Prowadzenie działalności gospodarczej wymaga podejmowania przemyślanych decyzji, jedną z nich jest wybór formy prawnej. W przypadku osób fizycznych najczęściej będzie to jednoosobowa działalność gospodarcza. Jednak praktyka pokazuje również, że popularne jest zakładanie spółek cywilnych. W dzisiejszej publikacji opiszemy co charakteryzuje jedną i drugą formę prowadzenia działalności wskazując na podobieństwa i różnice co może okazać się pomocne na etapie szukania optymalnego rozwiązania.
W polskim systemie podatkowym ustawodawca wprowadził kilka form prawnych prowadzenia działalności gospodarczej. Do najbardziej popularnych zalicza się:
- jednoosobową działalność gospodarczą (dalej JDG),
- spółki cywilne,
- spółki kapitałowe: np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna,
- spółki osobowe: jawne, partnerskie, komandytowe, komandytowo-akcyjne.
Na etapie rozważań warto zaznajomić się z informacjami na temat poszczególnych form. W naszym przypadku analizowana będzie JDG i spółka cywilna. Uwaga będzie przede wszystkim skierowana na podstawowe różnice pomiędzy nimi.
Kluczowe pytania, na które przedsiębiorca powinien poszukać odpowiedzi to:
- Czy lubi działanie w pojedynkę, czy może jednak w grupie?
- Kto odpowiada za zobowiązania w firmie?
- Czy musi dysponować kapitałem początkowym, jeśli tak to w jakiej wysokości?
- Jakie są dostępne formy opodatkowania?
- Kto reprezentuje spółkę na zewnątrz?
- Jak zakończyć działalność gospodarczą?
Jest to tylko przykładowy katalog pytań, które ułatwią podjęcie decyzji.
Prowadzenie działalności gospodarczej w formie jednoosobowej jest najbardziej powszechne. Według danych GUS w Polsce jest zarejestrowanych około 2,6 mln JDG. Jest to niewątpliwie dowód na to, że Polacy chętnie zakładają działalność indywidualną. Cechy charakterystyczne dla JDG zostały opisane poniżej.
| Działalność jest zakładana przez pojedynczą osobę fizyczną
|
| Rejestracja działalności gospodarczej jest prosta, szybka i bezpłatna. Wniosek składa się do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG)
|
| W nazwie firmy powinno się znaleźć przede wszystkim imię i nazwisko przedsiębiorcy. Firma może ale nie musi mieć innej nazwy
|
| Zakładając JDG przedsiębiorca nie potrzebuje wkładu własnego
|
| Firmę reprezentuje osoba, która zarejestrowała działalność gospodarczą
|
| Za zobowiązania wygenerowane w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej odpowiada przedsiębiorca całym swoim majątkiem, tj. majątkiem firmowym jak i prywatnym
|
Przedsiębiorca może zdecydować o wyborze formy opodatkowania spośród następujących:
- skala podatkowa,
- podatek liniowy,
- zryczałtowany podatek dochodowy
|
| Co roku przedsiębiorca może dokonywać zmiany formy opodatkowania. Jest to przywilej a nie obowiązek
|
| W zależności od wybranej formy opodatkowania przedsiębiorca prowadzi PKPIR lub Ewidencję przychodów. Po przekroczeniu limitu przychodów w wysokości 2,5 mln euro należy przejść od kolejnego roku na pełną księgowość
|
| W relacji z organem ZUS przedsiębiorca występuje w podwójnej roli podatnika i płatnika, tzn. nalicza i opłaca składki zgodnie z obowiązującym planem
|
| Jeśli przedsiębiorca zatrudnia pracowników staje się pracodawcą i płatnikiem zaliczek na podatek i składek do ZUS
|
| Jednoosobową działalność gospodarczą można zawieszać i odwieszać na okres minimalny co najmniej 30 dni (w przypadku lutego będzie to 28 lub 29 dni)
|
| Likwidacja działalności gospodarczej następuje z inicjatywy przedsiębiorcy w dowolnym czasie
|
| Przedsiębiorca prowadzący JDG może ogłosić upadłość na warunkach i zasadach opisanych w ustawie Prawo upadłościowe
|
Czym jest spółka cywilna?
Założenie spółki cywilnej jest już bardziej sformalizowane niż w przypadku JDG. Spółka nie posiada osobowości prawnej a więc nie podlega pod przepisy ustawy Kodeks spółek handlowych tylko pod ustawę Kodeks cywilny. Do powstania spółki dochodzi na mocy zawarcia umowy przez co najmniej dwie strony. Mogą to być zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Na potrzeby naszych rozważań przyjęto, że wspólnikami są osoby fizyczne.
W ustawie Kodeks cywilny zostało wyraźnie podkreślone, że przez zawarcie umowy spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Umowa powinna mieć postać pisemną.
Wspólnicy wnoszą wkłady do spółki w postaci przykładowo:
- świadczenia usług,
- pieniędzy,
- nieruchomości,
- ruchomości,
- innych praw.
Jeśli w umowie spółki nie zostało zastrzeżone jaką wartość mają wkłady wspólników przyjmuje się, że zostały one wniesione w takiej samej wysokości.
| Działalność gospodarcza jest zakładana przez co najmniej dwie osoby, które określa się jako wspólników spółki cywilnej
|
| Przed zarejestrowaniem działalności gospodarczej spółka powinna spisać umowę na piśmie. Zawarcie umowy nie wymaga formy aktu notarialnego, chyba że wniesiono do spółki nieruchomość
|
| Rejestracji działalności gospodarczej dokonuje każdy ze wspólników indywidualnie w CEIDG
|
Rejestracja wspólnika spółki cywilnej jest możliwa po złożeniu:
- NIP-2 do urzędu skarbowego w celu nadania numeru NIP spółki,
- RG-OP i RG-SC do urzędu statystycznego w celu nadania numeru REGON
|
| Spółka cywilna powinna się firmować imionami i nazwiskami właścicieli z dopiskiem “spółka cywilna” lub “sc”. Dodatkowo można zamieścić nazwę, ale nie jest to uregulowane ustawowo
|
| Przepisy nie narzucają wysokości wnoszonych do spółki wkładów, jest to indywidualna decyzja wspólników
|
| Od wkładów wnoszonych do spółki cywilnej trzeba naliczyć i zapłacić podatek PCC w wysokości 0,5%
|
| Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki w zakresie zwykłych czynności spółki. W pozostałym zakresie decyzje powinny być podejmowane przez wszystkich wspólników w drodze uchwały
|
| W czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników
|
| Wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku w czasie trwania spółki
|
| Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie
|
| Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczy w stratach w proporcji określonej w umowie
|
| Wspólnik może wystąpić ze spółki cywilnej jednak powinien o tym fakcie zawiadomić odpowiednio wcześniej. Sposób i forma wyjścia zostały uregulowane w ustawie Kodeks cywilny. Dodatkowo można zamieścić stosowne zapisy w umowie
|
Wspólnikowi, który występuje ze spółki zwraca się:
- rzeczy wniesione do spółki,
- wartość pieniężną wkładu zapisaną w umowie spółki. w przypadku braku takiego zapisu kwotę w wysokości z chwili wniesienia,
- kwotę z podziału majątku spółki po odjęciu wszystkich wkładów wspólników w proporcji przypadającej na występującego wspólnika
|
Spółka może zakończyć swoją działalność na kilka sposobów:
- po upływie okresu, na który została zawarta,
- po osiągnięciu wspólnego celu gospodarczego,
- w każdym czasie po podjęciu decyzji przez wspólników
|
Przykład 1
Dwie koleżanki postanowiły założyć spółkę cywilną. Każda z nich dokonała rejestracji działalności gospodarczej w CEIDG. Od tego momentu mogą prowadzić działalność gospodarczą na własne nazwisko. Dopiero w momencie, w którym uzyskają NIP i REGON dla spółki cywilnej i dokonają aktualizacji wpisu w CEIDG z zaznaczeniem, że są wspólnikami spółki mogą rozpocząć działalność jako spółka cywilna.
Przykład 2
Czterech wspólników postanowiło założyć spółkę cywilną. W umowie nie zostały zamieszczone zapisy co do proporcji udziałów. W takim przypadku każdy ze wspólników będzie otrzymywał 25% wypracowanych przez spółkę dochodów. Taka sama proporcja obejmuje również straty.
Przykład 3
Pan Michał prowadzi JDG i jest wspólnikiem spółki cywilnej. Z działalności indywidualnej powstało u niego zadłużenie z tytułu nieuregulowania w terminie płatności za fakturę. W konsekwencji sprawa trafiła do komornika. W takim przypadku komornik może prowadzić egzekucję w stosunku do majątku JDG i osobistego. Nie może dokonywać żadnych zajęć z majątku spółki.
Przykład 4
Spółka cywilna “Bajka” została założona przez 3 wspólników. Z uwagi na przejściowe problemy finansowe nie został zapłacony w terminie podatek VAT. W takim przypadku urząd skarbowy może skierować egzekucję zarówno do majątku spółki jak i majątków osobistych wspólników.
Przypominamy, że pod pojęciem majątku spółki kryje się majątkiem wszystkich wspólników.
Spółka cywilna a jednoosobowa działalność gospodarcza
W przypadku JDG i spółki cywilnej osób fizycznych zauważamy zarówno podobieństwa, jak i różnice. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich.
| Kategoria |
JDG |
Spółka cywilna |
| Zakładanie działalności |
Jedna osoba fizyczna
|
Co najmniej dwie osoby fizyczne
|
| Rejestracja
|
W CEIDG
|
Każdy ze wspólników indywidualnie w CEIDG.
NIP i REGON dla spółki – złożenie wniosków odpowiednio do urzędu skarbowego i urzędu statystycznego
|
| Umowa |
Brak |
Wspólnicy sporządzają umowę w formie pisemnej |
| Wkład
|
Brak |
Tak, w formie i wysokości ustalonej przez wspólników
|
| Reprezentacja
(podejmowanie decyzji)
|
Wyłącznie osoba wykonująca działalność gospodarczą, chyba że ustanowi pełnomocnika |
W przypadku:
- zwykłych czynności – każdy ze wspólników,
- czynności innych niż zwykłe – uchwała wspólników,
- spraw nagłych – każdy ze wspólników.
Zasady reprezentacji mogą zostać uregulowane w umowie spółki
|
| Odpowiedzialność za zobowiązania spółki
|
Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą odpowiada całym swoim majątkiem, również osobistym
|
Solidarna odpowiedzialność wspólników spółki. Jest to odpowiedzialność zbiorowa. Wierzyciel może żądać zaspokojenia całości zobowiązania od wszystkich wspólników spółki, kilku z nich a nawet tylko od jednego.
Wspólnicy odpowiadają całym swoim majątkiem, również osobistym
|
| Forma opodatkowania |
Przedsiębiorca może wybrać opodatkowanie na:
- skali podatkowej,
- podatku liniowym,
- ryczałcie
|
Wspólnicy spółki cywilnej mogą wybrać opodatkowanie na skali podatkowej lub podatku liniowym. Jeśli wybór padnie na ryczałt to wszyscy wspólnicy muszą wybrać taką sama formę
|
| Księgowość
|
- Uproszczona – PKPIR lub Ewidencja przychodów,
- Pełna (księgi rachunkowe) – powyżej 2,5 mln euro przychodów
|
- Uproszczona – PKPIR lub Ewidencja przychodów,
- Pełna (księgi rachunkowe) – powyżej 2,5 mln euro przychodów
|
| Składki ZUS |
Przedsiębiorca jest podatnikiem i płatnikiem za siebie i pracowników
|
Spółka pełni rolę płatnika w stosunku do pracowników. Wspólnicy rozliczają się z ZUS indywidualnie według planów jak dla JDG
|
| Zawieszenie działalności gospodarczej
|
Na okres minimum 30 dni, za wyjątkiem lutego o ile przedsiębiorca nie zatrudnia pracowników
|
Na okres minimum 30 dni, za wyjątkiem lutego o ile spółka nie zatrudnia pracowników. Działalność muszą zawiesić wszyscy wspólnicy w CEIDG
|
| Zakończenie działalności gospodarczej
|
W każdym czasie. Decyzję podejmuje przedsiębiorca
|
W każdym czasie. Decyzję podejmują wspólnicy
|
Rejestracja JDG kontra spółka cywilna – “jedno okienko”
Do 31 października 2026 r. JDG można zarejestrować w CEIDG na dwa sposoby – osobiście w urzędzie w tradycyjny sposób lub online bez wychodzenia z domu. Od 1 listopada 2026 r. założenie JDG będzie możliwe tylko elektronicznie. Ta formuła jest bardzo praktyczna, pozwala zaoszczędzić czas i pieniądze. Statystyki pokazują, że na przestrzeni ostatnich kilku lat coraz więcej osób jest zainteresowana załatwianiem spraw urzędowych przez Internet a nie osobiście.
Opcja “jednego okienka” nie jest na razie dostępna dla spółek cywilnych. Oznacza to obowiązek przesyłania dokumentów oddzielnie do urzędu skarbowego, GUS czy ZUS. Jest to niezmiernie kłopotliwe i czasochłonne, wydłuża i komplikuje proces rejestracji spółki. Jednak ma się to zmienić w niedalekiej przyszłości. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom środowiska biznesowego ustawodawca wprowadził zmianę przepisów.
Uwaga!
Od 1 listopada 2028 r. założenie i aktualizacja danych spółek cywilnych będzie dokonywana tylko online
Więcej informacji na temat “jednego okienka” dostępna jest w podlinkowanej publikacji.
Spółka cywilna czy JDG?
W obydwu przypadkach proces rejestracji działalności gospodarczej jest prosty i szybki. Firma nie potrzebuje minimalnego wkładu własnego. Przy czym wspólnicy spółki cywilnej wnoszą wkład własny w wysokości i formie przez siebie ustalonej.
Wybór formy prowadzenia działalności gospodarczej zależy od różnych czynników. Wiele zależy od pomysłu na biznes, ale również mają tutaj znaczenie osobiste preferencje. Jedni wolą pracę w pojedynkę, dla innych praca zespołowa jest wyzwaniem i daje lepsze efekty.
W JDG to przedsiębiorca podejmuje wszystkie decyduje. Zarówno sukcesy, jak i porażki są wynikiem jego działania. Decydując się na założenie spółki cywilnej obowiązuje zasada – jeden za wszystkich, wszyscy za jednego. Błędna decyzja jednego ze wspólników wpływa na całą spółkę wraz z ewentualnymi konsekwencjami takiego działania.
W JDG przedsiębiorca może liczyć tylko na siebie. W spółce cywilnej mamy do czynienia ze współpracą kilku osób, które dysponują określonym doświadczeniem, pomysłami, które potrzebne są w każdej firmie.
Nie odpowiemy na pytanie co wybrać, ale dla niezdecydowanych może być jeszcze jedna droga a mianowicie – JDG i spółka cywilna.
Stan prawny na dzień: 24.09.2026 r.
Małgorzata Jagusiak 
Onboarding pracownika – czym jest i dlaczego jest ważny?
Oliwia Józefowiak
Biała lista podatników VAT – kompendium 2026
10 tys. zł w JDG – od tego zależy obowiązek KSeF
Dorota Łesak
Renta z tytułu niezdolności do pracy – okresy i podstawa wymiaru wysokości renty
Adrianna Glapiak
