącz się w dyskusje z innymi czytelnikami. Na indywidualne pytania (z zakresu podatków i księgowości) użytkowników ifirma.pl odpowiadamy przez e-mail, czat lub telefon – skontaktuj się z nami.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Administratorem Twoich danych osobowych jest IFIRMA S.A. z siedzibą we Wrocławiu. Dodając komentarz na blogu, przekazujesz nam swoje dane: imię i nazwisko, adres e-mail oraz treść komentarza. W systemie odnotowywany jest także adres IP, z wykorzystaniem którego dodałeś komentarz. Dane zostają zapisane w bazie systemu WordPress. Twoje dane są przetwarzane na podstawie Twojej zgody, wynikającej z dodania komentarza. Dane są przetwarzane w celu opublikowania komentarza na blogu, jak również w celu obrony lub dochodzenia roszczeń. Dane w bazie systemu WordPress są w niej przechowywane przez okres funkcjonowania bloga. O szczegółach przetwarzania danych przez IFIRMA S.A dowiesz się ze strony polityki prywatności serwisu ifirma.pl.

księgowość biuro rachunkowe online księgowość biuro rachunkowe online
księgowość biuro rachunkowe online księgowość biuro rachunkowe online Biuro Rachunkowe Biuro Rachunkowe Biuro Rachunkowe

O księgowości wiemy wszystko,
żebyś Ty nie musiał

Daj się zaskoczyć profesjonalnej wiedzy naszych księgowych i oddaj swoje rozliczenia w dobre ręce. A może wolisz samodzielną księgowość? Nasz program do księgowania online jest wyjątkowo prosty i intuicyjny w obsłudze, podobnie jak narzędzie do wystawiania faktur. Wybierz to, co najlepiej odpowiada Twoim potrzebom - ręczymy za każdą z usług ifirma.pl.

Romek

z ifirma.pl

Masz pytania?
Skontaktuj się z nami

Załóż darmowe konto i testuj ifirmę bez zobowiązań

Nowoczesna

Rzetelna

Księgowość