Czas pracy – praca w nocy, niedziele i święta.

Czas pracy w podstawowym systemie nie może on przekroczyć 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin na tydzień. Jednak prawo określa specyficzne przypadki. Praca w nocy, praca w święta jak również praca w niedziele – na jakich zasadach może mieć miejsce? Jakie obowiązki posiada pracodawca i co przysługuje pracownikowi? Sprawdź!

Czas pracy i jego wymiar

Według Kodeksu Pracy czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonania pracy.

Na podstawie Kodeksu Pracy ustala się liczbę godzin do przepracowania przez pracownika w danym okresie rozliczeniowym (w miesiącu) czyli tzw. wymiar czasu pracy, który oblicza się w następujący sposób.

Na przykładzie stycznia 2009:

1. 40 godzin mnożymy przez liczbę pełnych tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym (4x 40 = 160)
2. 8 godzin mnożymy przez ilość dni w niepełnych tygodniach liczonych od poniedziałku do piątku (8 x 2 = 16 n – za 1. i 2. stycznia)
3. od sumy 1. i 2. odejmujemy iloczyn 8 godzin i liczby świąt przypadających w innym dniu niż niedziela. (1 x 8 = 8 za 1.stycznia)

W styczniu 2009 miesiąc pracy miał 168 godzin.

System czasu pracy

To zbiór reguł określających sposób organizacji pracy w przedsiębiorstwie. Kodeks Pracy przewiduje różne systemy, szczegółowo opisane w rozdziale IV:

– system podstawowy,
– równoważnego czasu pracy,
– w ruchu ciągłym,
– przerywanego czasu pracy,
– zadaniowy,
– skróconego tygodnia pracy,
– „pracy weekendowej”.

Ewidencja czasu pracy

Obowiązkiem pracodawcy jest prowadzić ewidencję czasu pracy, dla każdego pracownika. Wpisy sumuje się w cyklach miesięcznych i rocznych miesięczną. Można ją prowadzić w formie elektronicznej.

W ewidencję czasu pracy podaje się:

  • dzień, którego dotyczy zapis
  • godziny pracy wg planu
  • godziny przepracowane
  • nadgodziny
  • urlopy płatne i bezpłatne ,okolicznościowe
  • zwolnienia chorobowe i inne.

Praca w nocy

Oprócz tego,że pracownik wykonuje pracę w ciągu dnia może też pracować w nocy. Aby pracownik otrzymał status osoby pracującej w nocy, jego rozkład czasu pracy musi obejmować w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub co najmniej 1/4 jego czasu pracy w okresie rozliczeniowym musi przypadać na porę nocną .Pora nocna obejmuje 8 godzin między godzinami 21.00 a 7.00.

Według Kodeksu pracy za pracę w porze nocnej pracownikowi przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za każdą godzinę pracy w tym czasie w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę .Podstawę prawną ustalania minimalnego wynagrodzenia stanowi ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Od 1 stycznia 2009 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 1.276 zł.

Dodatek, który przysługuje pracownikowi

Aby obliczyć wysokość dodatku za pracę w nocy, wykonujemy kolejno następujące działania:

  1. kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę (1.276 zł) dzielimy przez wymiar czasu pracy w danym miesiącu,
  2. obliczamy 20% otrzymanej stawki godzinowej,
  3. otrzymany wynik mnożymy przez liczbę godzin przepracowanych w porze nocnej w danym miesiącu.

Pracodawca może zastąpić dodatek ryczałtem w przypadku gdy pracownik swoją pracę w porze nocnej wykonuje stale poza zakładem pracy.  Wysokość ryczałtu odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej.

Praca w niedzielę oraz praca w święta – zasady

Co prawda niedziele i święta są z reguły dniami wolnymi, podczas których świadczenie pracy jest generalnie niedozwolone, ale są od tej reguły wyjątki. W przypadku wykonywania pracy w niedziele i święta, jeżeli nie są one dla pracownika dniami pracy, należy mu się w zamian inny dzień wolny lub dodatek do wynagrodzenia.
Kodeks Pracy podkreśla, że niedziele i święta są dniami wolnymi od pracy, jak zostało to określone w przepisach o dniach wolnych od pracy. Praca w niedzielę i święto to ta wykonywana między godziną 6.00 w tym dniu a godziną 6.00 w następnym dniu.  Chyba że u dany pracodawca ustali inną godzinę.

Zgodnie z Kodeksem Pracy praca w niedziele i święta jest dozwolona:

  • w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
  • w ruchu ciągłym,
  • przy pracy zmianowej,
  • przy niezbędnych remontach,
  • w transporcie i w komunikacji,
  • w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych,
  • przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób,
  • w rolnictwie i hodowli,
  • przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, w szczególności: w zakładach świadczących usługi dla ludności;
  • w stosunku do pracowników zatrudnionych w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta.

Co przysługuje pracownikowi?

Pracownikom świadczącym pracę dozwoloną w niedziele i święta (z wyjątkiem osób zatrudnionych w systemie pracy weekendowej) należy zapewnić inny dzień wolny od pracy. Przy czym, zgodnie z Kodeksem pracy, w zamian za pracę w niedzielę pracownik powinien otrzymać dzień wolny w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli, a w zamian za pracę w święto – w ciągu okresu rozliczeniowego.

Gdyby jednak okazało się, że pracownik nie może wykorzystać dnia wolnego w zamian za pracę w niedzielę w terminie opisanym powyżej może z niego skorzystać do końca okresu rozliczeniowego. Natomiast w przypadku braku możliwości udzielenia dnia wolnego od pracy i w tym terminie pracownikowi należy się dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę. Dodatek ten przysługuje w wysokości 100% wynagrodzenia (oprócz normalnego wynagrodzenia).

 

Zobacz również: Wynagrodzenie pracownika – najważniejsze informacje

Małgorzata Michalak

Zostaw
komentarz

Nasi eksperci również chętnie
uczestniczą w dyskusji i odpowiadają
na Wasze komentarze.

ifirma.pl program do księgowania - tablet biuro@2xDzielimy się wiedzą nie tylko na bloguifirma.pl program do księgowania - tablet biuro@2x

30 porad księgowych

POBIERZ E-BOOK